دونالد ترامپ روزها در حال مذاکره برای صلح در ایران بوده است — با خودش.
رئیسجمهور هر ترفند موجود در کتاب کارآفرینیاش “هنر معامله” را به کار گرفته تا فشار ایجاد کند، سناریوهای پایانی را بچرخاند و ایران را وادار به تسلیم کند.
اما سیل بیوقفهی اظهارات آنلاین و نقلقولهای او به خبرنگارانی که او را در لیست تماس سریع دارند، به نظر میرسد یکی از قوانین بزرگ او را نادیده میگیرد.
“بدترین کاری که میتوانید در یک معامله انجام دهید این است که به نظر برسد برای انجام آن ناامید هستید”، ترامپ در کتاب ۱۹۸۷ خود که به ستایش معاملهگری و خود او پرداخته است، نوشت.
فرمانده کل نیروها در آستانهی مذاکرات احتمالی در پاکستان بین مذاکرهکنندگان ارشد ایالات متحده و ایران در روزهای آینده، در معرض خطر افتادن در همان دام قرار دارد.
او نمیتواند از صحبت دربارهی احتمال یک معامله دست بکشد. اما از آنجا که او در میز مذاکره با رهبران ایران نیست، ممکن است چشماندازها را بدتر کند.
اواخر هفته گذشته، او در شبکه اجتماعی Truth Social اعلام کرد که این معامله از قبل انجام شده است و ادعا کرد که ایران به هر خواستهی ایالات متحده در مورد تحویل ذخایر هستهای، باز کردن تنگه هرمز و متوقف کردن حمایت از گروههای تروریستی توافق کرده است.
زمانی که تهران به این ادعاها پاسخ منفی داد، تهدیدهای او برای ارسال “بمبهای زیاد” مگر اینکه به شرایط ایالات متحده توافق کند، او را حتی بیشتر به نظر ناامید در مورد یک معامله تبدیل کرد.
اغلب، مانند مورد تنگه، اظهارات ترامپ اعتبار او را تضعیف میکند زیرا به وضوح نادرست هستند. جریان مداوم اطلاعات متناقض همچنین برداشتها را تقویت میکند که او هیچ استراتژی ندارد و به صورت بداهه عمل میکند — انتقادی مداوم از سوی کارشناسان سیاست خارجی در طول جنگ.
و او به سختی چهرهای بیاحساس به مذاکرهکنندگان ایران ارائه میدهد — یا به قدرتهای واقعی پشت آنها در تهران، که برخلاف ترامپ، در سایه و خاموش هستند.
در حالی که به یاد آوردن اینکه حالت عادی چه احساسی داشت دشوار است، روسایجمهور معمولاً قبل از مذاکرات حساس به این شکل رفتار نمیکنند. رونالد ریگان هرگز برای برگزاری نشستها با رهبر شوروی میخائیل گورباچف با تبلیغ شبکههای تلویزیونی دهه ۱۹۸۰ دربارهی توافقها قبل از ملاقات، گرم نمیشد.
پس چرا ترامپ اینگونه رفتار میکند؟ و آیا نیاز او به پیشبرد مداوم روایت، خطر به هم زدن مذاکرات را به همراه دارد؟
قدرت رسانههای اجتماعی
ترامپ در طول دوره اول ریاستجمهوریاش مشاهده کرد که یک توییت به او قدرت فوقالعادهای میدهد تا رسانهها را دور بزند و با جهان صحبت کند. او گفت: “من همیشه آن را تماشا میکردم. وقتی یک زیبایی منتشر میکردم، مثل یک موشک به پرواز درمیآمد.”
بنابراین، این نتیجهگیری منطقی است که رئیسجمهور دستگاه کوچک در دستان هر شهروند را منبعی از قدرت فوقالعاده میبیند. او نیازی به برگزاری کنفرانس خبری برای صحبت با جهان ندارد. او فقط میتواند پست بگذارد. این باید نخستین جنگی باشد که توسط رسانههای اجتماعی انجام میشود: ترامپ نتایج حملات هوایی را اعلام کرده، هشدار داده که تمدن ایرانی ممکن است “بمیرد” و صلح را به صورت آنلاین اعلام کرده است.
رسانههای اجتماعی و ترامپ برای یکدیگر ساخته شدهاند. او از آن برای به دست آوردن تسلط بر روان ملی آمریکا استفاده کرده که بیش از یک دهه ادامه داشته است. و او در استفاده از آن هیچ گونه محدودیتی نشان نمیدهد، چه در روز و چه در شب. شما میتوانید اپلیکیشنهای رسانههای اجتماعی را حذف کنید. اما هر پست Truth Social به هر حال به سرعت توسط رسانههای جهانی منتقل خواهد شد.
در “هنر معامله”، مردی که بدون عذرخواهی همیشه در تلاش است تا در مرکز توجه باشد، اعتراف میکند که آنچه او را به جلو میبرد، بیشتر جستجوی یک معامله است تا آنچه در واقع در آن وجود دارد.
و دیپلماسی برای ترامپ به هیچ وجه یک فرآیند پنهانی و در پسزمینه نیست. نشستهای او با رهبر کره شمالی، کیم جونگ-اون، چندان نتیجهای نداشت، اما ترامپ را در کانون توجه جهانی قرار داد. استقبال مجلل او از رئیسجمهور روسیه، ولادیمیر پوتین، در سال گذشته — یک نمایش از جنگندههای پارک شده و فرشهای قرمز — در پایان جنگ در اوکراین شکست خورد. اما برای یک فرصت عکاسی عالی بود.
گفتوگوهای پیشنهادی این هفته در اسلامآباد یک عنصر کلیدی از کتاب بازی صلح ترامپ را کم دارد: او در آنجا نخواهد بود. این ممکن است به دلایل پروتکلی باشد، زیرا مذاکرهکنندگان ایران در سطح پایینتری از سطح سران کشور خواهند بود، یا ممکن است به دلیل مسائل امنیتی باشد. با این حال، ترامپ هفته گذشته به خبرنگاران گفت که “ممکن است برود” اگر توافقی امضا شود.
مشاوران هشدار میدهند که پستهای ترامپ به مذاکرات آسیب میزند
اما توافق همچنان بعید به نظر میرسد — در مذاکراتی که هیچکس نمیتواند مطمئن باشد پس از یک آخر هفته پرتنش در خاورمیانه برگزار خواهد شد.
با وجود خوشبینی ترامپ، ایران نیز در این رویارویی اهرمهای زیادی در اختیار دارد. امتناع آن از اجازه دادن به حمل و نقل تجاری از طریق تنگه هرمز به آن این امکان را داده است که اقتصاد جهانی را به گروگان بگیرد و بعید است به آسانی تسلیم شود.
حتی با استانداردهای بیشتر مذاکرات صلح، بیاعتمادی بین طرفین عمیق و غیرسازنده است. نزدیک به 50 سال درگیری تلخ شامل حملات تروریستی به آمریکاییها و سرنگونی یک هواپیمای مسافربری ایرانی توسط یک کشتی جنگی آمریکایی بوده است. ترامپ در دوره اول خود، فرمانده نظامی نمادین ایران را ترور کرد و سال گذشته تأسیسات هستهای آن را بمباران کرد.
حرکات ترامپ در شبکههای اجتماعی ممکن است تنها اوضاع را بدتر کند.
برخی از مقامات ترامپ بهطور خصوصی به آلاینا ترین و کوین لیپتک از CNN اعتراف کردند که اظهارات عمومی او به مذاکرات آسیب زده و به حس عمیق بیاعتمادی قبلی اشاره کردند. ادعاهای نادرست رئیسجمهور در هفته گذشته مبنی بر اینکه ایران تقریباً به تمام خواستههای آمریکا — از جمله در مورد تحویل اورانیوم غنیشده — توافق کرده است، مورد استقبال مذاکرهکنندگان قرار نگرفت که در خانه در وضعیت حساسی قرار دارند.
احساس اینکه ترامپ ممکن است در مسیر آرزوهای خود قرار بگیرد نیز توسط یک مقاله در وال استریت ژورنال در آخر هفته مطرح شد. این روزنامه گفت که او از اتاقی که مشاوران در حال دریافت بهروزرسانی درباره نجات جسورانه یک خلبان آمریکایی در ایران بودند، خارج نگه داشته شده است زیرا “آنها معتقد بودند که بیصبری او مفید نخواهد بود.”
مذاکرات صلح، بهویژه آنهایی که شامل مسائل پیچیده غنیسازی، سانتریفیوژها و نظارت هستند، بسیار حساس هستند. آنها معمولاً به کانالهای پشتی و ماهها یا حتی سالها بحث نیاز دارند. هر طرف باید احساس کند که حقانیت خود را برای عبور از خط به دست آورده است.
قلدری به ندرت مؤثر است. جار و جنجال درباره روند مذاکرات در شبکههای اجتماعی کار را حتی سختتر میکند. ترامپ روز دوشنبه گفت که بعید است آتشبس با ایران که این هفته منقضی میشود را تمدید کند. این ممکن است تلاشی برای فشار آوردن باشد، اما همچنین خطر این را داشت که به طرف ایرانی بهانهای برای عدم حضور بدهد. با این حال، با توجه به سوابق نوسانی ترامپ در شبکههای اجتماعی، او ممکن است در پست بعدی کاملاً برعکس این را منتشر کند.
مذاکرهکننده ایرانی و رئیس مجلس محمد باقر قالیباف همچنان به روشهای ترامپ انتقاد میکند. در یک پست در X، او رئیسجمهور را متهم کرد که “در تلاش است تا این میز مذاکره — در تخیل خود — را به میزی برای تسلیم تبدیل کند یا به جنگافروزی مجدد توجیه ببخشد.”
اما اگر “هنر معامله” کارساز باشد و به نوعی، ترامپ تهدید ایران را برای بقیه جهان پایان دهد، او پیروزی خواهد داشت که هیچ رئیسجمهور مدرنی نتوانسته است به آن دست یابد. یک چیز مسلم است: او اولین کسی خواهد بود که به جهان میگوید.