تغییر قدرت جهانی: چگونه درگیری ایران بر تسلط ایالات متحده چالش ایجاد می‌کند

مقابله دریایی در خاورمیانه یک تغییر بنیادی در قدرت جهانی را در جنگ‌های مدرن نمایان کرده است. پهپادهای خودکار با هزینه پایین و حسگرهای تجاری اکنون می‌توانند گروه‌های ضربتی ناوهای چند میلیارد دلاری را تهدید کنند و محدودیت‌های تسلط نظامی تک‌قطبی را آشکار سازند. با افزایش هزینه‌های بیمه جنگ و تضعیف نقاط کلیدی تجارت، بازیگران ضعیف‌تر دولتی از فناوری‌های تجاری برای کاهش نفوذ اقتصادی غرب بدون پیروزی در یک میدان نبرد سنتی استفاده می‌کنند.

تغییر قدرت جهانی، برتری را بازتعریف می‌کند

در شب 17 ژانویه 1991، بینندگان تلویزیونی در سرتاسر جهان چیزی را مشاهده کردند که هرگز قبل از آن ندیده بودند. در پس‌زمینه آسمان سیاه که با آتش ضد هوایی روشن شده بود، بمب‌های هدایت‌شونده دقیق آمریکایی به پنجره‌ها، شفت‌های هوایی و پناهگاه‌های فرماندهی در بغداد اصابت کردند. CNN جنگ خلیج فارس را به‌طور زنده پخش کرد. برای میلیون‌ها نفر، این تصاویر به نظر می‌رسید که آغاز یک عصر جدید را نوید می‌دهند.

برای درک اهمیت این تصاویر، لازم است به یاد آوریم که عراق قبل از آغاز جنگ چقدر تهدیدآمیز به نظر می‌رسید. دیکتاتور عراقی، صدام حسین، تقریباً یک میلیون مرد مسلح را فرماندهی می‌کرد. ارتش او هشت سال جنگ وحشیانه با ایران را پشت سر گذاشته و یکی از بزرگ‌ترین نیروهای تانک در جهان را در اختیار داشت. حمله عراق به کویت نگرانی‌هایی را به وجود آورد که صدام به زودی نیروهای خود را به سمت عربستان سعودی خواهد فرستاد و ممکن است کشورش را به یک هژمون نفتی در خلیج فارس تبدیل کند و یک چهارم منابع نفتی جهانی را تحت کنترل مستقیم خود درآورد.

کمتر آمریکایی انتظار پیروزی آسانی داشت. شکست جنگ ویتنام هنوز سایه سنگینی بر سر داشت. صدام به سفیر آمریکا در کویت یک هفته قبل از حمله به همسایه‌اش گفت: “شما جامعه‌ای هستید که نمی‌تواند 10,000 کشته را بپذیرد.” بسیاری از تحلیلگران نگران بودند که او ممکن است حق داشته باشد و سنا تنها با حاشیه‌ای باریک مجوز استفاده از نیرو را صادر کرد. پنتاگون برای تلفات سنگین آماده شد و هزاران کیسه بدن را به منطقه ارسال کرد. انتظار این بود که جنگ دیگری مانند جنگ جهانی دوم نباشد. این یک ویتنام دیگر بود.

آنچه پس از آن رخ داد تقریباً همه را شگفت‌زده کرد. پس از پنج هفته حملات هوایی، نیروهای زمینی ائتلاف در حدود 100 ساعت کویت را آزاد کردند. ارتش عراق فروپاشید. بیش از 300,000 سرباز عراقی در کویت شکست خوردند، اسیر شدند یا مجبور به فرار شدند. تلفات نظامی آمریکایی‌ها به 147 نفر رسید، که با توجه به نگرانی‌های پیش از ورود به جنگ، رقم شگفت‌انگیز پایینی بود. یک دولت بزرگ که تنها چند ماه پیش formidable به نظر می‌رسید، با شگفتی فوق‌العاده‌ای شکست خورد.

اهمیت پیروزی آمریکایی فراتر از میدان نبرد گسترش یافت و موقعیت فوق‌العاده ایالات متحده را برجسته کرد. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، واشنگتن با هیچ رقیب عمده‌ای مواجه نبود و در مرکز شبکه‌های مالی، فناوری و ائتلاف‌های جهانی قرار داشت. این کشور از قابلیت‌های نظامی پیشرفته‌ای برخوردار بود که هیچ قدرت دیگری نمی‌توانست با آن رقابت کند. ایالات متحده به چیزی غیرمعمول در تاریخ مدرن تبدیل شده بود: یک دولت واحد بدون رقیب هم‌تراز.

عملیات طوفان صحرا، اندازه‌گیری‌های انتزاعی قدرت آمریکایی را به تجربه‌ای ملموس تبدیل کرد. دولت‌ها، سرمایه‌گذاران و شهروندان عادی در سرتاسر جهان اکنون تصویری مشترک از معنای تسلط نظامی آمریکا در عمل داشتند.

بیشتر جنگ‌ها به تاریخ می‌پیوندند. تعداد کمی از آن‌ها تاریخ را به قبل و بعد تقسیم می‌کنند. برای جهان پس از جنگ سرد، جنگ خلیج فارس یکی از آن لحظات بود. این درگیری منجر به آزادی کویت شد و سپس عصر بعدی را آغاز کرد که به‌طور معمول به عنوان دوره‌ای از یک‌قطبی بودن ایالات متحده شناخته می‌شود، زمانی که قدرت نظامی بی‌همتای آمریکا، جهانی‌سازی، رونق فزاینده و ثبات نسبی را پشتیبانی می‌کرد.

اما آن عصر اکنون به پایان رسیده است. ایالات متحده دیگر از نوعی برتری نظامی که در سال 1991 داشت، برخوردار نیست. به لطف جهانی‌سازی، سیستم‌های لازم برای انجام جنگ‌های دقیق دیگر مختص تعداد کمی از قدرت‌های بزرگ نیستند: آن‌ها در دسترس طیف وسیعی از بازیگران قرار دارند که اکنون قادرند در برابر دولت‌های بسیار قوی‌تر ایستادگی کنند.

در واقع، جنگ ایران نمونه‌ای از این چرخش است. جایی که جنگ خلیج فارس تسلط آمریکایی را نشان داد، درگیری‌های امروز در اطراف تنگه هرمز محدودیت‌های آمریکایی را فاش می‌کند. عصر جدیدی در پیش است، عصری که فرضیات دوره پس از جنگ سرد را به چالش می‌کشد.

ایالات متحده قادر به تحمیل اراده خود بر دیگران از طریق استفاده از زور با هزینه کم نیست. دور از تضمین ثبات و پیش‌بینی‌پذیری، قدرت آمریکایی به منبعی از نوسان تبدیل شده است. قدرت‌های ضعیف‌تر فضایل سرکشی و اختلال را آموخته‌اند و ابزارهایی برای تحمیل هزینه‌های سنگین بر ایالات متحده و متحدان و شرکای آن دارند. عصر آینده، دوره‌ای خواهد بود که بحران‌های بیشتری، هزینه‌های بالاتر برای حفاظت از تجارت جهانی و رقابت فزاینده بر سر نقاط استراتژیک جهان را به همراه خواهد داشت. قوانین قدرتی که بر دوره پس از جنگ سرد حاکم بود، از بین رفته‌اند و یک نظم بین‌المللی خطرناک‌تر در انتظار است.

چگونگی شکل‌گیری تغییر قدرت جهانی

انتظارات بزرگ

پیروزی‌های بزرگ نظامی اغلب نظم‌های جدید بین‌المللی ایجاد نمی‌کنند. جنگ‌ها می‌توانند با تغییر مرزها به پایان برسند، اما معمولاً ساختار بزرگ‌تر سیاست جهانی را دست نخورده باقی می‌گذارند. جنگ خلیج فارس در سال 1991 متفاوت بود زیرا انتظارات جهانی را تغییر داد. فاصله عظیم بین آنچه تحلیلگران قبل از جنگ پیش‌بینی کرده بودند و نحوه پیروزی قاطع و سریع ایالات متحده، دولت‌ها، بازارها و جوامع را متقاعد کرد که واقعیت جدیدی پدید آمده است.

این واقعیت بر چهار فرضیه استوار بود: ایالات متحده می‌توانست به راحتی نتایج نظامی را تحمیل کند. واشنگتن تسلط بی‌نظیری بر تشدید بحران داشت و قادر بود تهدیدات عمده را به سرعت و با هزینه کم شکست دهد. قدرت آمریکایی تضمین‌کننده جریان کالاها از طریق شریان‌های تجاری جهان بود. و مقاومت در برابر قدرت آمریکایی در نهایت بی‌فایده بود.

این فرضیات یکدیگر را تقویت کردند. زیرا برتری نظامی آمریکا به شدت قوی به نظر می‌رسید، متحدان بارهای دفاعی خود را کاهش دادند و وابستگی خود به واشنگتن را عمیق‌تر کردند. زیرا قدرت آمریکایی دیگر بازیگران را از ریسک رویارویی و تشدید بحران دلسرد می‌کرد، سرمایه‌گذاران ریسک ژئوپلیتیکی را نادیده گرفتند. زیرا تجارت دریایی به نظر امن می‌رسید، شرکت‌ها زنجیره‌های تأمین را در قاره‌ها گسترش دادند و موجودی‌های خود را در خانه به حداقل رساندند. زیرا قدرت آمریکایی بی‌رقیب و غیرقابل تسلیم به نظر می‌رسید، بیشتر کشورها تلاش کردند تا با ایالات متحده سازگار شوند تا اینکه در برابر آن مقاومت کنند.

نظم پس از جنگ سرد کمتر بر توانایی واشنگتن برای اجبار و بیشتر بر قدرت اعتبار آن استوار بود. کشورها نیازی به تجربه مستقیم قدرت نظامی آمریکا نداشتند. آنها فقط نیاز داشتند به آن باور داشته باشند. ایالات متحده عراق را به قدری سریع و با هزینه‌ای کم شکست داد که مقاومت‌های آینده غیرمنطقی به نظر می‌رسید. تنها تعداد کمی از “کشورهای سرکش” و بازیگران، مانند کره شمالی، ایران و دزدان دریایی سومالی، جرات کردند آنچه را که همه می‌توانستند ببینند نادیده بگیرند. در سال 1990، نیروی هوایی ایالات متحده با بلندپروازی دکترین جدید خود را “قدرت جهانی، دسترسی جهانی” نامید. جنگ خلیج فارس در سال 1991 این واقعیت را به وجود آورد که کمتر کسی می‌توانست آن را نادیده بگیرد.

واکنش آمریکا به تلاش ایران برای بستن تنگه هرمز از منطق سنتی قدرت‌های بزرگ پیروی کرد. به همراه اسرائیل، ایالات متحده سایت‌های راداری، باتری‌های موشکی، تأسیسات پهپادی و مناطق پرتاب را در سراسر جنوب ایران هدف قرار داد و هزاران هدف را نابود کرد. اما سیستم‌های جایگزین به سرعت ظاهر شدند. ایران می‌توانست پرتاب‌کننده‌های سیار خود را سریع‌تر از آنچه که آن پرتاب‌کننده‌ها نابود شوند، پخش، پنهان و بازسازی کند. آنچه در ابتدا به عنوان یک مشکل دریایی به نظر می‌رسید، به تدریج به یک مشکل سرزمینی تبدیل شد.

ایالات متحده می‌توانست چند پرتاب‌کننده را از بین ببرد اما نمی‌توانست بر هزاران مایل مربع از سرزمین تسلط یابد. سرنگونی یک هلی‌کوپتر آپاچی آمریکایی توسط ایران در ژوئن، معضل آمریکایی‌ها را نشان داد. با هزینه ۲۰,۰۰۰ دلار برای یک پهپاد شاهد، ایران یک دارایی نظامی پیشرفته به ارزش ۳۵ میلیون دلار را نابود کرد. حتی قوی‌ترین ارتش جهان نمی‌تواند تهدید پهپادهای ارزان‌قیمت را از بین ببرد.

چالش مداوم ایران در برابر ایالات متحده بیشتر از یک موفقیت تاکتیکی است. ایران به طور فزاینده‌ای تئاترهای جداگانه را به عنوان اجزای یک سیستم استراتژیک واحد در نظر می‌گیرد. این کشور از فعالیت‌های حزب‌الله در لبنان، شبه‌نظامیان هم‌راستا با ایران در عراق و حوثی‌ها در یمن حمایت می‌کند. این کشور پایگاه‌های آمریکایی و زیرساخت‌های حیاتی در کشورهای همسایه خلیج را هدف قرار داده است. نتیجه، ظهور یک حوزه نفوذ ایرانی است که نه از طریق فتح، بلکه از طریق اختلال مداوم ساخته شده است. انقلاب دوم دقت، چنین اختلال گسترده و پایداری را ممکن می‌سازد.

data-path-to-node=”42″>ایران مقدر نیست که به قدرت غالب در خاورمیانه تبدیل شود. اقتصاد آن همچنان ضعیف است، نیروی نظامی متعارف آن از ایالات متحده و اسرائیل پایین‌تر است و بسیاری از دولت‌های عربی همچنان تهران را بیشتر از آنچه به آن اعتماد کنند، می‌ترسند. اما موفقیت عملیاتی آن می‌تواند فرصت‌های سیاسی ایجاد کند. اگر دولت‌ها، بازارها و قدرت‌های خارجی به طور فزاینده‌ای نتیجه‌گیری کنند که هیچ تصمیم عمده‌ای در خلیج فارس بدون در نظر گرفتن ترجیحات ایرانیان نمی‌تواند اتخاذ شود، نفوذ نظامی ایران به تدریج به نفوذ سیاسی تبدیل خواهد شد. بازارهای بیمه، تجار انرژی، شرکت‌های کشتیرانی و دولت‌های منطقه‌ای نه تنها به قدرت خود بلکه به انتظارات در حال تغییر درباره قدرت آینده پاسخ می‌دهند. انتظارات ابتدا تغییر می‌کنند. نهادها معمولاً بعداً پیروی می‌کنند.

اینکه آیا ایران در نهایت نفوذ عملیاتی را به نوعی برتری منطقه‌ای تبدیل می‌کند یا نه، هنوز نامشخص است، نه کم‌تر از این که مشخص نیست چگونه مرحله کنونی درگیری به پایان خواهد رسید. اما گسترش فناوری‌های دقیق سناریو را تغییر داده است. پیروزی سریع و قاطع ایالات متحده در جنگ خلیج فارس نشان داد که جنگ‌های دقیق به قدرت‌های بزرگ اجازه می‌دهد تا به طور نسبی با هزینه کم، سرزمین‌های مورد منازعه را کنترل کنند. جنگ ایران، در مقابل، نشان می‌دهد که گسترش فناوری‌های دقیق قدرت‌های بزرگ را گیج کرده و کنترل فضای مورد منازعه را بسیار دشوارتر کرده است.

میدان نبرد بعدی

آنچه در تنگه هرمز اتفاق افتاده است ممکن است در مقیاس بزرگ‌تری در شرق آسیا رخ دهد. سناریوی متعارف برای یک درگیری بر سر تایوان فرض می‌کند که چین جزیره را محاصره کرده و تایوان تحت محاصره رنج می‌برد. اما انقلاب دوم دقت، احتمال پیچیده‌تری را پیشنهاد می‌دهد: اینکه تایوان می‌تواند از پهپادها، باتری‌های موشکی متحرک، حسگرهای تجاری و هوش مصنوعی برای مختل کردن و تهدید تجارت دریایی چین استفاده کند.

تقریباً یک پنجم تجارت دریایی جهانی از طریق تنگه تایوان عبور می‌کند و این آبراه یکی از مهم‌ترین آبراه‌های اقتصادی در جهان است. با وجود موفقیت اقتصادی فوق‌العاده چین، تقریباً ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی آن به تجارت وابسته است و بخش عمده آن از طریق دریا انجام می‌شود. همان‌طور که ایران تصمیم به تسلیح نقطه تنگه هرمز گرفت، تایوان نیز می‌تواند همین کار را انجام دهد.

تایوان را به عنوان یک سکوی پرتاب بزرگ و غیرقابل غرق تصور کنید که دارای هزاران پهپاد با بردی تا ۷۵۰ مایل است. بنادر اصلی دریایی چین در این محدوده قرار دارند، از جمله بندر شانگهای، بندر نینگبو-ژوشان و بندر شنژن. بنابراین، خطر تنها متوجه ترافیک عبوری از تنگه تایوان نیست. تایپه می‌تواند بیشتر به دشمن بزرگتر خود آسیب بزند و می‌تواند به طور مداوم تهدیدی برای مسیرهای تجاری به بنادر اصلی چین باشد حتی در غیاب یک محاصره رسمی.

چین می‌تواند برخی از حمل و نقل‌ها را به سمت شرق تایوان یا از طریق مسیرهای دریایی دورتر نزدیک به کشورهای دیگر تغییر مسیر دهد. اما مانند تغییر مسیر در اطراف دماغه امید نیک در طول بحران دریای سرخ، مسئله این نیست که آیا تجارت می‌تواند ادامه یابد یا نه. بلکه این است که آیا می‌تواند به طور قابل پیش‌بینی و با هزینه‌های قابل قبول ادامه یابد. اهرم تایوان از موقعیت جغرافیایی آن در کنار مسیرهای دریایی به قلب صنعتی چین و از توانایی جزیره، به دلیل انقلاب دوم دقت، برای ایجاد خطر مداوم در آن مسیرها ناشی می‌شود.

تایوان نیازی به غرق کردن تعداد زیادی کشتی ندارد تا عواقب معناداری برای ارتش آزادی‌بخش خلق چین ایجاد کند. چند حمله موفق پهپادی—یا حتی احتمال حملات آینده—می‌تواند یک توالی آشنا را به راه اندازد: نرخ‌های بیمه افزایش می‌یابد، حمل و نقل‌های تجاری ریسک را ارزیابی مجدد می‌کنند و ترافیک کاهش می‌یابد. اختلال اقتصادی حتی اگر تخریب فیزیکی محدود باشد، به طور زنجیره‌ای گسترش خواهد یافت.

با توجه به وابستگی جهان به کالاهای چینی، تأثیر بر روی اکثر کشورها شدید خواهد بود و در عرض چند ماه رخ خواهد داد و خطر انقباض اقتصاد جهانی را به همراه خواهد داشت. اقتصاد وابسته به تجارت چین احتمالاً شدیدترین شوک خارجی خود را از زمان آغاز اصلاحات اقتصادی قابل توجه در دهه ۱۹۸۰ تجربه خواهد کرد. این کشور باید با فروپاشی اعتمادی که تجارت مدرن به آن وابسته است، دست و پنجه نرم کند. واردات انرژی، زنجیره‌های تأمین تولید، صنایع صادراتی، تأمین مالی حمل و نقل و سرمایه‌گذاری خارجی همگی تحت فشار همزمان قرار خواهند گرفت.

مشکلات آمریکا در طول جنگ ایران ممکن است در واقع چین را به این نتیجه برساند که حمله به تایوان اشتباهی بزرگ است؛ این جزیره می‌تواند استراتژی ایران را تکرار کند که عواقب عظیمی برای چین و جهان به همراه خواهد داشت.

تعریف واقعیت‌های تغییر قدرت جهانی

قوانین جدید قدرت

درگیری‌های آینده ممکن است به طور فزاینده‌ای در اطراف نقاط کلیدی اقتصادی جهان، از جمله تنگه تایوان، دریای چین جنوبی، تنگه مالاکا، دریای سرخ و خود تنگه هرمز رخ دهد. نرخ‌های بالاتر بیمه، هزینه‌های بالاتر حمل و نقل، زنجیره‌های تأمین تکراری، نیاز به حفظ موجودی‌های بزرگتر و ذخایر استراتژیک، و فشار سیاسی برای تولید داخلی به تدریج هزینه‌های تجارت بین‌المللی را افزایش می‌دهد. جهانی که به واسطه جهانی‌سازی مسطح شده است، بار دیگر با برآمدگی‌ها و شکاف‌ها دچار چین و چروک خواهد شد. در نتیجه، مجموعه جدیدی از فرضیات و قواعد درباره سیستم جهانی اکنون در حال شکل‌گیری است.

برتری نظامی آمریکا دیگر به طور خودکار نتایج سیاسی را با هزینه کم تضمین نمی‌کند. ایالات متحده قدرت تخریبی بی‌نظیری را حفظ کرده است. با این حال، نابود کردن اهداف و تعیین نتایج دو چیز متفاوت است. هرچقدر هم که واشنگتن بتواند دشمنانش را مجازات کند، در مجبور کردن آنها با مشکل مواجه است. تشدید نیز دیگر به طور خودکار به نفع ایالات متحده نیست. سلاح‌های دقیق، جغرافیا و شبکه‌های پراکنده به بازیگران ضعیف‌تر این امکان را می‌دهد که هزینه‌ها را سریع‌تر از آنچه قدرت‌های قوی‌تر می‌توانند سرکوب کنند، افزایش دهند. ایالات متحده می‌تواند با نیروی هوایی تشدید کند و حتی از نیروهای زمینی استفاده کند، اما دیگر برتری در تشدید را ندارد.

در عین حال، مداخله آمریکایی دیگر تضمینی برای ثبات اقتصادی در منطقه هدف نیست. به مدت سه دهه، بازارها فرض می‌کردند که قدرت آمریکایی به کاهش ریسک‌ها کمک می‌کند. امروز، مداخلات ایالات متحده به جای آنکه اطمینان ایجاد کند، عدم قطعیت را افزایش می‌دهد. جهانی‌سازی رفاه فوق‌العاده‌ای را ایجاد کرد، اما همچنین آسیب‌پذیری‌هایی را به وجود آورد که تنها با قدرت نظامی به راحتی قابل حذف نیستند. قدرت‌های ضعیف‌تر اکنون می‌بینند که ممکن است به ایالات متحده چالش بکشند—مقاومت دیگر به وضوح بی‌فایده نیست. این بازیگران نیازی به شکست ایالات متحده ندارند تا آن را ناامید کنند. آنها تنها نیاز دارند که اعتماد را تضعیف کنند، هزینه‌ها را تحمیل کنند و از انتظارات شکست خود فراتر بروند. هدف دیگر پیروزی متعارف در میدان نبرد نیست، بلکه ایجاد اهرم از طریق اختلال است.

این به این معنا نیست که هر دولت ضعیفی اکنون می‌تواند ایالات متحده را ناامید کند، بلکه تنها به این معناست که بسیاری از دولت‌های دیگر احتمالاً این توانایی را به دست خواهند آورد زیرا فناوری‌های انقلاب دوم دقت به طور مداوم در حال گسترش هستند. جغرافیا، اهداف استراتژیک و دسترسی به سیستم‌های دقیق ارزان، خطوط این محیط جغرافیایی جدید را شکل خواهد داد.

در بیشتر تاریخ مدرن، دولت‌های قوی‌تر ثروت اقتصادی را به برتری نظامی و برتری نظامی را به نفوذ سیاسی تبدیل کردند. به نظر می‌رسید که دوران پس از جنگ سرد این رابطه را تقویت کرده است. با این حال، انقلاب دقت دوم الگوی متفاوتی را پیشنهاد می‌کند. موفقیت اقتصادی منجر به گسترش و پذیرش گسترده فناوری‌های جدید می‌شود که به بازیگران ضعیف‌تر کمک می‌کند و به آن‌ها این امکان را می‌دهد که هزینه‌های بیشتری را بر adversaries قوی‌تر تحمیل کنند نسبت به آنچه که در گذشته قادر به انجام آن بودند. قدرت ژئوپلیتیکی یک قدرت بزرگ، مانند ایالات متحده، کمتر معیاری از ظرفیت آن برای کنترل دیگران است و بیشتر بازتابی از اعتمادی است که دیگران به سیستم‌هایی که آن حفظ و تثبیت می‌کند، دارند.

تنگه هرمز ممکن است تنها آغاز باشد. اگر همان مکانیزم‌ها در اطراف تایوان ظاهر شوند، دوره بعدی سیاست بین‌الملل نه با گسترش جهانی‌سازی بلکه با هزینه‌های حفاظت از آن تعریف خواهد شد.