ترافیک به تدریج به کانال سوئز مصر بازمی‌گردد با وجود تهدید حوثی‌ها

مسیرهای تجاری جهانی به تدریج در حال تنظیم مجدد هستند زیرا شرکت‌های بزرگ کشتیرانی با احتیاط به کانال سوئز بازمی‌گردند. با وجود نگرانی‌های امنیتی مداوم در نزدیکی یمن، اپراتورهای دریایی ریسک‌های عبور منطقه‌ای را به جای انحرافات پرهزینه آفریقایی که زنجیره‌های تأمین جهانی را برای بیش از یک سال مختل کرده بود، انتخاب می‌کنند. بازگرداندن عبور امن از طریق کانال سوئز به یک اولویت اقتصادی حیاتی برای مصر و شرکای تجاری جهانی آن تبدیل شده است.

بازگشت ترافیک به کانال سوئز

تصمیم دو شرکت بزرگ کشتیرانی برای دوباره عبور از کانال سوئز پس از چندین ماهی اتخاذ شده است که تجارت جهانی تحت تأثیر جنگ ایالات متحده و ایران و بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران قرار داشته است، که به عنوان دروازه‌ای به خلیج عربی عمل می‌کند.

شرکت A.P. Moller-Maersk A/S و Hapag-Lloyd AG در این ماه اعلام کردند که خدماتی را با چین از طریق کانال نام‌گذاری شده مصر، که دریای مدیترانه را به دریای سرخ متصل می‌کند و معمولاً حدود 12٪ از تجارت جهانی را شامل می‌شود، از سر خواهند گرفت. این دو شرکت از جمله کسانی بودند که پس از آغاز جنگ در غزه در اکتبر 2023 از استفاده از این کانال خودداری کردند و به دور آفریقا منحرف شدند که هزینه‌های حمل و نقل را در سطح جهانی افزایش داد.

مارسک در بیانیه‌ای در تاریخ 13 ژوئیه که از ازسرگیری خدمات WAF6 خود خبر می‌داد، گفت: “این تغییر گامی دیگر به سوی بازگشت تدریجی به کریدور ترانزیت سوئز است.” در تاریخ 9 ژوئیه نیز اعلام کرد که خدمات خود از خاورمیانه به سواحل شرقی ایالات متحده را نیز از طریق کانال سوئز از سر خواهد گرفت.

چگونه کانال سوئز از درگیری‌ها دوری می‌کند

افزایش ترافیک

جنگ در غزه منجر به حملات به کشتیرانی‌های غربی توسط میلیشیاهای حوثی یمن، که یک نیروی نیابتی ایرانی است، شد. این حملات در اطراف تنگه باب المندب، آبراه باریکی که به دریای سرخ راه دارد، متمرکز بود.

حملات به ترافیک کانال سوئز (و بنابراین درآمد) بیش از نیمی آسیب رساند. با این حال، در هفته‌های اخیر، ترافیک افزایش یافته است. طبق داده‌های رسمی مصر، تعداد نفت‌کش‌هایی که در ماه آوریل عبور کرده‌اند، ۲۸ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است.

اختلاف و اختلال طولانی‌مدت بر سر تنگه هرمز بین ایالات متحده و ایران به نظر می‌رسد بر شرکت‌های استفاده‌کننده از کانال سوئز تأثیر گذاشته است. گزارش‌های تأییدنشده حاکی از آن است که تهران از کشتی‌ها تا ۲ میلیون دلار برای عبور ایمن از تنگه هرمز هزینه دریافت کرده و به کشتی‌هایی که از این دستور پیروی نکنند، حمله کرده است، در حالی که واشنگتن با حمله به نفت‌کش‌هایی که سعی در رسیدن به بنادر ایرانی دارند، پاسخ داده است.

آتش‌بس کوتاهی هفته گذشته شکسته شد و در تاریخ ۱۳ ژوئیه، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، پیشنهاد کرد که از شرکت‌ها ۲۰ درصد از بارشان را برای تأمین عبور ایمن از هرمز دریافت کند. خشونت‌های تازه، حمل و نقل در هرمز را در روزهای اخیر به حالت تقریباً کامل متوقف کرده است، بنابراین توجه به دریای سرخ معطوف شده است که می‌تواند به عنوان یک جایگزین عمل کند. حملات حوثی‌ها به کشتی‌ها به طور مؤثری متوقف شده است که این امر شرکت‌های کشتیرانی را تشویق کرده تا به استفاده از کانال سوئز برای دور زدن ایران بازگردند. محمد ابو بشه، رئیس تحلیل‌های کلان اقتصادی در بانک سرمایه‌گذاری EFG Hermes، به بلومبرگ گفت: «کانال به یک بهره‌بردار خالص غیرمنتظره از جنگ ایران تبدیل شده است.»

صادرات نفت خام بهبود کانال سوئز را افزایش می‌دهد

تأثیرات جنگ

افزایش صادرات نفت روسیه از طریق کانال سوئز نیز به بهبود این آبراه کمک کرده است، طبق گفته تحلیلگران کالا. مویو ژو، تحلیلگر ارشد نفت خام در Kpler، به المجله گفت: «روسیه پس از تشدید حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه‌هایش، صادرات نفت خام را افزایش داده و نفت بیشتری را از بازار داخلی به خریداران بین‌المللی منحرف کرده است.»

“بخش عمده‌ای از این صادرات به آسیا با تانکرهای Suezmax و Aframax حمل می‌شود که کانال سوئز همچنان کارآمدترین مسیر برای آن‌ها باقی مانده است.” عربستان سعودی تا هفت میلیون بشکه نفت در روز (bpd) را از طریق یک خط لوله شرق-غرب که میادین نفتی‌اش در استان شرقی را به بندر ینبع در دریای سرخ متصل می‌کند، هدایت کرده است. رویترز گزارش می‌دهد که ریاض می‌خواهد ظرفیت را برای سایر کشورهای خلیج فارس افزایش دهد. با این حال، بیشتر این نفت خام “مقصدش آسیا است و بنابراین نیازی به عبور از کانال سوئز ندارد”، گفت ژو.

برای نفتی که به اروپا یا ایالات متحده می‌رود، “فقط سهم نسبتاً کوچکی از آن از کانال عبور کرده است… بقیه یا دور از کیپ امید حرکت کرده‌اند یا در عین سُخنه مصر تخلیه شده‌اند، سپس از طریق خط لوله SUMED به سیدی کریر منتقل شده و دوباره بر روی تانکرها برای حمل بعدی بارگیری شده‌اند.” برای مصر، کانال سوئز منبع کلیدی ارز سخت، به‌ویژه دلارهای آمریکایی است که این کشور شمال آفریقایی وابسته به واردات برای انجام تعهدات بین‌المللی خود، از جمله خدمات بدهی به آن نیاز دارد. این آبراه در سال مالی ۲۰۲۲/۲۳ نزدیک به ۹.۴ میلیارد دلار درآمد داشته است، قبل از اینکه حملات حوثی‌ها ترافیک را کاهش دهد. افزایش استفاده از کانال به نفع مصر از نظر مالی است و بخش لجستیک در منطقه را احیا می‌کند.

کانال سوئز بنادر منطقه را احیا می‌کند

فرصت‌های دریای سرخ

بنادر عربستان سعودی در جده و بندر ملک عبدالله “فرصت‌هایی برای بهره‌برداری از بهبود ترافیک کانال سوئز و ترافیک کشتیرانی در شمال دریای سرخ دارند، با ریسک‌های ایمنی کمتر نسبت به بنادر واقع در جنوب‌تر”، گفت فیلیپ دماس از مشاوران زنجیره تأمین درووری. MSC (شرکت کشتیرانی مدیترانه‌ای)، بزرگ‌ترین شرکت کشتیرانی جهان، به معرفی یک مسیر اروپا-خلیج از طریق بنادر جده و ملک عبدالله تحت فشار است. دماس افزود: “همچنین فرصت‌های میان‌مدت برای بنادر دریای سرخ و مراکز لجستیکی متصل به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از طریق یک ‘پل ریلی’ آینده وجود دارد اگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در نهایت با این پروژه پیش بروند”.

این موضوع در سال ۲۰۰۹ برای کویت، عمان، عربستان سعودی، بحرین، قطر و امارات متحده عربی توافق شد. اگر تنگه هرمز بسته بماند، دریای سرخ ممکن است سرنوشتی مشابه را تجربه کند. برای همگامی با ایران، حوثی‌ها می‌توانند یک محاصره دریایی بر تنگه باب المندب که ۲۰ مایل عرض دارد، اعمال کنند که این امر به شدت ترافیک کانال سوئز را کاهش خواهد داد. دماس گفت: “هنوز زود است که بگوییم آیا و چه زمانی ترافیک کانال سوئز به سطح پیش از جنگ باز خواهد گشت، به دلیل عدم قطعیت‌ها در ایمنی و هزینه‌های بیمه حمل و نقل.”

“منطقه خطر برای حمل و نقل از اواخر سال ۲۰۲۳ در انتهای جنوبی—تنگه باب المندب—بوده است، زیرا اینجا جایی است که حوثی‌ها از آنجا حمله کرده‌اند. تماس‌های ما در صنعت حمل و نقل نگران مسائل ایمنی در جنوب دریای سرخ، به ویژه نزدیک یمن هستند. دروری انتظار دارد که ترافیک حمل و نقل کانال سوئز به تدریج بازگردد، احتمالاً در طول یک سال یا بیشتر.”

آیا کانال سوئز به طور کامل بهبود خواهد یافت

تهدیدات شبه‌نظامی

حوثی‌ها شروع به حمله به کشتی‌های تجاری و اسرائیل با موشک‌ها و پهپادها کردند تا به حملات اسرائیلی‌ها در غزه پاسخ دهند. برخی از حملات آن‌ها در هماهنگی با شبه‌نظامیان حامی ایران در عراق انجام شد که منجر به آسیب و حتی غرق شدن کشتی‌ها گردید. ایالات متحده، بریتانیا و اسرائیل حملات هوایی به حوثی‌ها انجام دادند که در سال ۲۰۱۴ پایتخت یمن، صنعا را تصرف کردند. برآورد می‌شود که این عملیات‌ها حوثی‌ها را بی‌دندان کرده و برخی از رهبران آن‌ها، از جمله رئیس نیروهای مسلحشان را کشته است.

این موضوع، به همراه آتش‌بس ۲۰۲۵، باعث شد که حوثی‌ها حملات دریایی خود را متوقف کنند، اما تهدید از بین نرفته و شبه‌نظامی حملات خود را علیه اسرائیل در پاسخ به جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران از سر گرفته است، آخرین مورد آن در ژوئن بود. هفته گذشته، حوثی‌ها و عربستان سعودی تهدیدهایی را مبادله کردند، گروه ادعا کرد که جنگنده‌های سعودی سعی کردند از فرود یک هواپیمای ایرانی در فرودگاه صنعا جلوگیری کنند. آن‌ها گفتند که چنین اقداماتی “با یک پاسخ جامع مواجه خواهد شد”. سخنگوی یک ائتلاف نظامی تحت رهبری عربستان نیز از “عزم و نیروی بی‌سابقه” در صورت حمله حوثی‌ها به کشور هشدار داد.

درگیری سعودی-حوثی در سال ۲۰۲۲ با آتش‌بس پایان یافت، اما برخی نگران هستند که تهدیدات نظامی ممکن است نشانه‌ای از بازگشت به جنگ و از سرگیری حملات دریایی حوثی‌ها باشد، که این امر می‌تواند به بهبود کانال سوئز آسیب برساند. «این نه تنها به بهبود ترافیک کانال سوئز آسیب خواهد زد، بلکه به طور مهم‌تری، صادرات نفت خام عربستان سعودی به آسیا را به طور قابل توجهی مختل خواهد کرد»، ژو گفت، «به ویژه در حالی که ترافیک از طریق تنگه هرمز نامشخص باقی مانده است».