دور از پایگاههای نظامی سنتی که به منظور مهار قدرتهای همسایه یا جلوگیری از حملات خارجی ایجاد شدهاند، شبکهای از تأسیسات غیررسمی امارات متحده عربی در سراسر آفریقا و منطقه دریای سرخ گسترش یافته است.
در ماه مارس، در حالی که حوثیهای یمن به حملات خود در دریای سرخ ادامه میدادند، خبرگزاری AP از ساخت یک باند فرود در جزیره کوچک عبد الکوری، یکی از جزایر مجمعالجزایر سقطری در یمن گزارش داد. در حالی که هیچ دولتی مسئولیت این باند فرود را تأیید نکرد، واضحترین گزینه امارات متحده عربی بود که در طول یک دهه گذشته به تأسیسات مشابهی که به طور غیررسمی فعالیت میکنند، برای پیشبرد اهداف نظامی، امنیتی و اقتصادی خود در منطقه تکیه کرده است.
از اواسط دهه ۲۰۱۰، امارات متحده عربی این تأسیسات را در هشت کشور ساخته است: یمن، اریتره، سومالیلند، پونتلند، سومالی، چاد، لیبی و مصر. پایگاهها از ابتدا ساخته میشوند، از تأسیسات موجود گسترش مییابند یا به طور موقت توسط اماراتیها در کشورهای همپیمان استفاده میشوند. این مدل انعطافپذیر همچنین هزینههای مالی را کاهش میدهد و مزایای عملی در مناطقی که بازیگران مسلح غیر دولتی فعالیت میکنند، از جمله یمن و بسیاری از کشورهای آفریقایی دارد.
در حالی که امارات متحده عربی هرگز وجود این پایگاهها را تأیید نکرده است، میتوان آنها را از طریق گزارشهای رسانهای مستقل و تصاویر ماهوارهای ردیابی کرد، یا گاهی از اسناد سازمان ملل استنباط کرد. برای امارات، این درجه از محرمانگی برای کاهش مواجهه سیاسی منفی ضروری است—هم در میان جمعیتهای محلی که ممکن است با حضور اماراتیها مخالف باشند و هم برای شهرت بینالمللی کشور، به ویژه در جاهایی که پایگاهها به حمایت از طرفهای درگیر در کشورهای درگیر جنگ کمک کردهاند.
تغییرات در پایگاههای نظامی امارات در خارج از کشور، منعکسکننده تکامل سیاست خارجی امارات از سال ۲۰۱۱ است: اماراتیها به سرعت داراییهای نظامی خود را زمانی که اولویتهای منطقهای آنها تغییر میکند، جابجا میکنند. پس از قیامهای عربی، به ویژه از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹، پایگاههایی مانند پایگاههای هوایی الجفرا و الخدیم و پایگاه عصب، حمایت لجستیکی تعیینکنندهای به نیروهای امارات و همپیمانان آنها در لیبی و یمن ارائه دادند. زمانی که مشارکت امارات در این جنگها به پایان رسید، پایگاهها نیز رها یا تغییر کاربری داده شدند—همانطور که در برbera، سومالیلند، یک تأسیسات نظامی برنامهریزیشده به فرودگاه غیرنظامی تبدیل شد.
اکنون، هدف اصلی پایگاههای نظامی امارات حفاظت از آبراهها، به ویژه در دریای سرخ و منطقه اقیانوس هند غربی است، که امنیت آنها به دلیل حملات حوثیها از یمن، بازگشت دزدی دریایی سومالی و رشد فعالیتهای القاعده و داعش در سواحل شرق آفریقا تهدید میشود. برای امارات، که منافع اقتصادی رو به رشدی نه تنها در آبراههای دریای سرخ بلکه همچنین در دریای مدیترانه شرقی و آفریقا دارد، هم منافع اقتصادی و هم نظامی نیاز به تلاشی برای مقابله با منابع بیثباتی دارد. بنابراین از سال ۲۰۲۳، علاوه بر عبد الکوری، امارات شروع به ساخت پایگاههایی در کیسمایو، سومالی کرده و یک پایگاه هوایی در آمدجراس در مرز چاد با سودان افتتاح کرده است.
تأسیس پایگاههای اماراتی معمولاً با آموزش نظامی و توافقهای همکاری با نیروهای محلی همراه است. از سال ۲۰۱۲، امارات نیروی پلیس دریایی پونتلند را برای مقابله با دزدی دریایی آموزش داده و در سال ۲۰۲۲ یک پایگاه در شهر بندری بوساسو افتتاح کرده است. به همین ترتیب، قبل از ساخت پایگاهها در کیسمایو و آمدجراس، امارات دو توافق امنیتی با سومالی و چاد امضا کرد که شامل آموزش نظامی برای مقابله با تروریسم است. با این حال، در حالی که امارات ظرفیتسازی دفاعی را گسترش میدهد، احتمال هدف قرار گرفتن نیروهای اماراتی بیشتر میشود؛ فقط در ماه فوریه، سه سرباز اماراتی در سومالی توسط شبهنظامیان الشباب در یک مرکز آموزشی در موگادیشو کشته شدند.
فراتر از این خطرات امنیتی، استراتژی پایگاههای اماراتی پیامدهای ژئوپلیتیکی دارد. در حالی که عربستان سعودی و قطر برخی اهداف مشترک با امارات دارند، از جمله امنیت دریایی و آموزش نظامی، فعالیتهای نظامی امارات ممکن است به رقابت قدرتهای جاری در خلیج عربی کمک کند. پس از سال ۲۰۱۱، هم امارات و هم قطر تلاش کردند تا حوزه نفوذ خود را در سراسر شاخ آفریقا گسترش دهند—یک دینامیک که به طور قابل توجهی در حال شکلگیری است.
متن به زبان فارسی:
توافقات دفاعی و اقتصادی اخیر بین ترکیه—یک متحد نزدیک قطر—و سومالی پیامدهایی به همراه داشته است: امارات متحده عربی پرداخت حقوق برای چندین واحد ارتش سومالی را به حالت تعلیق درآورده است، که این اقدام هم به توافق مذکور و هم به حمله الشباب به نیروهایش واکنش نشان میدهد. و در یمن، امارات متحده عربی و عربستان سعودی مناطق مختلفی از نفوذ نظامی دارند—حتی در یک استان با پایگاههایی که توسط نیروهای محلی متحد مدیریت میشوند.
با این حال، همانطور که ساخت پایگاه هوایی عبد الکوری نشان میدهد، امارات متحده عربی هیچ نشانهای از ترک مدل پایگاههای نظامی خود نشان نمیدهد. در حالی که امارات متحده عربی نقش نظامی خود را در آفریقا و منطقه دریای سرخ حفظ و گسترش میدهد، باید تعادل بین جاهطلبیهای جسورانهاش و مسئولیتهای امنیتی رو به رشدش به عنوان یک قدرت میانه را برقرار کند.