در حالی که جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ برای آغاز مسابقات در آمریکای شمالی آماده میشود، شعار وحدتبخش این تورنمنت با پیامدهای جنگ ایران، ممنوعیتهای سفر در دوران ترامپ و اجرای قوانین مهاجرتی آژانس مهاجرت و گمرک ایالات متحده (ICE) در تضاد است. اینجام جهانی فوتبال تنشهای ژئوپلیتیکی تهدید میکند که بر بازی سایه افکند و ذینفعان را مجبور به پیمایش در یک چشمانداز ناپایدار خارج از زمین کند، جایی که جام جهانی فوتبال لجستیک اکنون با بحرانهای دیپلماتیک و کنترلهای مرزی سختگیرانه تلاقی میکند.
موانع ورود به جام جهانی فوتبال افزایش مییابد
شعار فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا)، نهاد جهانی حاکم بر فوتبال، بهخوبی شناخته شده است که “فوتبال جهان را متحد میکند.” اما جام جهانی مردان این تابستان قرار است با نمایش تنشهای ورزشی و ژئوپلیتیکی آغاز شود.
این اولین جام جهانی است که توسط سه کشور برگزار میشود: ایالات متحده، کانادا و مکزیک. با این حال، روابط ایالات متحده با دو همسایهاش در دوران دوم ریاستجمهوری ترامپ به دلیل سیاستهای تجاری، مهاجرت و مرزی تحت فشار قرار گرفته است—که تغییرات چشمگیری را از زمان برنامهریزی اولیه سه کشور برای میزبانی مشترک در سال ۲۰۱۷ نشان میدهد. عفو بینالملل هشدار داد که سیاستهای جدید سختگیرانه مهاجرت و مرزی ایالات متحده میتواند بر طرفداران و بازیکنان کشورهای رقیب تأثیر بگذارد. اقدامات نظامی ایالات متحده در خارج از کشور، بهویژه در ایران، نیز تنشها را افزایش داده است.
در مورد نشانههایی از اینکه وضعیت چقدر سریع میتواند تغییر کند، دولت ایالات متحده یک وثیقه ویزای ۱۵,۰۰۰ دلاری را که بر طرفداران پنج کشور آفریقایی تأثیر میگذارد، تنها چند هفته قبل از آغاز تورنمنت لغو کرد. و در میان جنگ جاری ایران، فیفا به تیم ملی ایران اجازه داد که پایگاه خود را از ایالات متحده به مکزیک منتقل کند. در حالی که فیفا تأیید کرد که تیم برای بازیهای مرحله گروهی خود از مرز ایالات متحده عبور خواهد کرد، بازیکنان هنوز در روزهای پیش از آغاز مسابقات در ۱۱ ژوئن در انتظار ویزای خود بودند.
بازیکنان ایرانی یک هفته قبل از آغاز مسابقات، ویزای ایالات متحده را برای شرکت در بازیهای مرحله گروهی خود دریافت کردند، در حالی که چندین عضو کادر تیم ایران از دریافت ویزا محروم شدند، به گفته رسانههای دولتی این کشور. در طول آخر هفته، حداقل یک کشور دیگر با موانعی در مسیر به اردوگاههای خود مواجه شد: هنگام ورود به ایالات متحده، مهاجم عراقی، ایمن حسین، به مدت هفت ساعت در فرودگاه تحت بازجویی و بازرسی تلفن قرار گرفت. حسین در نهایت اجازه ورود پیدا کرد، اما سایر اعضای گروه سفر تیم عراق، از جمله یک عکاس تیم، اجازه ورود نیافتند.
ایالات متحده قرار است سهچهارم—۷۸ از ۱۰۴—بازیهای جام جهانی را در ۱۱ شهر آمریکا برگزار کند. کانادا و مکزیک هر کدام سیزده بازی را در دو و سه شهر به ترتیب میزبانی خواهند کرد. با توجه به تنشهای ژئوپولیتیکی پیرامون این مسابقات، ناظران در حال سوال از چگونگی برگزاری این جام جهانی هستند—که انتظار میرود بیش از یک میلیون بازدیدکننده بینالمللی را جذب کند.
“من فکر نمیکنم این مسابقات به اندازه جامهای جهانی قبلی روان باشد” کارشناس آفریقا در CFR، ابنیزر اوباداره، گفت.
CFR پیچیدگیهای احتمالی پیشرو برای بازیکنان، هواداران و میزبانان را توضیح میدهد.
آیا جام جهانی فیفا با تحریمها مواجه خواهد شد؟
اوایل امسال، دولت ترامپ یک ممنوعیت سفر را به اجرا درآورد که به طور کامل یا جزئی، شهروندان سی و نه کشور را از ورود به ایالات متحده منع میکند. این دولت به تدریج محدودیتهای سفر را افزایش داده است، از جمله توقف پردازش ویزای مهاجرتی برای هفتاد و پنج کشور.
ایالات متحده امسال میزبان جام جهانی فوتبال مردان و همچنین الماسیک تابستانی ۲۰۲۸ است، بنابراین دولت اعلام کرد که ورزشکاران، مربیان و کادر پشتیبانی این مسابقات—در میان چند رویداد ورزشی منتخب دیگر—از این محدودیتها معاف خواهند بود. وزارت امور خارجه روشن کرد که “فقط یک زیرمجموعه کوچک از مسافران” واجد شرایط معافیت خواهند بود، که نشان میدهد هواداران و تماشاگران خارجی، رسانهها و حامیان مالی از کشورهایی که تحت سیاستهای سفر دولت ترامپ محدود شدهاند، ممکن است از ورود به این مسابقات محروم شوند.
چهار کشوری که تیمهایشان برای جام جهانی واجد شرایط شدهاند، تحت ممنوعیت سفر ترامپ قرار دارند: هائیتی و ایران با ممنوعیت کامل ورود مواجه هستند، در حالی که ساحل عاج و سنگال با محدودیتهای جزئی روبرو هستند. هواداران این کشورها نمیتوانند در بازیهای جام جهانی که در ایالات متحده برگزار میشود شرکت کنند، مگر اینکه ساکن ایالات متحده یا دارای تابعیت دوگانه با کشورهای غیرممنوعه باشند.
بر اساس گزارش رسانههای دولتی، حداقل پانزده مقام ایرانی و اعضای تیم از دریافت ویزا محروم شدند، از جمله رئیس فدراسیون فوتبال ایران. مقامات آمریکایی اعلام کردند که به تمامی کارکنان “ضروری” ویزا دادهاند، در حالی که ایران گفت افرادی که از دریافت ویزا محروم شدهاند “جزء جداییناپذیر” هستند.
کشورهای واجد شرایط دیگری نیز در فهرست تعلیق ویزای دولت ترامپ قرار دارند، از جمله مصر، غنا، اردن، مراکش، اروگوئه و ازبکستان، که تنها به ویزاهای مهاجرتی مربوط میشود. ادوارد آلدن، کارشناس مهاجرت CFR، توضیح داد: “این نباید مانع از دریافت ویزای توریستی برای طرفداران آن کشورها شود، اما میتوانید انتظار داشته باشید که هر کسی که از آن کشورها بیاید با سطح اضافی از بررسی مواجه خواهد شد.”
برای طرفدارانی که موانع قانونی ورود به بازیهای ایالات متحده را پشت سر میگذارند، مانع دیگری هزینه است. به جز اینکه بلیطهای بازیهای امسال گرانترین بلیطها در تاریخ این مسابقات هستند، جنگ ایران باعث افزایش قیمت بلیطهای هواپیما شده و دارندگان ویزای غیرمهاجرتی از پنج کشور شرکتکننده—الجزایر، کیپورد، ساحل عاج، سنگال و تونس—انتظار دارند که برای حضور در مسابقات در خاک ایالات متحده با الزامات وثیقه ۱۵,۰۰۰ دلاری مواجه شوند. در اواسط ماه مه، دولت ایالات متحده الزامات را برای طرفداران آن پنج کشور که از اواسط آوریل بلیطهای مسابقات را خریداری کرده بودند، لغو کرد.
وزارت امنیت میهن (DHS) همچنین میتواند بررسیها را برای بازدیدکنندگان از کشورهایی که تحت تأثیر محدودیتهای سفر فعلی نیستند، افزایش دهد. یکی از پیشنهادها این است که از متقاضیان از چهل و دو کشور—از جمله شرکای نزدیک ایالات متحده—خواسته شود که حجم زیادی از دادههای آنلاین را ارائه دهند، هرچند این پیشنهاد هنوز نهایی نشده است و تنها یک هفته تا آغاز مسابقات باقی مانده است. گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده در ماه مه تأیید کرد که احتمالاً این قانون تا اواخر امسال نهایی نخواهد شد، اما این آژانس برنامهریزی کرده است که بررسیهای هدفمند بیشتری از رسانههای اجتماعی مسافران منتخب انجام دهد.
علاوه بر هزینههای بالا، فرآیندهای درخواست شدید و ممنوعیتها، آلدن پیشنهاد کرد که مانع دیگری میتواند روانی باشد: “آیا مردم از ورود به ایالات متحده میترسند؟”
اوباداره اشاره کرد که جام جهانی ۲۰۲۶ به دلیل حضور رکورد ده تیم از کشورهای آفریقایی، تاریخی خواهد بود. با این حال، بسیاری از طرفداران آفریقایی که ویزای ورود به ایالات متحده را دارند، تصمیم به انجام ترتیبات دیگری گرفتهاند. اوباداره گفت: “آنها میگویند که چیزی در مورد این جو وجود دارد—’نمیخواهم به فرودگاه بروم و سپس برای سه ساعت خودم را توضیح دهم و بعد کسی بگوید، میتوانم تلفن شما را ببینم؟'” بنابراین آنها به ایالات متحده بیاعتنایی کرده و به کانادا یا مکزیک میروند.
یکی دیگر از پیامدهای محدودیتهای سفر میتواند در روانشناسی خود بازیها بروز کند، اوباداره ادعا کرد. او گفت: “حضور هواداران در استادیوم، تشویق شما و فریاد زدن آنها، چیزی خاص است”، و به یاد آورد که چگونه هواداران کشورش، نیجریه، برای الماسیک 1994 به آتلانتا هجوم آوردند. “اگر آنها در سکوها نباشند، اوضاع متفاوت است.”
نمایش پیامهای تبعیضآمیز فیفا در جومونیتور لاس وگاس برای یادآوری به هواداران در مورد چگونگی مقابله با توهینهای همجنسگراستیز در مسابقه 2023 CONCACAF بین مکزیک و پاناما. ایتان میلر/گتی ایمجز
امنیت و جام جهانی فیفا
چندین جنبه از بازیها در مورد تهدیدات ادراک شده به ایمنی تحت بررسی است:
محلها. امنیت در رویدادهای ورزشی بزرگ همیشه یک نگرانی است. این موضوع بهویژه برای جام جهانی امسال که بزرگترین نسخه این تورنمنت است، صادق است. دولت ایالات متحده 846 میلیون دلار به نه ایالت میزبان در ایالات متحده برای تقویت امنیت سایبری، آمادگی پاسخ به شرایط اضطراری، امنیت و حفاظت از پهپادها در یازده شهر میزبان ایالات متحده اعطا کرده است.
گزارشهای اطلاعاتی از مقامات ایالات متحده و فیفا که توسط رویترز بهدست آمده، در تاریخ 20 مارس هشدار دادند که احتمال حملات افراطی به بازیها، رویدادهای هواداری یا زیرساختهای حمل و نقل—همچنین ناآرامیهای مدنی—بهدلیل تنشهای افزایشیافته ناشی از سیاستهای مهاجرتی ترامپ و جنگ در ایران افزایش یافته است.
بازیها در ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار خواهد شد
ایالات متحده 78 از 104 بازی را در 11 شهر برگزار خواهد کرد. مکزیک 13 بازی را در سه شهر و کانادا 13 بازی را در دو شهر برگزار خواهد کرد.
در همین حال، خشونت کارتلها در مکزیک یک استادیوم میزبان برنامهریزیشده را در ماههای قبل از آغاز تورنمنت مختل کرد. زمانی که یک عملیات مکزیکی که با اطلاعات ایالات متحده کمک میشد، بارون مواد مخدر ال منچو را در فوریه ترور کرد، در گوادالاخارا هرج و مرج بهوجود آمد و گروههای سازمانیافته به زیرساختهای عمومی آتش زدند و به وسایل نقلیه در جادهها حمله کردند. این ناآرامی بر گردشگری در منطقه تأثیر گذاشت.
هیچ نگرانی امنیتی قابل توجهی در مورد استادیومها یا شهرهای میزبان در کانادا بروز نکرده است.
اجرا. سوالاتی درباره نقش اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده (ICE)، یکی از شاخههای DHS، در این مسابقات مطرح شده است، از زمانی که این نهاد در فوریه اعلام کرد که قصد دارد نقش “کلیدی” در امنیت جام جهانی ایفا کند.
این موضوع ممکن است برخی از کشورهای شرکتکننده را نگران کند. آلمان و بریتانیا به دلیل اجرای قوانین DHS، سفر به ایالات متحده را discouraged کردهاند، در حالی که اکوادور حملات مهاجرتی ICE را محکوم کرده است. در همین حال، مقامات ایتالیایی زمانی که ایالات متحده قصد داشت ICE را برای کمک به اجرای قوانین در الماس زمستانی میلان در فوریه به دلیل سرکوبهای شدید این نهاد در مینهسوتا بفرستد، اعتراض کردند. قانونگذاران دموکرات در مارس سه لایحه را معرفی کردند که هدف آن محدود کردن اجرای قوانین مهاجرت در جام جهانی به دلیل نگرانیهای ایمنی برای شرکتکنندگان و مسافران بود. با این حال، هیچیک از این لایحهها انتظار نمیرود که به موقع برای شروع مسابقات در کنگره تحت کنترل جمهوریخواهان ایالات متحده تصویب شود.
چشمانداز حضور ICE در جام جهانی برخی از کارگران محل برگزاری را به تحرک واداشته است. در ۲۹ مه، اتحادیه نماینده دو هزار کارگر مهمانداری در استادیوم SoFi لس آنجلس—که قرار است هشت مسابقه جام جهانی را برگزار کند—مذاکرات با اپراتورهای استادیوم را بر سر قراردادی برای بهبود شرایط کاری و جلوگیری از ورود ICE به محوطه استادیوم قطع کرد. کارگران اتحادیه SoFi چند روز قبل از اینکه استادیوم قرار بود اولین مسابقه ایالات متحده را در ۱۲ ژوئن برگزار کند، به رایگیری برای رسمی کردن اعتصاب پرداختند.
آلدن معتقد است که ICE دلیلی برای حضور در مسابقات ندارد. او گفت: “طرفداران جام جهانی به طور کلی احتمالاً افرادی نیستند که بیش از حد بمانند.” او افزود: “این یک رویداد جهانی است و فکر نمیکنم منطقی باشد که با حضور سنگین ICE آن را مختل کنیم.”
ایمنی بازیکنان. نگرانیها درباره ایمنی بازیکنان عمدتاً ناشی از جنگ جاری ایران است. پس از تهدید اولیه به “تحریم” مسابقات ایالات متحده به دلیل نگرانیهای امنیتی، ایران به توافقی رسید تا پایگاه تیم خود را از ایالت آریزونای ایالات متحده به تیخوانا، مکزیک منتقل کند تا زمان حضور تیم ایرانی در خاک ایالات متحده کاهش یابد. با این حال، حتی پس از تأیید فیفا مبنی بر اینکه ایران برای مسابقات خود در ایالات متحده از مرز عبور خواهد کرد، مسائل لجستیکی به آخرین لحظات نزدیک میشود—تیم انتظار دارد ویزاهای ایالات متحده و مکزیک خود را دو روز قبل از شروع مسابقه دریافت کند، نماینده فدراسیون ایرانی گفت و در این میان برنامههایی برای سفر به اسپانیا دارد.
علاوه بر احساسات شدید، دمای واقعی میتواند مسئلهای دیگر در زمینه ایمنی بازیکنان باشد. چندین شهر میزبان، مانند لس آنجلس و مکزیکو سیتی، در مناطقی قرار دارند که خطر بالای آسیب ناشی از گرما برای بازیکنان را به همراه دارد. (استادیومهای دیگر، مانند آنهایی که در آتلانتا و آرلینگتون، تگزاس، قرار دارند، دارای کنترل دما هستند.) جام جهانی باشگاهها در ایالات متحده در سال گذشته با شروع بازیها در ساعات میانه بعدازظهر، منجر به خستگی ناشی از گرما شد و نگرانیهایی را ایجاد کرد که بازیکنان ممکن است با شرایط مشابهی در این سال مواجه شوند.
درون جام جهانی فوتبال فیفا
آیا خطر تحریم وجود دارد؟
بحثهایی درباره تحریم این جام جهانی از سوی مربیان فوتبال، سیاستمداران و شهروندان، از جمله سران بیست فدراسیون فوتبال اروپایی مطرح شده است—اما هیچکدام در نهایت به نتیجه نرسید. اگرچه بسیاری به سیاستهای کنونی ایالات متحده یا بازیهای ۲۰۲۶ انتقاد میکنند، اما احتمال تحریمی که شامل عدم حضور تیمهای کشورها باشد، به شدت پایین است، اوباداره گفت. “در نهایت، [بازیکنان] میخواهند آن شوت را بزنند.”
تحریمها از سوی افراد یا گروههای هواداری محتملتر است. برخی گزارشها حاکی از آن است که افراد بلیتهای خود را فروختهاند، اگرچه لس آنجلس تایمز در اوایل فوریه گزارش داد که فیفا از این معاملات با دریافت ۱۵ درصد کارمزد از هر دو طرف فروشندگان و خریداران بهرهمند میشود.
تحریمها قطعاً در گذشته حول بازیهای جام جهانی وجود داشته است. در سال ۱۹۶۴، بیش از دوازده تیم آفریقایی به نشانه اعتراض به سیاستهای انتخاباتی منطقهای فیفا از این تورنمنت کنارهگیری کردند.
مردم در روز ۲۸ مارس ۲۰۲۶، در روز بازگشایی مجدد استادیوم آزتکا، که به تازگی به استادیوم بانورت تغییر نام داده است، جمع میشوند تا به میزبانی مکزیک از جام جهانی در میان کمبودهای مداوم مسکن، آب، حمل و نقل و برق اعتراض کنند. بانورت قرار است بازی افتتاحیه را در ۱۱ ژوئن برگزار کند. لوئیس کورتس/رویترز
موضع فیفا چیست؟
سیاستهای فیفا شامل دستورالعملهای حقوق بشر مطابق با سازمان ملل است و از کشورهای میزبان جام جهانی میخواهد که همین کار را انجام دهند.
<p
بازیهای ۲۰۲۶ نخستین دورهای بودند که معیارهای حقوق بشر در فرآیند پیشنهاد میزبانی گنجانده شد و هر شهر میزبان برنامهای منتشر کرد که روشهای ترویج حقوق بشر را اعلام میکرد. آتلانتا متعهد شد که دستمزد کارگران ساعتی را برای این تورنمنت به ۱۷.۵۰ دلار افزایش دهد، دالاس به مراقبت از قاچاق انسان متعهد شد و ونکوور سیاست «عدم تحمل» برای «تمامی اعمال تبعیض» را مشخص کرد، در میان دیگر موارد.
با این حال، عفو بینالملل در اواخر مارس گزارشی منتشر کرد که در آن به وضعیت «اضطراری حقوق بشر» در ایالات متحده اشاره شده بود، که با سیاستهای مهاجرت و مرزی سوءاستفادهآمیز، نقض آزادی بیان و تجمع، و تبعیض علیه افراد LGBTQ+ مشخص میشود. دیدهبان حقوق بشر در گزارشی در اواخر آوریل گفت که «همه به جز یک» کمیته شهرهای میزبان یا نتوانستهاند برنامههای اقدام حقوق بشر مورد نیاز را تولید کنند، یا برنامههایی تولید کردهاند که به طور کافی به خطرات حقوق بشر رسیدگی نکردهاند.
فیفا و میزبانان تورنمنت پیش از این نیز تحت نظارت قرار گرفتهاند. در جام جهانی باشگاهها در سال ۲۰۲۵، فیفا پیامهای ضدتبعیضی که مدتها برقرار بود را با وجود مواردی از شعارهای توهینآمیز طرفداران لغو کرد. در طول جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، معترضان به خاطر ابراز نظر درباره مسائلی مانند جنبش زنان، زندگی، آزادی ایران از بازیها اخراج شدند، در حالی که کارگران مهاجری که زیرساختهای لازم برای این بازیها را ساختند به دلیل شرایط کاری ناامن جان خود را از دست دادند. مرگ کارگران همچنین در آستانه جام جهانیهای قبلی که در روسیه، برزیل و آفریقای جنوبی برگزار شد، گزارش شده است.
فیفا به احتمال زیاد از بیان نظراتی که ممکن است میزبان را آزرده کند، خودداری خواهد کرد. اوباداره اشاره کرد که جام جهانی تقریباً تمام درآمد سازمان را به ارمغان میآورد، به طوری که بازیهای قطر در سال ۲۰۲۲، ۸۳ درصد از درآمد فیفا را از چرخه چهار ساله پس از بازیهای ۲۰۱۸ تأمین کرد. به گفته عفو بینالملل، انتظار میرود که تورنمنت امسال پر درآمدترین دوره تا به امروز باشد و تا ۱۱ میلیارد دلار درآمد داشته باشد.
یک تورنمنت متفاوت جام جهانی فیفا
آیا مسائل ژئوپلیتیکی دیگری در اطراف این بازیها وجود دارد؟
ترامپ درباره پتانسیل جام جهانی برای دیپلماسی ورزشی صحبت کرده است، در حالی که “کتابچه دیپلماسی ورزشی” وزارت امور خارجه—که توسط Politico مشاهده شده—نقشهای از چگونگی استفاده واشنگتن از این رویداد برای پیشبرد سرمایهگذاری خارجی و اهداف سیاست نرم را ترسیم میکند. ترامپ همچنین سال گذشته ابراز علاقه کرد که ممنوعیت بازی روسیه در جام جهانی را که پس از حمله این کشور به اوکراین در سال 2022 اعمال شده بود، لغو کند، هرچند این ممنوعیت در نهایت حفظ شد. در همین حال، درخواستها برای ممنوعیت اسرائیل به خاطر جنگش در غزه به نظر میرسد نادیده گرفته خواهد شد، با تأیید وزارت امور خارجه که اعلام کرد “برای متوقف کردن هرگونه تلاش” برای ممنوعیت اسرائیل کار خواهد کرد. (اسرائیل در نهایت به این مسابقات راه نیافت.)
در نکتهای خوشایند، چهار تیم برای اولین بار بر روی چمن جام جهانی قدم میگذارند: کیپ ورد، کوراسائو، اردن و ازبکستان. با این چهار تیم تازهوارد و فرمت گسترشیافته چهل و هشت تیمی، احتمالاً چندین بازی بین دو تیم که هرگز با یکدیگر بازی نکردهاند، برگزار خواهد شد که عرصههای جدیدی برای تماشای رقابت دوستانه و نمایش قدرت نرم فراهم میکند.
از نظر عملی، سازماندهندگان فیفا یادداشتبرداری خواهند کرد از اولین تورنمنت مشترک برگزار شده بین همسایگان آمریکای شمالی. امسال یک مورد آزمایشی برای مدل میزبانی مشترک است، با این حال جام جهانی 2030 قرار است بین مراکش، پرتغال و اسپانیا تقسیم شود.
اگرچه میزبانان امسال متعهد شدهاند که با یکدیگر همکاری کنند، کانادا و مکزیک در دوران دوم ریاستجمهوری ترامپ تغییرات قابل توجهی در روابط دوجانبه خود با ایالات متحده مشاهده کردهاند. اختلافات آنها بر سر تجارت، مهاجرت و مسائل دیگر میتواند تأثیر ژئوپلیتیک بر بازیها را برجسته کند. با توجه به تمام دینامیکهایی که قرار است رخ دهد، به گفته اوباداره، جام جهانی ممکن است “یک تورنمنت متفاوت” در امسال باشد.