پیمان مکه نیروهای پاکستانی را فعال می‌کند
با ادامه حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، ریاض پیمان دفاع مشترک مکه را عملیاتی کرده است. مشارکت پاکستان بر یک دارایی حیاتی استوار است: هزاران نیرویی که از قبل در خاک عربستان مستقر هستند.
پس از تأیید ژنرال احمد شریف چودری، مدیرکل روابط عمومی اطلاعات بین‌سرویس‌ها، مبنی بر استقرار فعال نیروهای پاکستانی، این ائتلاف یک پایگاه فیزیکی به دست آورده است. با این حال، در زیر لفاظی‌های سیاسی امنیت جمعی، یک مسئله پیچیده قانونی و عملیاتی وجود دارد که حدود استقرار نیروهای نظامی خارجی را تعریف می‌کند: وضعیت حاکم بر نیروها، حاکمیت قضایی و مرزهای عملیاتی که تحت آن نیروهای پاکستانی در داخل کشور میزبان فعالیت می‌کنند.
چه کسی صلاحیت قضایی جنایی را دارد؟
مرکز هر حضور نظامی خارجی، توافق‌نامه وضعیت نیروها (SOFA) یا چارچوب قانونی دوجانبه معادل آن است. مصاحبه‌های پس‌زمینه با مقامات ارشد نظامی پاکستانی نشان داد که در عمل‌های استاندارد بین‌المللی و قوانین حاکمیت سرزمینی، پرسنل خارجی مستقر در یک کشور میزبان تحت صلاحیت قضایی سرزمینی و قوانین جنایی کشور میزبان قرار دارند، مگر اینکه مفاد صریح پیمان، مصونیت فرامرزی یا صلاحیت انحصاری دادگاه نظامی را به کشور فرستنده اعطا کند.
بخش‌هایی از توافق‌نامه دفاع متقابل استراتژیک سپتامبر ۲۰۲۵ و توافق‌نامه دفاع مشترک مکه در آگوست ۲۰۲۶ در مورد صلاحیت قضایی جنایی همچنان محرمانه باقی مانده است، اما تخلفات عادی یا رفتارهای خارج از خدمت که در خاک عربستان انجام می‌شود، تحت صلاحیت قضایی سرزمینی اصلی عربستان و چارچوب‌های قانونی مبتنی بر شریعت قرار می‌گیرد.
قوانین سخت‌گیرانه‌ای بر حرکت پایگاه حاکم است
این دوگانگی قضایی محدودیت‌های فوری عملیاتی و اداری ایجاد می‌کند. در حالی که مقامات سعودی صلاحیت قضایی اصلی بر جرایم در خاک خود را حفظ می‌کنند، نیروهای مسلح پاکستان سازوکارهای انضباطی داخلی را تحت قانون ارتش پاکستان ۱۹۵۲ حفظ می‌کنند. تخلفات نقض‌کننده کدهای نظامی می‌تواند منجر به دادرسی‌های نظامی موازی، دادگاه نظامی یا بازگشت اداری شود، که مشروط به هماهنگی دیپلماتیک و تصمیم‌گیری سیستم قضایی سعودی است.
برای مدیریت این ریسک‌های قانونی و جلوگیری از تنش با مقامات مذهبی محلی، مقررات کشور میزبان و فرماندهی‌های نظامی پاکستان محدودیت‌های سختی را در حرکت در پایگاه‌ها اعمال می‌کنند. پرسنل مستقر در نقش‌های پشتیبانی، مشاوره و دفاعی عمدتاً در داخل تأسیسات نظامی مشخص فعالیت می‌کنند و آزادی‌های خارج از پایگاه را به وظایف مجاز، حمل و نقل رسمی یا عملیات لجستیکی کنترل‌شده محدود می‌سازند.
هفت دهه انضباط نظامی
انضباط نهادی استقرارهای پاکستانی در عربستان سعودی بر اساس پیشینه‌ای بیش از هفت دهه بنا شده است. روابط نظامی دوجانبه با پیمان دوستی 1951 آغاز شد و در دهه 1960 گسترش یافت، زمانی که پرسنل پاکستانی در آموزش و نگهداری نیروی هوایی سلطنتی عربستان سعودی کمک کردند.
اولین استقرار عملیاتی بزرگ در اواخر سال 1979 رخ داد، زمانی که نیروهای ویژه و پرسنل نظامی پاکستانی به مقامات سعودی در طول محاصره مسجدالحرام در مکه کمک کردند. در طول این حضور چند دهه‌ای، پرسنل نظامی پاکستانی رکورد حرفه‌ای فوق‌العاده سخت‌گیرانه‌ای را حفظ کرده‌اند: مقامات سعودی هرگز هیچ سرباز پاکستانی مستقر در پادشاهی را به جرم یا تخلف قانونی محلی متهم نکرده‌اند.
علاوه بر این، با توجه به کد نظامی سخت‌گیرانه و دستورالعمل‌های چرخشی، هیچ یک از اعضای خدمات پاکستانی در استقرار رسمی با یک شهروند سعودی ازدواج نکرده‌اند. این رکورد نشان‌دهنده یک ساختار فرماندهی بسیار منظم است که به‌طور خاص برای احترام به هنجارهای فرهنگی کشور میزبان و جلوگیری از تنش‌های قانونی طراحی شده است.
دیاسپورای غیرنظامی با ریسک‌های قانونی مواجه است
این انضباط نظامی در تضاد شدید با چالش‌های قانونی است که دیاسپورای غیرنظامی پاکستانی در پادشاهی با آن مواجه است. در ژانویه 2025، وزارت امور خارجه پاکستان به مجلس ملی اطلاع داد که بیش از 10,000 شهروند پاکستانی در عربستان سعودی در ریاض و جده به دلیل تخلفات قانونی مختلف، از جمله نقض ویزا و امنیت مرزی، قاچاق مواد مخدر، جرایم سایبری و تقلب مالی بازداشت شده‌اند.
آسیب‌پذیری قانونی expatriates عادی اهمیت ساختارهای فرماندهی نهادی، پایگاه‌های نظامی بسته و پروتکل‌های انضباطی تخصصی را در حفظ وضعیت و یکپارچگی نیروهای مسلح خارجی که در خارج از کشور فعالیت می‌کنند، برجسته می‌سازد.
ماموریت یمن از دسترس نیروهای پاکستانی دور است
این محدودیت‌های قانونی و حاکمیتی بر واقعیت عملی پیمان سه‌جانبه تأثیر می‌گذارد. حضور نیروهای پاکستانی به‌طور خودکار مجوز یا چک سفید برای اقدام تهاجمی، به‌ویژه در عبور از مرزهای بین‌المللی به یمن، نمی‌دهد. نیروهای مستقر مزیتی در حفاظت از نیرو، هماهنگی دفاع هوایی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی در عربستان سعودی فراهم می‌کنند.
با این حال، انتقال از دفاع سرزمینی به نبرد مستقیم علیه نیروهای حوثی نیازمند مجوزهای سیاسی، دستورات عملیاتی صریح و قوانین واضح درگیری است که باید مورد توافق همه شرکای ائتلاف قرار گیرد.
پاکستان تعادل بین ریاض و تهران را برقرار می‌کند
علاوه بر این، استراتژی منطقه‌ای وسیع‌تر اسلام‌آباد یک عمل متعادل‌کننده ظریف را معرفی می‌کند. پاکستان تلاش کرده است تا کانال‌های دیپلماتیک باز با تهران را حفظ کند و خود را به‌عنوان یک میانجی در منازعات منطقه‌ای معرفی کند. از آنجا که ایران حمایت‌های مادی و سیاسی به حوثی‌ها ارائه می‌دهد، دخالت مستقیم نیروهای پاکستانی در یمن موضع دیپلماتیک اسلام‌آباد را به خطر می‌اندازد و ممکن است پاکستان را در یک درگیری منطقه‌ای وسیع‌تر درگیر کند. تمایز بین حمایت داخلی سرزمینی و مداخله فرامرزی به پاکستان این امکان را می‌دهد که به تعهدات امنیتی خود به ریاض پایبند باشد بدون اینکه کنترل عملیاتی ملی را واگذار کند یا موضع دیپلماتیک خود را رها کند.