شرایط مالکیت در مشارکت‌های هوش مصنوعی خلیج فارس نیاز است
در تاریخ ۲ سپتامبر، انجمن صنعت هوش مصنوعی و نرم‌افزار کره جنوبی اعلام کرد که آرمکو دیجیتال، بازوی دیجیتال غول انرژی سعودی آرمکو، یک آزمایش هوش مصنوعی صنعتی را با هفت شرکت کره‌ای به پایان رسانده است. این آزمایش مدل‌ها و تراشه‌های هوش مصنوعی کره‌ای را با زیرساخت‌های ابری مرتبط کرد تا آزمایش کند که چگونه نقشه‌ها و اسناد مهندسی می‌توانند تفسیر شده و به مدل‌های سه‌بعدی تبدیل شوند. این اعلامیه فناوری را توصیف کرد اما سوالات تجاری مهمی را بی‌پاسخ گذاشت: چه کسی مالک محصولات توسعه‌یافته مشترک خواهد بود و چگونه درآمدهای کسب‌شده در خارج تقسیم خواهد شد؟
برای دولت‌های خلیج فارس که به دنبال چنین همکاری‌هایی هستند، شروع با عربستان سعودی و امارات متحده عربی، این سوالات باید راهنمای دور بعدی مشارکت‌های هوش مصنوعی با کره جنوبی و ژاپن باشد. خرید فناوری‌های جایگزین می‌تواند تأمین‌کنندگان را متنوع کند. ساخت محصولات به‌طور مشترک همچنین می‌تواند قابلیت‌های مهندسی و درآمد صادراتی ایجاد کند. سرمایه‌گذاری خلیج فارس و تقاضای صنعتی باید سهمی مذاکره‌شده در این محصولات را تأمین کند، با تیم‌های توسعه منطقه‌ای و حقوق توافق‌شده برای خدمت به مشتریان در سایر نقاط.
فرصت سیاسی از قبل وجود دارد. اعلامیه مشترک کره-امارات در نوامبر ۲۰۲۵ پیش‌بینی می‌کند که “ابتکارات سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه و صادرات” در زمینه هوش مصنوعی و نیمه‌هادی‌ها وجود داشته باشد. توافق بعدی بین شرکت‌های کره‌ای و آرمکو دیجیتال اکنون یک نمایش فنی را به‌وجود آورده است. این اعلامیه‌ها همکاری را توصیف می‌کنند اما مالکیت محصولات تجاری یا حقوق درآمدهای خارجی را مشخص نمی‌کنند. این شرایط قبل از اینکه نمایش‌ها به قراردادهای تأمین بلندمدت تبدیل شوند، نیاز به توجه دارند.
خرید فناوری به معنای ساخت آن نیست
خلیج فارس همچنین اهرم دارد. وزارت علوم کره جنوبی اعلام کرده است که می‌خواهد رویکرد کنسرسیوم مورد استفاده با آرمکو دیجیتال را به یک مدل استاندارد برای گسترش‌های آینده در خارج از کشور تبدیل کند. یک استقرار موفق در خلیج فارس می‌تواند به شرکت‌های کره‌ای کمک کند تا مشتریان دیگری را در جاهای دیگر به‌دست آورند و به مذاکره‌کنندگان خلیج فارس چیزی برای معامله بدهد.
<p
توافقات با کره جنوبی واضح‌ترین نقطه شروع را برای خلیج فارس فراهم می‌کند. مشارکت ژاپنی‌ها، از جمله جایگاه سافت‌بانک در استارگیت امارات، خوشه محاسباتی ۱ گیگاواتی که توسط شرکت توسعه هوش مصنوعی G42 ابوظبی رهبری می‌شود، یک فرصت دیگر ایجاد می‌کند، هرچند که عضویت در کنسرسیوم به تنهایی اطلاعات کمی درباره مالکیت محصول ارائه می‌دهد. کره جنوبی و ژاپن همچنین به Pax Silica تعلق دارند، گروه تأمین زنجیره فناوری تحت رهبری ایالات متحده که قطر و امارات در ژانویه ۲۰۲۶ به آن پیوستند. مشارکت مشترک آنها پایه‌ای سیاسی برای همکاری فراهم می‌کند، در حالی که دسترسی به تراشه‌های آمریکایی همچنان تحت کنترل‌های صادراتی ایالات متحده قرار دارد. سه ساختار برجسته وجود دارد.
محصول را به‌طور مشترک مالکیت کنید
اولین مورد، یک شرکت تولید محصول مستقر در خلیج فارس است که متعلق به شرکا می‌باشد. یک شرکت صنعتی سعودی و شرکت‌های هوش مصنوعی کره‌ای می‌توانند نرم‌افزاری توسعه دهند که نقشه‌های مهندسی را به مدل‌های دیجیتال قابل استفاده تبدیل کند و از آزمایش آرمکو بهره ببرند. شریک سعودی دانش عملیاتی و دسترسی کنترل‌شده به داده‌های خود را به ارمغان می‌آورد و اولین مشتری خواهد بود. شرکای کره‌ای نیز در زمینه مهندسی و فناوری مشارکت خواهند کرد. یک تیم مستقر در پادشاهی، محصول حاصل را تطبیق داده و آن را به فروش خواهد رساند.
خلیج فارس از پیشینه‌های مرتبطی برخوردار است. در سال ۲۰۲۰، شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) و G42 شرکت AIQ را به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری مشترک برای توسعه و تجاری‌سازی محصولات هوش مصنوعی برای صنعت نفت و گاز تأسیس کردند و داده‌های ADNOC را با مهندسی هوش مصنوعی G42 ترکیب کردند. همچنین یک پیشینه قدیمی‌تر فرامرزی وجود دارد. شرکت برق کره (KEPCO) که در سال ۲۰۰۹ قرارداد اصلی ۲۰ میلیارد دلاری برای نیروگاه هسته‌ای برکه را به دست آورد، در سال ۲۰۱۶، ۱۸ درصد سهام شرکت‌های تجاری و عملیاتی این نیروگاه را به‌دست آورد.
مرزهای فناوری را زود تعریف کنید
مذاکره دشوار مربوط به مرز بین فناوری موجود و کار جدید است. تأمین‌کنندگان باید مدل‌ها و ابزارهای زیرین خود را حفظ کنند و به سرمایه‌گذاری مشترک بر اساس شرایط توافق‌شده مجوز دهند. این سرمایه‌گذاری می‌تواند مالکیت برنامه‌ای را که با تأمین مالی مشترک با استفاده از آن ابزارها توسعه یافته، داشته باشد و حقوق صریحی برای تطبیق و فروش آن در خارج از کشور داشته باشد. سهامداران آن همچنین باید توافق کنند که هزینه‌ها و درآمدها چگونه تقسیم می‌شود و اگر یکی از شرکا خارج شود، چه اتفاقی می‌افتد. داده‌های صنعتی حساس می‌تواند تحت قوانین دسترسی تعریف‌شده با مالک خود باقی بماند.
معامله تجاری باید برای شریک مهندسی نیز مفید باشد. یک مشتری در خلیج فارس می‌تواند یک قرارداد توسعه پرداختی و دسترسی به یک محیط صنعتی چالش‌برانگیز را در ازای حقوق مشترک در یک محصول قابل استفاده مجدد ارائه دهد. یک نمایش موفق سپس درهای دیگری را به روی مشتریان دیگر باز خواهد کرد. بدون این چشم‌انداز، تأمین‌کننده دلیلی برای پذیرش هزینه و پیچیدگی یک شرکت مشترک ندارد.
در هر دو طرف موانعی وجود دارد. یک تأمین‌کننده آسیای شرقی نیاز دارد تا فناوری مورد استفاده در میان مشتریان متعدد را محافظت کند، در حالی که کنترل‌های کره جنوبی بر فناوری‌های هسته‌ای ملی تعیین‌شده نیاز به تأیید یا ثبت قبل از انتقال به خارج از کشور دارد. یک خریدار در خلیج فارس به اندازه کافی قدرت مهندسی نیاز دارد تا از پرداخت نامحدود برای هر تغییر جلوگیری کند. مذاکره‌کنندگان باید محصول و فناوری مجوز داده‌شده را به‌طور زودهنگام تعریف کنند.
پیوند سرمایه‌گذاری به توسعه
ساختار دوم سرمایه‌گذاری سهام خلیج فارس در شرکت‌های آسیای شرقی را به یک مأموریت توسعه خاص مرتبط می‌کند. Wa’ed Ventures—بازوی سرمایه‌گذاری خطرپذیر آرامکو—یک دور تأمین مالی ۱۵ میلیون دلاری برای سازنده تراشه‌های هوش مصنوعی کره‌ای Rebellions در سال ۲۰۲۴ تأمین کرد که در آگوست ۲۰۲۵ یک زیرمجموعه سعودی تأسیس کرد. Rebellions واحد ریاض را به‌عنوان پایگاهی برای تأمین مراکز داده آرامکو و فروش و پشتیبانی محلی توصیف کرده است. یک مأموریت توسعه باید فراتر برود، به‌عنوان مثال، با الزام به داشتن یک تیم محصول تأمین مالی‌شده در ریاض یا ابوظبی که مسئول یک کاربرد تعریف‌شده باشد.
سهم سهام و توافق توسعه اهداف متفاوتی را خدمت می‌کنند. سهام به سرمایه‌گذار علاقه‌ای به کسب‌وکار کلی شرکت می‌دهد، در حالی که یک توافق جداگانه مسئولیت‌های تیم خلیج و هر گونه حقوق مربوط به محصولاتی که ایجاد می‌کند را تعریف می‌کند. ترکیب این دو به یک صندوق اجازه می‌دهد تا از یک شرکت موجود حمایت کند بدون اینکه برای هر سرمایه‌گذاری نیاز به یک سرمایه‌گذاری مشترک جدید داشته باشد.
در سپتامبر، مدیر عامل HUMAIN، شرکت هوش مصنوعی تحت حمایت دولت عربستان سعودی، گفت که صندوق سرمایه‌گذاری برنامه‌ریزی‌شده‌اش از شرکت‌هایی که متعهد به انجام بخشی از محاسبات خود در مراکز داده سعودی یا آوردن کارکنان به پادشاهی هستند، حمایت خواهد کرد. این شرایط می‌تواند فعالیت‌های محاسباتی یا کارکنان را به پادشاهی بیاورد؛ معیارهای سرمایه‌گذاری گزارش‌شده حقوق مالکیت در محصولات توسعه‌یافته محلی را مشخص نمی‌کند. سرمایه‌گذاران خلیج فارس می‌توانند در معاملات انتخابی کره‌ای و ژاپنی فراتر بروند با توافق بر سر اینکه تیم منطقه‌ای چه چیزی را توسعه خواهد داد و چه حقوق تجاری با کار آن همراه خواهد بود.
سرمایه‌گذاران که به دنبال بازده مالی هستند و دولت‌ها که به دنبال توانمندی‌های محلی می‌باشند، ممکن است به یک تعهد مشابه به شیوه‌های متفاوتی ارزش دهند. چارچوب بررسی سرمایه‌گذاری خارجی ژاپن همچنین حقوق حاکمیتی و دسترسی به فناوری‌های حساس را به عنوان ملاحظات مهم در نظر می‌گیرد، به ویژه برای سرمایه‌گذاران دولتی.
قرارداد بعدی را به اشتراک بگذارید
ساختار سوم، پیشنهاد مشترک برای قراردادهای هوش مصنوعی دولتی در کشورهای دیگر، از جمله در آفریقا و آسیای مرکزی است. تعهد ۱ میلیارد دلاری امارات متحده عربی در نوامبر ۲۰۲۵ برای توسعه هوش مصنوعی در آفریقا، که از طریق دفتر صادرات ابوظبی با همکاری آژانس کمک‌های خارجی امارات متحده عربی اجرا می‌شود، یکی از کانال‌های ممکن را ارائه می‌دهد. شرکای خلیج فارس و شرق آسیا می‌توانند تأمین مالی و مهندسی را با یک شریک از کشور دریافت‌کننده ترکیب کنند که مسئول ارائه و پشتیبانی محلی باشد.
کنسرسیوم همچنین می‌تواند محصولی را که از طریق یکی از ساختارهای قبلی توسعه یافته، تطبیق داده و به فروش برساند. اولین فرصت آن باید یک خدمت تعریف‌شده با بودجه معتبر باشد، مانند نگهداری از زیرساخت‌های عمومی، نه یک سیستم کامل هوش مصنوعی ملی.
قوانین تأمین مالی کنسرسیوم را پیچیده می‌کند. برنامه وام توسعه STEP ژاپن، که از استفاده از فناوری ژاپنی حمایت می‌کند، برخی از مشارکت‌های مشترک با شرکت‌های کشور دریافت‌کننده را مجاز می‌داند اما نیاز به رهبری ژاپنی و سهم عمده‌ای از کار ژاپنی دارد. در عین حال، ابتکار امارات متحده عربی به دنبال این است که شرکت‌های اماراتی را قادر سازد پروژه‌ها را ارائه دهند. ریسک پرداخت نیاز به دقت برابر دارد: در مه ۲۰۲۶، گزارش‌ها از توقف برنامه مرکز داده G42 و مایکروسافت در کنیا به دلیل محدودیت‌های برق و دولتی که قادر به تعهد به اجاره مقدار مشخصی از ظرفیت محاسباتی نبود، خبر دادند. شرکا می‌توانند به بررسی تأمین مالی مشترک یک پیشنهاد بپردازند، به طوری که هر وام‌دهنده کار را از کشور خود تأمین مالی کند، مشروط به قوانین تأمین و تأیید وام‌دهنده. آنها هنوز هم باید قبل از پیشنهاد توافق کنند که چه کسی مسئول ریسک تحویل و پرداخت است.
شراکت‌های هوش مصنوعی خلیج فارس باید شرایط را تعیین کنند
برای ابوظبی و ریاض، وظیفه فوری انتخاب چند برنامه با تقاضای واقعی و تعیین این شرایط قبل از گسترش است. هر توافق‌نامه آزمایشی باید مشخص کند که چه کسی محصول را توسعه می‌دهد و چه کسی ممکن است آن را در خارج به فروش برساند. موفقیت باید با تیم‌های کاری، مشتریان تکراری و زیرساخت‌های مستقر اندازه‌گیری شود.
محاکمه سپتامبر آرامکو نشان می‌دهد که همکاری‌های فنی در حال پیشرفت است. توافق بعدی باید پیامدهای تجاری آن را به وضوح مشخص کند. سئول می‌خواهد خلیج فارس را به عنوان نمایشگاه خود داشته باشد و خلیج فارس باید قیمت این نقش را در مالکیت تعیین کند.