هدف‌های واقعی ایران در تنگه هرمز نمایان می‌شود
درگیر یک جنگ فرسایشی با ایالات متحده، جمهوری اسلامی اهداف روشنی دارد. تصمیم اخیر رئیس‌جمهور دونالد ترامپ برای ارسال یک ناو هواپیمابر دیگر به منطقه و تهدید به از سرگیری یک کمپین بمباران قابل توجه پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، این اهداف را تغییر نخواهد داد. روحانیون حاکم و فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دنبال ایجاد یک نظم جدید مالیاتی هستند که بر کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز عوارض وضع کرده و روابط امنیتی بین ایالات متحده و کشورهای عرب خلیج فارس را قطع کنند.
این رژیم همچنین می‌خواهد راهی برای بازدارندگی واشنگتن و اورشلیم از حمله پیدا کند. تا زمانی که تهران نتواند برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را احیا کند، تسلط بر خلیج فارس — داشتن ظرفیت کنترل یا نابود کردن هیدروکربن‌های آن — تنها راه ممکن برای چک‌میت کردن دشمنان اصلی کشور است. هر توافق دیپلماتیکی که این جنگ را به پایان برساند — و با وجود وضعیت اقتصادی وحشتناک ایران، تهران به نظر نمی‌رسد که عجله‌ای برای یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک داشته باشد — باید از دیدگاه تهران، به تسلیم ایالات متحده منجر شود. در واقع، این همان چیزی است که رژیم ایرانی در مورد یادداشت تفاهم اسلام‌آباد — توافق صلح موقت امضا شده در ۱۷ ژوئن — دید.
آرزوهای هسته‌ای کاهش نیافته‌اند
ایرانی‌ها نه از نمایندگان خود و نه از آرزوهای هسته‌ای خود دست کشیده‌اند. نمی‌توانیم ارزیابی کنیم که تلاش‌های هسته‌ای کنونی رژیم چقدر جدی است، اما طبق گزارش مؤسسه علم و امنیت بین‌المللی، این رژیم در “سطوح بالای فعالیت” در سایت‌های بمباران شده مهم در حال فعالیت است. استدلال‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای تسلیحات هسته‌ای به عنوان بازدارنده نهایی به هیچ وجه کمتر قانع‌کننده نیستند، فقط به این دلیل که استراتژی‌های جایگزین — فشار بر هرمز و حملات نمایندگانش — در برابر دشمنان بسیار مفید بوده‌اند.
حوثی‌ها به تندترین سلاح تهران تبدیل می‌شوند
با استفاده از نمایندگان خود، تهران اولویت‌های خود را تغییر داده و بیشتر بر روی عربستان سعودی تمرکز کرده است. متحدان شیعه یمنی ایران، حوثی‌ها، به مؤثرترین دارایی خارجی این کشور تبدیل شده‌اند. ندای آنها — “خدا بزرگ است، مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهود، پیروزی برای اسلام” — نشان‌دهنده حرکتی است که به شدت با روح تهران آغشته شده است. به همان اندازه مهم است که حوثی‌ها به طور موفقیت‌آمیزی موشک‌ها و پهپادهای طراحی و تولید شده توسط ایران را برای مختل کردن محموله‌های نفتی عربستان و ایجاد ترس در شهرهای سعودی به کار گرفته‌اند.
اسلام‌گرایان ایرانی مدت‌هاست که به خاندان‌های سنی عرب خلیج فارس که بیش از حد به آمریکا نزدیک بوده‌اند، بی‌احترامی می‌کنند. و اقدامات و تبلیغات سعودی در طول سال‌ها ممکن است بیشترین آزار را به تهران رسانده باشد. رشته مشترک در تحول عربستان سعودی — از یک دولت وهابی بنیادگرا به یک خودکامگی عرب ملی‌گرا و مدرن‌ساز — خصومت آن با جمهوری اسلامی بوده است.
ناتوانی عربستان در برابر حوثی‌ها بدون شک اشتهای ایران را برای تحقیر بیشتر ولیعهد سعودی، محمد بن سلمان، که در واقع حاکم است و زمانی شدیدترین مخالف سنی رژیم ایرانی بود، تحریک می‌کند. حاکمان جمهوری اسلامی همیشه می‌خواستند باور کنند که این پادشاهی ضعیف است، بر پایه ریاکاری مذهبی و شاهزادگان فاسد بنا شده است. با توجه به ناکامی‌های ولیعهد در تحقق آرزوهای بزرگ “۲۰۳۰”، ضعف شوکه‌کننده نیروهای مسلح سعودی در برابر دشمن یمنی‌اش و ناکامی واشنگتن در حفاظت از این پادشاهی، رویاهای ضدسعودی تهران اکنون به نظر می‌رسد که به واقعیت نزدیک‌تر شده‌اند.
ترامپ هنوز در تهران ترس ایجاد می‌کند
برای تهران، ورق برنده همچنان دونالد ترامپ است. او هنوز می‌تواند ترس ایجاد کند. با وجود دهه‌ها تحریم‌های ایالات متحده و دور زدن تحریم‌های ایرانی، محاصره آمریکایی و کمپین اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، برای تشدید جنگ اقتصادی به وضوح رژیم را نگران کرده است. اقتصاد در حال سقوط آزاد است. به گفته دولت ایران، تولید ناخالص داخلی در سال گذشته بین ماه‌های مارس و ژوئن ۱۰ درصد کاهش یافته و نرخ تورم بین ۷۰ تا ۸۰ درصد در نوسان است. یک مؤسسه نظرسنجی نزدیک به رئیس‌جمهور مسعود پزشک‌یان گزارش داده است که تنها ۹ درصد از مردم از وضعیت موجود حمایت می‌کنند.
عمل‌گرایی داخلی عمق بی‌رحمی را پنهان می‌کند
بسیاری از اوقات، غربی‌ها فرض می‌کنند که چنین ناراحتی‌ای به تولید حاکمان جستجوگر برای مصالحه منجر خواهد شد. جنگ مقداری عمل‌گرایی را به تعاملات جمهوری اسلامی — با مردم خود، نه خارجی‌ها — تزریق کرده است. رژیم تقریباً اجرای حجاب را رها کرده است. غلامعلی حدادعادل، رئیس سابق مجلس که دخترش قبل از اینکه در حمله هوایی اسرائیل کشته شود با رهبر معظم، مجتبی خامنه‌ای، ازدواج کرده بود، اعتراف کرد: “به دلیل شرایط جنگی، در حال حاضر قادر به ورود به جبهه [حجاب] به شکلی که باید هستیم، نیستیم.”
این موضوع البته با نمایش قدرت بیشتر متعادل می‌شود. حسین طائب، رئیس نیروهای ضربت بسیج که به معترضان حمله می‌کنند، افزایش قابل توجهی در نیروهای خود را به منظور جلوگیری و سرکوب یک شورش دیگر اعلام کرد. کمپین تازه راه‌اندازی شده “فداکاری برای ایران” به‌طور علنی استفاده از واحدهای نظامی زنانه را تبلیغ می‌کند. این قطعاً به‌منظور مقابله، حداقل به‌طور بیانی، با جنبش زن، زندگی، آزادی که پس از قتل یک زن جوان کرد ایرانی به دلیل “حجاب بد” در سال 2022 به‌وجود آمد، طراحی شده است. جمهوری اسلامی ممکن است در حال آزمایش نسخه جدیدی از خودکامگی‌اش باشد، نسخه‌ای که در مورد برخی مسائل فرهنگی کمتر سخت‌گیر است اما در برابر چالش‌های داخلی بیشتر بی‌رحم است.
عوارض هرمز محدودیت‌های فشار آمریکا را نشان می‌دهد
و مشکلات داخلی ایران، حتی بیشتر از اجبار اقتصادی ترامپ، نگران‌کننده‌ترین موضوع برای جمهوری اسلامی است. اولویت‌های این حکومت — نیابتی‌ها، موشک‌ها، پهپادها و سلاح‌های هسته‌ای — این ضعف داخلی را منعکس می‌کند: رژیم دیگر نمی‌تواند ملتی وفادار را برای گسترش انقلاب تحریک کند. بیگانگان جنگ‌طلب و فناوری باید حس هدف‌مندی رژیم را نجات دهند.
آرزوهای جمهوری اسلامی همیشه حول چالش چگونگی انجام بیشتر با کمتر می‌چرخیده است. اگر رژیم بتواند از تلاش ترامپ برای خفه کردن خود و تحریک یک شورش جان سالم به در ببرد، ممکن است روحانیون و پاسداران راه‌حلی پیدا کنند.