ژنو — مذاکرات دیپلماتیک جاری در سوئیس نشانهای از احتمال کاهش تنشهای نظامی بین ایالات متحده و ایران است، اما کشورهای عرب خلیج فارس با خطرات دیجیتال جدی مواجه هستند زیرا تهران کمپین فشار خود را به سمت شبکههای فیبر نوری زیر دریا گسترش میدهد. مقامات امنیتی هشدار میدهند که این خطرات دیجیتال نوظهور تهدیدی برای مختل کردن زیرساختهای ابری حیاتی و کریدورهای داده بینالمللی در تنگه هرمز به شمار میروند و یک گلوگاه انرژی سنتی را به تهدیدی گسترده علیه برنامههای انتقال اقتصادی منطقه تبدیل میکنند.
خطرات دیجیتال زیرساختهای خلیج فارس را تهدید میکند
تنش نظامی بین ایالات متحده و ایران به نظر میرسد در حال کاهش است و مذاکراتی در سوئیس در حال انجام است. با این حال، برخی از تهدیدات تهران در طول جنگ که فراتر از هدفگیری مسیرهای کشتیرانی یا مختل کردن جریانهای انرژی است، همچنان نگرانکننده باقی مانده است. بهویژه، در طول جنگ، ایران کمپین فشار خود را به زیرساختهای دیجیتال منطقه گسترش داد.
رئیس ستاد خاتمالانبیاء نیروهای مسلح ایران، ابراهیم زلقاری، در ماه مه اعلام کرد که ایران جریمههایی را برای کابلهای اینترنت زیر دریا وضع خواهد کرد. علاوه بر این، رسانههای وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تسنیم و فارس نیوز، خواستار اقداماتی برای تولید درآمد از کابلهای اینترنت زیر دریا، مانند صدور مجوزها و دریافت هزینهها، و احتمالاً محدود کردن این کابلها در منطقه شدند. این تغییر رویکرد از سوی تهران به سمت یک استراتژی ترکیبی مبتنی بر فشار در تنگه میتواند در صورت از سرگیری خصومتها و شکست مذاکرات دوباره به سطح بیاید و این آبراه را از یک گلوگاه انرژی به مانعی برای اقتصاد دیجیتال منطقه تبدیل کند.
ناوبری در خطرات دیجیتال در دریا
از گلوگاه انرژی به فشار ترکیبی
در آوریل، مجمع جهانی اقتصاد بحران حمل و نقل در تنگه هرمز را بهعنوان بزرگترین اختلال در تأمین در تاریخ بازارهای نفت توصیف کرد. تأثیر آن حتی در کاهش صادرات کالاهای غیرنفتی، از جمله گوگرد، متانول و آلومینیوم مشهود است.
در عین حال، از آغاز جنگ بیش از یک میلیون مورد اختلال GPS رخ داده است که ۹۸٪ از آنها در خلیج فارس بوده است. توماس ویتینگتون، از مؤسسه سلطنتی ایالات متحده، اشاره کرد که ایران و سایر کشورهای خلیج فارس و همچنین ایالات متحده در حال انجام این کار هستند.
با این حال، او تأکید کرد که تهران در فناوریهای جمر تسلط یافته و تجهیزات را از روسیه خریداری کرده و قابلیتهای داخلی خود را گسترش داده است. علاوه بر این، میشل باکمن، تحلیلگر ارشد اطلاعات دریایی در Windward، گفت که نفتکشهای ایرانی اقدام به شیوههای فریبنده حمل و نقل میکنند، با جعل مکانهای خود و حرکت در “تاریکی” در حالی که سیستمهای شناسایی خودکارشان خاموش است. روزنامه وال استریت ژورنال همچنین گزارش داد که کشتیهایی که در نزدیکی تنگه فعالیت میکنند، با “جعل GPS” مواجه شدند، تاکتیکهای تقلبی که توسط کشورها برای مختل کردن ناوبری به مقاصد اصلی و برنامهریزی شده خود به کار میرود.
هدفگیری خطرات دیجیتال زیر دریایی
رژیم ایرانی هشدارهای رسمی صادر کرد که کابلهای زیر دریایی جنبهای ناپایدار از اقتصاد دیجیتال منطقه هستند. اگر تلاشهای صلح شکست بخورد و درگیری نظامی از سر گرفته شود، این آسیبپذیریهای منطقهای میتوانند مورد بهرهبرداری قرار گیرند و احتمال حملات افزایش یابد، که نیاز به توجه فوری از سوی سیاستگذاران خلیج فارس دارد. در طول جنگ، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران مقالهای منتشر کرد که کابلهای اینترنت زیر دریایی را به عنوان نقاط فشار استراتژیک ترسیم میکرد، که چند ماه پس از حملات پهپادی ایران به مراکز داده آمازون در امارات متحده عربی و بحرین منتشر شد.
خطرات دیجیتال اقتصاد داده را به خطر میاندازند
برای سیاستگذاران و ذینفعان امنیت دریایی برای اقتصادهای دیجیتال در منطقه، این تهدیدات متعددی را به همراه دارد. اولاً، دید دریایی در خلیج عمان و تنگه هرمز در طول درگیری کاهش یافت و تا اوایل ماه مه، تا ۴۷۰ کشتی تحت تأثیر جمر GPS قرار گرفتند. کابلهای زیر دریایی که در سراسر جهان حدود ۹۹٪ از ترافیک اینترنت جهانی را حمل میکنند، همچنین در معرض تهدید هستند، از جمله کابلهای فیبر نوری و الکتریکی که برای شبکهسازی ابری، خدمات تجارت الکترونیک و تراکنشهای آنلاین حیاتی هستند – که برای کشورهای عربی خلیج فارس که در تلاشند به اقتصادهای پس از نفت منتقل شوند، ضروری است.
در طول سالها، عربستان سعودی و امارات متحده عربی میلیاردها دلار را به دیجیتالی کردن اقتصادهای خود و ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی سرمایهگذاری کردهاند. ریاض قصد دارد دهها میلیارد دلار را به زیرساختهای دادهای خود اختصاص دهد که بخشی از چشمانداز 2030 است. افزایش تنشها بین تهران و ابوظبی، که میتواند در صورت از سرگیری خصومتها بین ایران و ایالات متحده دوباره شعلهور شود، احتمال حملات به کابلهای کلیدی زیر دریایی، از جمله شبکه نوری FLAG Alcatel-Lucent به طول 7,000 مایل که امارات متحده عربی را با عربستان سعودی، قطر، کویت، سودان، مصر، عراق، یمن، هند، مالدیو و سریلانکا و همچنین کابل Asia Africa Europe-1 به طول 15,500 مایل که تنگه هرمز را به آبهای خلیج متصل میکند، افزایش میدهد.
کاهش خطرات دیجیتال در اقیانوسها
نیاز به استراتژیهای امنیتی جامع و در حال تحول
تهدید کابلهای زیر دریایی از سوی ایران به وضوح چالشهایی را برای استراتژیهای امنیتی کشورهای عرب خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی که همگی به طور مستقیم تحت تأثیر بمبارانهای قبلی ایران قرار گرفتهاند، به وجود میآورد. چارچوبهای موجود حاکمیت دریایی محدود به حفاظت از ترافیک نفتکشها و آزادی کشتیرانی هستند و نه زیرساختهای دیجیتال.
به عنوان مثال، امارات متحده عربی در میان بحران بر روی تغییر مسیر نفتکشهای خود از طریق بنادر فجیره و خورفکان تمرکز کرده است. این کشور هنوز اقداماتی یا برنامههای اضطراری برای حفاظت از زیرساخت دیجیتال زیر آب خود اتخاذ نکرده است. در عین حال، تلاشهایی از سوی ابوظبی، ریاض و دیگر دولتهای منطقه برای آغاز مسیرهای جدید زمینی از جمله SilkLink به طول 2,800 مایل با سوریه و ارتباطات با اردن، لبنان و ترکیه وجود دارد. به همین ترتیب، عربستان سعودی در جلسه 111 کمیته ایمنی دریایی در سازمان دریانوردی بینالمللی در ماه مه، رویکرد مدیریت بحران خود را با حمایت از تعهدات بینالمللی برای اطمینان از پایداری زنجیرههای تأمین، رسیدگی به رفاه دریانوردان و فعالسازی مسیرهای جایگزین تأیید کرد.
با این حال، عملیات بازدارندگی دریایی موجود عربستان و امارات باید تکامل یابند و گسترش یابند تا به تهدید وجودی از سوی تهران به اقتصاد دیجیتال خلیج فارس پاسخ دهند. عدم وجود مکانیزمهای حفاظتی منطقهای برای مقابله با این تهدید، کشورهای مانند قطر را وادار کرده است تا به دنبال اقدامات یکجانبه، از جمله ساخت کابلهای اضافی از طریق Ooredoo متعلق به دولت باشند.
با این حال، ماهیت یکپارچه کابلهای زیر دریایی برای اقتصادهای دیجیتال کشورهای عرب خلیج فارس نیازمند رویکردهای یکپارچه و جامع است. چنین رویکردهایی که امنیت دریایی را با حفاظت از زیرساختها ترکیب میکنند، برای جریانهای آزاد داده و تابآوری دیجیتال حیاتی هستند. در نظر گرفتن آسیبپذیریهای نوظهور ناشی از تهدیدات ایران، که در صورت از سرگیری درگیری میتواند مورد بهرهبرداری قرار گیرد، به حل این چالش امنیتی ترکیبی کمک خواهد کرد.