تصمیم دولت برای آزادسازی پیشگیرانه میلیاردها دلار از داراییهای نفتی ایران قبل از هرگونه امتیاز هستهای تأیید شده، منطق اساسی تحریمها به عنوان اهرم را معکوس میکند. این مجوز خزانهداری به طور مؤثری عدم رعایت قوانین را پاداش میدهد و در عین حال دوره بررسی 30 روزه کنگره که توسط INARA الزامی شده است را دور میزند. مجوز خزانهداری نه تنها به اقتدار کنگره آسیب میزند بلکه به نهادهای تعیین شده برای تروریسم و گسترش موشکی کمک مالی فوری میدهد و بدین ترتیب یک پیشزمینه خطرناک در سیاست تحریمهای ایالات متحده ایجاد میکند.
مجوز خزانهداری و بررسی کنگره
صدور مجوز توسط وزارت خزانهداری در تاریخ 22 ژوئن برای تعلیق تحریمهای نفتی ایران به نظر میرسد با قانون بررسی توافق هستهای ایران (INARA) ناسازگار باشد، که چنین تسهیلاتی را برای 30 روز پس از ارائه توافق هستهای ایالات متحده با ایران به کنگره ممنوع میکند. یادداشت تفاهم ایالات متحده و ایران (MOU) در تاریخ 18 ژوئن به کنگره ارائه شد. دوره 30 روزه به منظور فراهم کردن زمان برای کنگره جهت بررسی توافق هستهای با ایران — و احتمالاً رد آن — قبل از اجرایی شدن طراحی شده بود.
این مجوز میلیاردها دلار تسهیلات بیسابقهای را برای ایران فراهم میکند که به موجب آن ایران قادر به بازسازی نیروهای مسلح، برنامه هستهای و نمایندگان تروریستی خود قبل از — و بنابراین شاید در نهایت بدون — ارائه امتیازات معنادار در مورد هر یک از این تهدیدات علیه امنیت ملی ایالات متحده خواهد بود.
گزارشها حاکی از آن است که وزارت دادگستری نظری به کاخ سفید ارائه داده است که نه به عموم و نه به کنگره به اشتراک گذاشته شده است و در آن ادعا شده که الزامات INARA به نوعی به یادداشت تفاهم (MOU) اعمال نمیشود. کنگره باید بر این موضوع تأکید کند که به طور کامل در مورد دلایل این دیدگاه ظاهراً غیرقابل توضیح مطلع شود تا بتواند اعتبار آن را خود قضاوت کند. علاوه بر این، اقدام کنگره برای مسدود کردن مجوز، با استفاده از INARA یا وسیله قانونی دیگر، میتواند به اطمینان از این که مذاکرات هستهای کنونی با ایران به توافق نهایی منجر شود که امنیت ملی ایالات متحده را تقویت کند، کمک کند.
منافع گسترده این مجوز خزانهداری
منافع بسیار زیاد است. این مجوز تقریباً 67 میلیون بشکه نفت معطل شده ایرانی به ارزش تخمینی 8 تا 9 میلیارد دلار را آزاد میکند، راه را برای صادرات مجدد به ارزش 120 تا 135 میلیون دلار در روز هموار میسازد و یک جریان درآمد سالانه پتروشیمی به ارزش 10 تا 15 میلیارد دلار را دوباره باز میکند، همه اینها قبل از اینکه یک امتیاز هستهای ایرانی تأیید شود.
ماده مربوطه INARA مشخص میکند که در طول دوره 30 روزه پس از ارسال هر توافق هستهای با ایران به کنگره، “رئیسجمهور نمیتواند تحریمهای قانونی مربوط به ایران را معاف، تعلیق، کاهش، تخفیف دهد یا به هر نحو دیگری محدود کند… یا از اعمال هر یک از این تحریمها مطابق با توافقی که تحت پوشش INARA است، خودداری کند.” ممنوعیت INARA از “خودداری از اعمال” تحریمهای قانونی، موضع عدم اجرای دولت در مورد قانون تحریمهای ایران و همچنین §1245 از قانون مجوز دفاع ملی FY2012 را ممنوع میکند، که هیچیک از آنها بهطور رسمی از طریق هیچ مکانیزم قانونی تعلیق نشده است.
مجوز 22 ژوئن که تحریمهای نفتی علیه ایران را متوقف میکند، به وضوح بر اساس بند 10 MOU صادر شده است، که مشخص میکند “بلافاصله پس از امضای این MOU… وزارت خزانهداری معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایرانی، محصولات نفتی و مشتقات و تمام خدمات مرتبط صادر خواهد کرد.”
سابقه قانونی و مجوز خزانهداری
وکلای ارشد سابق از هر دو دولت جورج بوش و باراک اوباما به سرعت هشدار دادند که INARA چنین معافیتهایی را برای 30 روز اول پس از ارسال MOU به کنگره ممنوع کرده است.
INARA برای تقویت نقش کنگره در نظارت بر برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA) باراک اوباما در سال 2015 تصویب شد. اما INARA تاریخ انقضا ندارد و به همان اندازه که برای MOU دونالد ترامپ با ایران قابل اجرا است، برای JCPOA اوباما نیز قابل اجراست.
دامنه وسیع مجوز به آسیبهای آن به امنیت ملی ایالات متحده میافزاید. این مجوز تنها مجوز انجام معاملات نفتی ایران را صادر نمیکند — بلکه بهطور صریح مشارکت نهادهای تحریمشده تحت مقررات تحریمهای تروریسم جهانی را مجاز میداند، مقامی که وزارت خزانهداری ایران را بهعنوان بانک مرکزی و وزارت نفت بهخاطر تأمین مالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی-نیروی قدس و حزبالله شناسایی کرده است. صدور مجوز برای معاملات با نهادهای تأمین مالی تروریستی که توسط ایالات متحده شناسایی شدهاند، تصادفی در تسهیل تحریمها نیست — بلکه خود تسهیل است.
مجوز خزانهداری تأمین مالی خطرناک را گسترش میدهد
این مجوز همچنین معاملات نفتی ایران را که قبلاً تحت مقررات تحریمهای گسترش سلاحهای کشتار جمعی ممنوع بود، مجاز میداند و بدین ترتیب معاملات با — و در نتیجه تسهیل درآمد برای — نهادهای تحریمشده بهخاطر حمایت از برنامه موشکی بالستیک ایران و کنگلومراهای اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را امکانپذیر میسازد.
مهمتر از همه، این مجوز پرداختهای دلاری به دولت ایران — از جمله بانک مرکزی ایران — و افراد مسدودشده را برای خرید نفت مجاز میداند. این بند، که در تسهیلهای اخیر تحریمهای ایران بیسابقه است، به مؤسسات مالی خارجی این امکان را میدهد که درآمدهای نفتی ایران را از طریق سیستم مالی بینالمللی پردازش کنند و بهطور مؤثر دلار را بهعنوان ابزاری برای اجرای تحریمها در این معاملات بیاثر میسازد.
توافقنامه یادداشت تفاهم (MOU) نفوذ وسیع ایالات متحده را در ازای امتیازات نسبتاً کم ایران مبادله میکند. بههمین اندازه نگرانکننده، توافق نهایی که در یادداشت تفاهم مشخص شده است، بهطور قابلتأیید و پایدار مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای نخواهد شد. همچنین این توافق نه تنها برنامه موشکی ایران را محدود نخواهد کرد، بلکه بهطور مالی آن را تقویت خواهد کرد و به حمایت از تروریسم، نقض حقوق بشر و فعالیتهای بدخواهانه منطقهای ایران کمک خواهد کرد.
کنگره باید به این مجوز خزانهداری چالش بکشاند
با افزایش مشارکت خود، کنگره انگیزهها و ظرفیتهای دولت را برای دستیابی به توافقی بهتر با ایران تقویت خواهد کرد. مشارکت کنگره برای اجرای توافق و پایداری آن ضروری است. چندین بند از هر توافق نهایی به تغییرات قانونی بستگی خواهد داشت که کنگره به احتمال بیشتری از آنها حمایت خواهد کرد اگر در این فرآیند درگیر باشد.
<p
توافقنامه یادداشت تفاهم و مجوز اجرایی آن که تحریمها بر روی نفت ایران را متوقف میکند، سوالات نگرانکننده زیادی را به وجود میآورد. کنگره باید از اختیارات خود در INARA و سایر اختیارات قانونی استفاده کند تا پاسخها را درخواست کند، مجوز را مسدود کند و قبل از اینکه دیر شود، به مسدود کردن توافقنامه یادداشت تفاهم فکر کند. با اقدام اکنون — و تأکید بر رعایت کامل INARA — کنگره میتواند به هدایت این مذاکرات به سمت یک توافق قویتر و پایدارتر که واقعاً از امنیت ملی ایالات متحده محافظت میکند، کمک کند.