Saudi Houthi Conflict Tests Vision 2030
ممکن است وسوسه‌انگیز باشد که حملات اخیر حوثی‌ها به عربستان سعودی را تنها دور دیگری از تشدید تنش‌ها دانست، اما عربستان آگاهانه تصمیم گرفت با حوثی‌ها از طریق عادی‌سازی روابط با ایران در توافق پکن 2023 منازعه را کاهش دهد. تهران ممکن است برای مهار حوثی‌ها فشار آورده باشد، و حملات آنها به این پادشاهی تا مدتی متوقف مانده بود. پس چرا حوثی‌ها اکنون انتخاب کرده‌اند که تشدید کنند، و هدف آنها از آوردن مستقیم رویارویی به خاک عربستان چیست؟
تهران از اختلال حوثی‌ها در باب‌المندب سود می‌برد، اما راهبرد کلی شفاف‌تر شده است. هر دو تهران و حوثی‌ها، که بخشی از «محور مقاومت» هستند، اکنون به‌صورت علنی در رسانه‌های خود درباره آن صحبت می‌کنند، و محدودیتی که توافق پکن زمانی بر حملات حوثی‌ها علیه عربستان سعودی اعمال می‌کرد اکنون از بین رفته است. از طریق حوثی‌ها، این محور می‌تواند تعادل جدیدی از قدرت را در شبه‌جزیره عربستان ایجاد کند که منطقه برای آن آماده نیست. رسیدن به آن زمان می‌برد، و صبری که حوثی‌ها دارند فراوان است.
آنها روی دو ساعت کار می‌کنند. در کوتاه‌مدت، هدفشان تشدید است تا به توافقی به نفع خود برسند، پس از کسب پیروزی‌ها و مواضع اضافی در یمن. اما هر توافقی صرفاً سکویی به سوی هدف بزرگ‌تری خواهد بود که ریاض ممکن است جدی نگرفته باشد، زیرا جایزه واقعی خود عربستان سعودی است.
دیدگاه حوثی‌ها دولت سعودی را به‌عنوان متولی نامشروع اماکن مقدس اسلام می‌پندارد و خاک سعودی را چیزی می‌داند که دیر یا زود باید مورد منازعه قرار گیرد. رهبر حوثی‌ها عبدالملک الحوثی «رژیم سعودی» را متهم کرده که «حج را به کابوسی از موانع تبدیل کرده» و به «قداست امت اسلامی» احترام نگذاشته است. زمانی که حوثی‌ها به خطوط هوایی هشدار دادند از آسمان سعودی پرهیز کنند، آسمان مکّه و مدینه را مستثنی کردند.
حوثی‌ها علناً از هر اقدام انقلابی علیه ولیعهد سعودی Mohammed bin Salman در داخل عربستان حمایت می‌کنند، که اعلام چنین چیزی به‌صورت عمومی غیرمعمول است. مقام حوثی محمد البخیتی به خبرگزاری مهر ایران گفت حوثی‌ها از قیام مردمی، اپوزیسیون صحوه، یا حتی اعضای خاندان سلطنتی سعودی که آماده جایگزینی ولیعهد باشند حمایت خواهند کرد. محتمل است حوثی‌ها در پی ایجاد تساوی نیرو باشند و از اپوزیسیون عربستان حمایت کنند تا ریاض حمایت خود از دولت یمن را رها کند همان‌طور که در 2022 انجام داد.
Expanding Battlefronts to Paralyze Strategic Focus
برای حوثی‌ها که تمام تکیه‌گاه تهدیدشان نامتقارن است، خط بین تهاجم نظامی و دفاع مبهم است. حوثی‌ها تمایل دارند دامنه یک درگیری را گسترش دهند تا دشمنانشان نتوانند بر یک خط تقابل واحد متمرکز شوند. زمانی که گردان‌های غول در ژانویه 2022 آنها را از شبوه بیرون راندند، برای مثال، حوثی‌ها به ابوظبی حمله کردند. هر جبهه جدیدی که حوثی‌ها باز می‌کنند، رقیب‌شان را وادار می‌کند که یک مکان دیگر را دفاع کند. در مارس 2022، حوثی‌ها به یک تأسیسات آرامکوی در جده حمله کردند و چند هفته بعد عربستان سعودی با آتش‌بس میانجی‌گری‌شده توسط سازمان ملل موافقت کرد. حوثی‌ها به دنبال سرزمین هستند، ولی همچنین می‌خواهند کسانی باشند که تصمیم می‌گیرند نبرد بعدی کجا و چگونه انجام شود.
زمانی که گردان‌های غول در ژانویه 2022 آنها را از شبوه بیرون راندند، برای مثال، حوثی‌ها به ابوظبی حمله کردند. هر جبهه جدیدی که حوثی‌ها باز می‌کنند، رقیب‌شان را وادار می‌کند که یک مکان دیگر را دفاع کند. در مارس 2022، حوثی‌ها به یک تأسیسات آرامکوی در جده حمله کردند و چند هفته بعد عربستان سعودی با آتش‌بس میانجی‌گری‌شده توسط سازمان ملل موافقت کرد. حوثی‌ها به دنبال سرزمین هستند، ولی همچنین می‌خواهند کسانی باشند که تصمیم می‌گیرند نبرد بعدی کجا و چگونه انجام شود.
باز کردن جبهه‌ها برای فلج‌کردن دفاع‌های سعودی
حوثی‌ها به عربستان سعودی حمله می‌کنند تا فشار ایجاد کنند. در حالی که نیروهای یمنی تحت حمایت سعودی در امتداد ساحل غربی عمل می‌کنند، حوثی‌ها می‌توانند هوانوردی تجاری سعودی را در داخل پادشاهی تهدید کنند، که محاسبات ریاض را به‌طور کامل تغییر می‌دهد. رهبری سعودی اکنون باید هماهنگی خط مقدم در داخل یمن را در کنار امنیت پایتخت و اعتماد خطوط هوایی بین‌المللی وزن کند.
تعز و ساحل غربی نمونه‌ای خوب از استراتژی حوثی‌ها برای باز کردن چندین جبهه به‌طور همزمان است. با وجود اینکه تعز در ارتفاعات کوهستانی قرار دارد و ساحل هموار است، این دو از نظر راهبردی به هم پیوند خورده‌اند. کوه‌های غربی تعز بر دشت ساحلی مشرف‌اند و جاده‌های منتهی به مخا و باب‌المندب را نظاره می‌کنند، بنابراین هر کسی که ارتفاعات را در اختیار داشته باشد می‌تواند از ساحل محافظت کند یا آن را تهدید نماید.
نیروهای دولتی یمنی تحت حمایت سعودی در امتداد ساحل پیشروی می‌کنند تا پیشروی حوثی‌ها را عقب برانند و فشار را از روی تعز کم کنند، جایی که حوثی‌ها جاده اصلی به عدن را در الصفیة قطع کرده‌اند و الطبراه را که خطوط تدارکاتی شهر را به عدن متصل می‌کند، به تصرف درآورده‌اند. بیش از نیم میلیون نفر در تعز زندگی می‌کنند و حوثی‌ها شهر را محاصره کرده و از جمله آن را از کمک‌های انسان‌دوستانه خفه کرده‌اند. به همین دلیل است که حوثی‌ها زیرساخت‌های سعودی را هدف قرار می‌دهند و دفاع‌های پادشاهی را کش می‌دهند — آنها می‌خواهند عربستان سعودی در حال دفاع از فرودگاه‌های خود باشد به‌جای پشتیبانی از پیشروی دولت برای شکستن محاصره تعز.
Stress Testing and Deterring External Security Guarantees
حوثی‌ها به آزمایش خطوط قرمز ریاض ادامه می‌دهند، و اگرچه این امر جدید نیست، این بار آن را در چارچوب پیمان دفاع مشترک مکه میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه آزمون می‌کنند. این سه کشور در تاریخ 5 اکتبر این پیمان را فعال کردند تا تعهدات دفاع جمعی خود را اجرا کنند و موافقت کردند تا نیروهایی را در داخل عربستان مستقر کنند.
با این حال، این پیمان به عنوان یک بازدارنده شکست خورد — پنج روز بعد حوثی‌ها به فرودگاه ریاض حمله کردند. حوثی‌ها در تلاشند نشان دهند که برد آنها می‌تواند آسیب واقعی وارد کند تا شرکای عربستان را دچار بازدارندگی کند. پاکستان و ترکیه نسبت به روابط خود با پادشاهی هم از منظر اقتصادی و هم سیاسی اهمیت قائلند، اما ممکن است حوثی‌ها را مشکل خود ندانند و هیچ‌یک نمی‌خواهند در جنگ یمن درگیر شوند. تا کنون، نیروهای آنها در داخل عربستان نقش حمایتی ایفا می‌کنند، در حالی که نیروهای یمنی، نمایانگر گردان‌های غول‌های جنوبی و نیروهای سپر ملی، نبرد واقعی را انجام می‌دهند.
Airports Become Vision 2030 Pressure Points
در همین حال، محمد بن سلمان به برنامه Saudi Vision 2030 متعهد باقی مانده است، و حوثی‌ها دقیقاً می‌دانند پادشاهی در چه نقاطی آسیب‌پذیر است. ولیعهد عربستان کشور را به عنوان یک مرکز سرمایه‌گذاری و گردشگری جا می‌زد و آینده کشور را به Vision 2030 پیوند می‌داد، که حوثی‌ها تشخیص می‌دهند این برنامه نیازمند ثبات و اعتماد سرمایه‌گذاران است. فرودگاه بین‌المللی ملک خالد دقیقاً در مرکز آن قرار دارد. به همین دلیل است که حوثی‌ها به این فرودگاه ضربه زدند و آن را مجبور به تعطیلی کردند. با مسلح کردن تلفات و تهدید نسبت به زائران مسلمان در مسیر خود به مکه، آنها به‌طور مستقیم توانایی خود را در خفه کردن اعتماد به پادشاهی چند برابر کردند.
در اصل، این یک تقابل ایدئولوژیک است. عربستان سعودی آینده‌ای از مدرنیته و جهانی‌شدن را ترویج می‌کند، در حالی که حوثی‌ها خود را وقف چیزی می‌کنند که می‌توان آن را چشم‌انداز 1979 توصیف کرد، همان چشم‌اندازی که از طرف آیت‌الله العظمی روح‌الله خمینی ارائه شد و در آن تفاوت‌های ایدئولوژیک به انقلاب دائمی ترجمه می‌شود. حوثی‌ها از رنج‌های فرقه‌ای و انزوای فرهنگی یمن به عنوان اصول سازمان‌دهنده حرکت خود استفاده کرده‌اند. به‌عنوان یک میلیشیا تمامیت‌خواه که با ایدئولوژی‌پراکنی برای کودکان و نظامی‌سازی جامعه رشد می‌کند، حوثی‌ها غیر از منازعه ارز دیگری ندارند.
ایران در تلاش است این تقابل را از طریق حوثی‌ها علیه عربستان به پیش ببرد در حالی که انکارپذیری نازک اما قابل بحثی را حفظ می‌کند. بنابراین، در حالی که ایران از منظر سیاسی از ورود به این تقابل خودداری می‌کند و وانمود می‌کند از منظر نظامی نیز دور می‌ماند، عربستان سعودی هنوز فشار را احساس می‌کند. با توجه به دینامیک فعلی میدان نبرد، حوثی‌ها تقریباً چیزی برای از دست دادن ندارند، و برای آنها تیتر خبرها و فرصتی است تا تقریباً به اندازه ایران قدرتمند و خطرناک به نظر برسند.
Iran Mirrors Pressure Across Chokepoints
تهران نیز به همان شیوه به فشار پاسخ می‌دهد. هنگامی که واشینگتن در 24 August عملیات Operation Economic Outcast را برای قطع ایران از اقتصاد جهانی آغاز کرد، سرتیپ محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، هشدار داد که «اگر جنگ اقتصادی ادامه یابد، حتی یک قطره نفت صادر نخواهد شد.» حوثی‌ها 10 روز بعد حمله خود را در سواحل غربی یمن آغاز کردند و به زودی باب‌المندب را به تصرف درآوردند — به‌طوری‌که با تنگه هرمز که قبلاً تحت فشار قرار داشت، یک گلوگاه دوم در دست محور مقاومت قرار گرفت.
هوانوردی نیز از همان الگو پیروی کرد. واشینگتن به شرکت‌های هواپیمایی مهلت داد تا 23 September خدمات‌رسانی به Mahan Air و Iran Air را متوقف کنند، و ترکیه، عمان، و امارات متحده عربی پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی را متوقف کردند. مشاور رهبر معظم، محمد مخبر پاسخ داد که «یا پروازها برای همه در منطقه آزاد است، یا برای هیچ‌کس.» دو هفته بعد، حوثی‌ها در حال زدن فرودگاه‌های سعودی بودند و به خطوط هوایی بین‌المللی هشدار دادند از فضای هوایی سعودی دوری کنند. حوثی‌ها آن را معادله فرودگاه در برابر فرودگاه می‌نامند، و تهران آن را پرواز برای همه یا هیچ‌کس می‌خواند. به هر حال، اگر هواپیماهای ایران نتوانند پرواز کنند، حوثی‌ها اطمینان حاصل می‌کنند که هواپیماهای عربستان نیز نتوانند.
The Limits of a Deal
حملات حوثی‌ها به فرودگاه ریاض نباید تعجب‌آور باشد، زیرا حوثی‌ها سال‌هاست که فرودگاه‌های سعودی را هدف قرار داده‌اند و تهران از 28 فوریه زیرساخت‌های خلیج را هدف قرار داده است. وقتی ایالات متحده و اسرائیل کمپین هوایی خود را علیه ایران آغاز کردند، تهران با حملات موشکی و پهپادی به همسایگان خلیجی‌اش پاسخ داد و در هفته اول 18 نفر را کشت که 10 نفر از آنها غیرنظامی بودند.
اوایل مارس، ایران مخازن سوخت در فرودگاه بین‌المللی کویت را هدف قرار داد، یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن در بحرین را آسیب زد و بندر فجیره در امارات را بمباران کرد. وقتی رئیس‌جمهور Donald J. Trump در اواخر آن ماه نیروگاه‌های ایران را تهدید کرد، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، تهدید به «نابودی غیرقابل‌بازگشت» زیرساخت‌ها در سراسر منطقه کرد. در ژوئیه، ایران در دو روز متوالی نیروگاه‌ها و تأسیسات آب‌شیرین‌کن کویت را هدف قرار داد و برخی از آنها را از مدار خارج کرد.
قابل فهم است که سیاست‌گذاران خواستار کاهش تنش باشند، اما این درک بنیادی از محرک‌های پشت تشدید فعلی و اهداف نهایی حاکم بر آن را اشتباه می‌گیرد: یک فتوحات سرزمینی حوثی تحت حمایت ایران که در آن تشدید جهت وادار کردن طرف مقابل به مذاکره، تجدید تسلیح و بازآرایی نیروها به کار گرفته می‌شود. این دینامیکِ تشدید همراه با فتوحات سرزمینی برای مجبور کردن طرف دیگر به درخواست کاهش تنش، به‌خوبی با تاکتیک‌های حوثی‌ها برای تجدید تسلیح و جذب نیرو همخوانی دارد. آنها در ایجاد ائتلاف‌های داخلی، فراهم کردن امنیت و مزایا برای وفاداران خود و تضعیف مخالفانشان رونق می‌گیرند. شش جنگ صعده از 2004 تا 2010 به آنها آموخت که تا زمانی که سازش‌ناپذیر باقی بمانند، رقباى کمتر اقتدارگرا و با ذهنیت بوروکراتیک‌ترشان در نهایت عقب‌نشینی خواهند کرد.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پس از حمله به فرودگاه ملک خالد با همتای خود در ریاض، فیصل بن فرحان، تماس گرفته است و پیش از این در پی میانجی‌گری بوده است، احتمالاً برای معامله‌ای که فرودگاه صنعا را دوباره باز کند. اگر عربستان سعودی اکنون عقب‌نشینی کند و معامله‌ای با حوثی‌ها که توسط تهران ترتیب یافته و فرودگاه صنعا را به شرایط حوثی‌ها باز می‌کند بپذیرد، در حقیقت یک پیوند هوایی مستقیم به حوثی‌ها به ایران اعطا خواهد کرد—همان چیزی که ریاض در ژوئیه با ضربه زدن به باند فرودگاه تلاش کرد از آن جلوگیری کند—و به حرکتی پاداش خواهد داد که می‌خواهد Vision 2030 را با چشم‌انداز خود از 1979 نابود کند.
class=”ds-markdown-paragraph”>عربستان سعودی با یک بازوی توسعه‌طلب ایرانی که به‌طور دائم در آستانه درِ خود قرار گرفته است مواجه خواهد شد — بازویی که حول دو مسجد مقدس و همچنین مناطقی که ادعای یمنی بودن آنها را در جیزان و نجران دارد، طمع می‌ورزد.
به‌طرز بالقوه‌ای برای عربستان خطرناک است که هرگونه امتیازی پس از حملاتی به این وسعت، به منطقه بگوید که اخاذی جواب می‌دهد. این امر یمنی‌ها را در زیر حکومتی روحانی و پلیسی محبوس خواهد گذاشت که موفقیت خود را با میزان هرج و مرجی که می‌تواند به مرزهایش بفرستد، می‌سنجد.
جامعه بین‌المللی در 2018 حداکثرReach، اهداف و نیت‌های حوثی‌ها را به‌طور مرگباری دست‌کم گرفت وقتی به آنها اجازه داد تا تسلط خود بر الحدیده را تحکیم کنند، و تهدیدهای امروز در دریای سرخ ریشه در توافق استکهلم میانجی‌گری‌شده توسط سازمان ملل در 2018 دارد که در نهایت از آن محاسبهٔ اشتباه بیرون آمد. آن توافق، عربستان سعودی، امارات و دولت یمن را در لبه‌های بندر الحدیده متوقف کرد، بندری که اکنون حوثی‌ها از آن قدرت خود را منعکس می‌کنند. آتش‌بس 2022 سپس به آنها زمان بازسازی داد، و آنها از آن برای حمله به پایانه‌های نفتی دولت استفاده کردند.
ریاض با فشار واقعی از سوی استراتژی نظامی خود روبه‌رو است، اما به نظر می‌رسد همچنین دریافته باشد که صلح با حوثی‌ها هرگز چیز قابل‌توجهی به ارمغان نیاورده است. در 13 اکتبر، ائتلاف مواضع حوثی‌ها در صنعا را هدف قرار داد، و سؤال اکنون این است که آیا ریاض حاضر است در حالی که حوثی‌ها آن را به‌خاطر حمایت از دولت یمن در ضدحمله اخیر مجازات می‌کنند، عمیق‌تر پیش برود یا خیر. اگر ریاض اکنون عقب‌نشینی کند، یمنی‌ها اولین کسانی خواهند بود که بهای آن را خواهند پرداخت.
یمنی‌ها همچنین می‌دانند چه بر سر هر کسی می‌آید که با حوثی‌ها پیمان ببندد. اتحاد حوثی‌ها با رئیس‌جمهور سابق Ali Abdullah Saleh، که نیروهایش مؤسس جنبش آنها را در 2004 کشته بودند، واضح‌ترین درس را ارائه می‌دهد. همان لحظه که Saleh در دسامبر 2017 اعلام کرد آماده است صفحهٔ جدیدی با عربستان باز کند، حوثی‌ها ظرف روزهایی او را کشتند. معاملات حوثی‌ها تنها به‌اندازهٔ مدت‌زمانی دوام می‌یابد که حوثی‌ها به آن نیاز دارند، و وقتی احساس کنند چیزی برای استخراج باقی نمانده است، بر کسی که با آنها پیمان بسته است، می‌تازند.