چهار خلبان اسرائیلی با کلاهخود و دستانی در هم قفل شده، در مقابل یک جنگنده ایستادهاند – حالتی کلاسیک به سبک «تاپ گان» از قدرت نظامی، اما با یک twist. این چهار خلبان زن هستند و موهای بلندی از زیر کلاهخودهایشان بر روی شانههایشان ریخته است.
این تصویر سالهاست که در حال گردش است و دوباره در روزهای ابتدایی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران به سطح آمد.
شرکت خلبانان زن در عملیات جاری، باعث خودستایی ارتش اسرائیل شده و برای بسیاری از اسرائیلیها نقطهای از افتخار و توجیه است.
ارتش اسرائیل در روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: “حدود 30 عضو خلبان زن، از جمله خلبانان و ناوبران، در حملات در آسمانهای ایران به عنوان بخشی از عملیات ‘شیر غران’ شرکت میکنند.”
این پیام همچنین توسط یائر گولان، رهبر حزب دموکراتهای چپگرا، که تصویر خلبانان زن را در یک پست در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشت، مورد توجه قرار گرفت.
“شرکت دهها زن خلبان در حملات پیچیده در ایران به عنوان بخشی از عملیات ‘غرش شیر’، مدرکی غیرقابل انکار است که شجاعت، حرفهایگری و میهنپرستی هیچ جنسیتی ندارند.” گولان نوشت.
برای بسیاری از اسرائیلیهایی که دوباره در جنگ قرار دارند، چنین احساساتی پیام روشنی درباره ارزشها – لیبرال و فمینیستی – که تصور میکنند نماینده آنها هستند و همچنین آنچه که ادعا میکنند در حال مبارزه با آن هستند، منتقل میکند.
چارچوبسازی فریبنده
بیش از 90 درصد از اسرائیلیهای یهودی، که از طیف سیاسی چپگرا و لیبرال تا پایگاه راستگرای دولت ائتلافی را شامل میشود، از حمله نظامی به ایران حمایت میکنند، طبق یک نظرسنجی اخیر از موسسه دموکراسی اسرائیل، یک مرکز تحقیقاتی مستقل.
در مصاحبههای خیابانی، پستهای شبکههای اجتماعی و مباحث تلویزیونی، زنان اسرائیلی همان نکته را تکرار میکنند: آنها حاضرند تحت بمباران زندگی کنند اگر به معنای کمک به ایرانیها – و به ویژه زنان ایرانی – برای دستیابی به آزادی باشد.
“من از پناهگاهها به شما مینویسم، زیرا پژواک انفجارهای بیرون هر لحظه به من یادآوری میکند که ارتباط سرنوشتساز بین آزادی ما در اینجا و آزادی مردم ایران وجود دارد.” یاسمین سایه، یک اسرائیلی از تبار ایرانی، در پستی که در یک گروه فمینیستی اسرائیلی در فیسبوک به اشتراک گذاشته شد، نوشت.
روز یکشنبه، روز جهانی زن فرصتی دیگر برای رهبران نظامی و سیاسی اسرائیل بود تا پیام را به وضوح منتقل کنند.
“در این روز جهانی زن، ما زنان را که هر مأموریتی را ممکن میسازند، شناسایی میکنیم.” پستی در صفحه فیسبوک ارتش اسرائیل گفت و ویدیویی را همراهی کرد که خلبانان و ناوبران زن را که “مأموریتهایی را در آسمانهای ایران با دقت، تمرکز و شجاعت انجام میدهند” جشن میگرفت.
ارتش اسرائیل همچنین ارقامی را منتشر کرد که نشان میدهد بیش از 21 درصد از جنگجویان زن هستند، که افزایش قابل توجهی از حدود 7 درصد در سال 2015 است.
ارتش گفت: “زنان از زمان تأسیس نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) در این نیرو خدمت کردهاند و خدمت آنها سهم قابل توجهی در دستیابی به اهداف آن دارد. حتی امروز، در عملیات ‘شیر غران’، آنها بخشی جداییناپذیر از فعالیتهای عملیاتی IDF هستند، هم در خط مقدم و هم در جبهه داخلی.”
روز یکشنبه، بنی گانتز، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، تصویری استیلیزه از یک خلبان زن جنگنده را که بر فراز آسمان در حال سوختن پرواز میکند، به اشتراک گذاشت، در حالی که زنان در پیشزمینه اعتراض میکردند، یکی از آنها روسری خود را درآورده و در هوا بلند کرده بود و دیگری پلاکاردی با نوشته “زن، زندگی، آزادی” در دست داشت.
گانتز نوشت: “در روز جهانی زن – ما به زنان در سرتاسر جهان که هم از آزادی دفاع میکنند و هم برای آن میجنگند، احترام میگذاریم.”
رهبران اسرائیل به طور مکرر درگیری خود با تهران را به عنوان مبارزهای علیه رژیم و نه مردم ایران، چارچوببندی میکنند و این روایت را به ایده آزادسازی ایرانیان، به ویژه زنان، از ستم مرتبط میسازند.
در یک سخنرانی عمومی به ایرانیان بیش از یک سال پیش، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، فریاد تجمع زنان را که به دنبال مرگ مهسا امینی آغاز شده بود، به یاد آورد و اعلام کرد که “زن، زندگی، آزادی آینده ایران است”، و از ایرانیان، به ویژه زنان، خواست تا علیه حاکمان خود قیام کنند.
در این راستا، یک رشته آشنا از فمینیسم نظامیگرای اسرائیلی دوباره به سطح آمده است – که خواستار مشارکت زنان در ماشین جنگ و جشن گرفتن مشارکت آنها به عنوان نشانهای از برابری است.
ارتش اسرائیل مدتهاست که به اعتبار فمینیستی خود میبالد. خدمت نظامی برای زنان و مردان در اسرائیل الزامی است و گزارشها نشان میدهد که زنان حدود یک پنجم از سربازان جنگی را تشکیل میدهند.
پستهای رسانههای اجتماعی نظامی اسرائیل به طور مکرر نقش سربازان زن را در جنگها در غزه و جاهای دیگر برجسته میکند.
دستاوردهای یک گروه تانک تمام زن که “دهها تروریست حماس را زیر گرفتند” در حملات 7 اکتبر 2023 به طور گستردهای در رسانههای اسرائیلی گزارش شد. و ماه گذشته، ارتش از تشکیل یک شرکت جنگی تمام زن جدید مستقر در مرز لبنان خبر داد.
‘شانه به شانه’
پس از انتقاد از یک فرمانده زن پیادهنظام در گزارشی از شبکه 14، یک سخنگوی ارتش اسرائیل به تازگی عکسی از خود با دخترش، که یک افسر نیروی دریایی اسرائیل است، در شبکههای اجتماعی منتشر کرد. “مشارکت زنان در نبرد یک شعار نیست… این یک واقعیت عملی اثباتشده است,” نوشت بریگادیر جنرال افی دفری.
“در طول سالها و بهویژه از 7 اکتبر، مبارزان زن بار اصلی نبرد را دوش به دوش هم تحمل کردهاند,” گفت دفری. “آنها در خطوط تماس فعالیت میکنند، از خطوط دشمن عبور میکنند، عملیات تهاجمی را رهبری میکنند، در غزه، سوریه، کرانه باختری و لبنان میجنگند و همچنین در دور از مرزهای کشور – با خطر شخصی و نجات جانها – فعالیت میکنند.”
اما چنین اظهاراتی بهویژه در برابر افزایش تلفات و خشونت روزانهای که بر زنان و دختران در سراسر خاورمیانه توسط ماشین جنگی اسرائیل وارد میشود، به شدت بیمعنا به نظر میرسد.
در غزه، از اکتبر 2023، 33,000 زن و دختر کشته و بیش از 75,000 نفر مجروح شدهاند که این موضوع باعث شد تا گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد خشونت علیه زنان و دختران، ریم السالم، در ژوئیه 2025 اسرائیل را به ارتکاب “فمینیژنوسید” علیه فلسطینیها متهم کند.
“آنچه بر سر زنان و دختران فلسطینی میآید، آسیب جانبی جنگ نیست,” السالم گفت. “این تخریب عمدی زندگیها و بدنهای آنها به خاطر فلسطینی بودن و زن بودنشان است.”
بیش از 1 میلیون زن و دختر در چادرها یا ویرانهها زندگی میکنند، از غذا و دارو محروم هستند. زنانی که روزگاری مسئولیتهای خانگی را تقسیم میکردند، اکنون ساعتها در روز در صفهای طولانی در آشپزخانههای خیریه ایستاده و ظروف سنگین آب را در محلههای ویران شده حمل میکنند، چوبهای آتش یا ضایعاتی برای پخت و پز جمعآوری میکنند و به دنبال تأمین منابع کمیاب میگردند – در حالی که از کودکان آسیبدیده و بستگان سالخورده مراقبت میکنند.
الگوی خشونت
بسیاری از زنان فلسطینی که در زندانهای اسرائیل نگهداری میشوند، الگوهای خشونت و سوءاستفاده مبتنی بر جنسیت را در بازداشتگاههای اسرائیلی توصیف کردهاند.
برخی از زنان گزارش دادهاند که به دلیل روابط خانوادگی ادعایی با افرادی که به وابستگی به گروههای مسلح متهم شدهاند، مورد شکنجه یا سوءاستفاده جنسی قرار گرفتهاند. دیگران خشونت جنسی یا تهدیدهای صریح به تجاوز را به عنوان ابزارهای ارعاب و اجبار علیه خود و خانوادههایشان توصیف کردهاند.
بهطور مشابه، مردان فلسطینی بازداشتشده گزارش دادهاند که در طول بازجوییها با تهدید به تجاوز به همسران یا دخترانشان به عنوان ابزاری برای شکنجه روانی مواجه شدهاند، و بدن زنان را به عنوان ابزار فشار و تحقیر به کار گرفتهاند.
الگوی نگرانکننده دیگری که در طول جنگ مستند شده، ورود سربازان اسرائیلی به خانههای فلسطینیها در غزه و نمایش عمومی لباسهای زیر زنان به شیوههای تحقیرآمیز است، با تصاویر و ویدئوهایی که بهصورت آنلاین منتشر شده است. چنین اقداماتی نه تنها برای تمسخر بلکه برای stripping زنان از کرامت و عمدی نقض مرزهای اجتماعی و فرهنگی عمیقاً نگهداری شده طراحی شده است، که فضاهای خصوصی را به صحنههای تحقیر عمومی تبدیل میکند.
کسانی که میگویند در حال “آزادسازی زنان” هستند، زنان را به ابزارهای باجخواهی، اجبار یا شکنجه روانی تبدیل نمیکنند.
در حالی که زنان فلسطینی این محرومیتها را تحمل میکردند، قانونگذاران اسرائیلی بر تأمین آسایش سربازان زن خود تمرکز داشتند.
در ژوئیه 2025، در حین جنگ بر سر غزه، اعضای کمیته امور خارجه و دفاع پارلمان اسرائیل بر این نکته تأکید کردند که باید یونیفورمها و تجهیزات حفاظتی مناسب برای بدن سربازان زن فراهم شود تا آنها بتوانند به راحتی و به طور مؤثر در میدان نبرد خدمت کنند.
در همین حال، زنان در غزه با حملات مستقیم به هر جنبهای از زنانگی خود مواجه بودند.
برای ماهها، مقامات اسرائیلی به طور کامل ورود پدهای بهداشتی برای زنانی که تحت حملات سربازان زن قرار داشتند را ممنوع یا به شدت محدود کردند.
بسیاری از زنان و دختران فلسطینی مجبور شدند از پارچهها یا حتی تکههای پوشک بچه برای مدیریت قاعدگی استفاده کنند، زیرا با حملات مستقیم به نیازهای بدنی اساسی خود مواجه بودند.
برای زنان باردار و نوزادان، عواقب به ویژه فاجعهبار بوده است. حمله اسرائیل سیستم بهداشت و درمان غزه را ویران کرده است، با بیمارستانها و بخشهای زایمان تخریب شده، کارکنان بهداشتی کشته شده و کمکهای انسانی و پزشکی از ورود به این سرزمین مسدود شده است.
به دلیل حملات و قحطی سیستماتیکی که اسرائیل تحمیل کرده است، 2600 زن باردار دچار سقط جنین شدهاند. پس از زایمان، بسیاری در حفظ نوزادان خود با مشکل مواجه شدند زیرا سوءتغذیه شدید باعث خشک شدن شیر آنها شده بود.
اکنون، در کشورهای دیگر نیز، این الگو تکرار میشود.
در لبنان، سازمان خیریه ActionAid هشدار داده است که زنان باردار، دختران جوان و نوزادان در میان دهها هزار نفری هستند که در پی جنگ فزاینده اسرائیل علیه حزبالله در جنوب کشور مجبور به فرار شدهاند.
“برای زنان و دختران، نیازهای خاصی وجود دارد,” گفت ماریان سماها، نماینده سازمان امدادی Basmeh و Zeitooneh. “واضح است که بسیاری از زنان باردار هستند، بسیاری از زنان در حال شیردهی هستند، آنها با نوزادان خود، با بچهها فرار کردهاند. آنها به فضاهای امنی نیاز دارند که بتوانند در آنجا بمانند. و بهویژه برای زنان و دختران، نیاز بالایی به کیتهای بهداشتی، کیتهای کرامت و پدهای قاعدگی وجود دارد.”
غزهای دیگر
در ایران، جایی که این هفته خلبانان زن اسرائیلی با افتخار در حال انجام وظیفه بودند، تعداد کشتهها اکنون از 1000 نفر فراتر رفته است. این شامل 165 نفر، تقریباً همه آنها دختران بین 7 تا 12 سال هستند که در بمباران یک مدرسه در شهر جنوبی میناب کشته شدند.
نه ایالات متحده و نه اسرائیل مسئولیت را پذیرفتهاند، اگرچه روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که حمله در منطقهای رخ داده است که نیروهای آمریکایی در آنجا فعالیت میکردند.
اما چگونه میتوان اسرائیلیها از آزادسازی زنان ایرانی صحبت کنند در حالی که جنگ جان بسیاری از دختران جوان را گرفته است؟
زندگی آنها در همان عملیاتی که اکنون به عنوان یک عمل آزادسازی ارائه میشود، به پایان رسیده است.
وقتی زنان اسرائیلی از ورود خود به نقشهای نظامی جشن میگیرند، گفتگو در نقطه برابری متوقف میشود. پیامدهای سیاسی آن برابری – اهداف، ویرانی، غیرنظامیانی که زیر بمبها هستند – از دید ناپدید میشود.
فمینیسم اسرائیلی در نرمالسازی جنگ نسلکشی علیه فلسطینیها و ویرانیهایی که بر لبنان و ایران تحمیل شده، ریشه دوانده است، جایی که زنان و دختران همزمان آزاد و توسط بمبهای سقوط کرده کشته میشوند.
با توجه به شباهتها در نحوه چارچوببندی اهداف جنگها در غزه و ایران و استفاده از تکنیکهای تقریباً یکسان در ویران کردن هر دو منطقه، میتوان تصور کرد که نتیجه این جنگ ممکن است ایران را به شکلی شبیه غزه تبدیل کند.
اگر این اتفاق بیفتد، زنان غزه در حال حاضر آیندهای را زندگی میکنند که زنان ایرانی ممکن است با آن مواجه شوند – واقعیتی که یک زن فلسطینی به طور مختصر بیان کرد: “آنها ما را ۱۰۰ سال به عقب برگرداندهاند.”