در حالی که بسیاری از کشورهای غربی محدودیتهای ایران در زمینه حمل و نقل در تنگه هرمز را به عنوان نقض حقوق بینالملل محکوم کردهاند، واکنشها نسبت به جنگ “کاملاً غیرقانونی” که ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران آغاز کردهاند، نسبتاً ملایم بوده است، به گفته پروفسور حقوق مریم جمشی.
او میگوید: “این موضوع به خوبی نشان میدهد که چگونه حقوق بینالملل در این لحظه به عنوان ابزاری برای محدود کردن و تنظیم رفتار ایران به کار گرفته میشود، در حالی که به طور مؤثر به ایالات متحده و اسرائیل دست باز برای انجام هر کاری که میخواهند داده میشود.” جمشی، استاد دانشکده حقوق دانشگاه کلرادو و پژوهشگر غیرمقیم در مؤسسه کوئینسی است.
AMY GOODMAN: این برنامه دموکراسی اکنون است! democracynow.org. من امی گودمن هستم.
در ادامه بررسی جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، اکنون با مریم جمشی همراه هستیم. او استاد یار حقوق ایرانی-آمریکایی در دانشکده حقوق دانشگاه کلرادو و پژوهشگر غیرمقیم در مؤسسه کوئینسی است. او مقاله جدیدی برای مجله The Nation نوشته است با عنوان “تنها یک طرف به وضوح قانون را در تنگه هرمز نقض کرده است: و آن ایران نیست.”
پروفسور جمشی، توضیح بدهید.
MARYAM JAMSHIDI: سلام، امی. از اینکه من را دعوت کردید متشکرم.
بنابراین، آنچه من در آن مقاله سعی داشتم به آن بپردازم این است که، میدانید، انتقادات بینالمللی زیادی درباره آنچه ایران در تنگه انجام داده است، به ویژه تلاشهایش برای تنظیم عبور کشتیها از تنگه و دریافت هزینه از برخی کشتیها برای عبور از تنگه وجود داشته است. ر rhetoric بینالمللی این بوده است که آنچه ایران انجام میدهد کاملاً و به وضوح غیرقانونی است. و از دیدگاه من، این کاملاً درست نیست. این یک مسئله سیاه و سفید نیست. ایران یک استدلال قانونی معقول برای تنظیم تنگه هرمز و همچنین دریافت هزینهها دارد.
در مقابل، انتقادات از آنچه ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران انجام دادهاند، که یک جنگ تهاجمی و غیرقانونی است، به ویژه از سوی کشورهای غربی و همچنین برخی از کشورهای عربی منطقه، ملایمتر بوده است. و من فکر میکنم این تضاد بین این دو واکنش بسیار گویاست — از یک سو، محکومیت کامل ایران در مسائل قانونی که به دور از وضوح هستند، و از سوی دیگر، انتقادات بسیار ملایمتر و محدودتر از ایالات متحده و اسرائیل در مورد اقداماتی که آنها انجام دادهاند و به وضوح تحت حقوق بینالملل غیرقانونی هستند. من فکر میکنم این موضوع به خوبی نشان میدهد که چگونه حقوق بینالملل در این لحظه به عنوان ابزاری برای محدود کردن و تنظیم رفتار ایران به کار گرفته میشود، در حالی که به طور مؤثر به ایالات متحده و اسرائیل دست باز برای انجام هر کاری که میخواهند علیه دولت ایران داده میشود.
AMY GOODMAN: به نظر شما این جنگ بیدلیل که اسرائیل و ایالات متحده — این جنگ انتخابی، همانطور که گفته میشود — با ایران آغاز کردهاند، چه تأثیری بر حقوق بینالملل و دیدگاه مردم نسبت به آن در سراسر جهان داشته است و عواقب آن زمانی که مردم میخواهند حقوق بینالملل را به کار ببرند، چیست؟
مریم جمشیدی: بله، این یک سوال عالی است. میدانید، در سالهای اخیر، ما شاهد این بودهایم که اسرائیل، بهویژه با حمایت ایالات متحده و همچنین با حمایت بسیاری از دیگر کشورهای غربی، چگونه قوانین بینالمللی را تضعیف، نقض و به سخره گرفته است، در اقداماتش نسبت به فلسطینیها، اقداماتش در لبنان، اقداماتش در سوریه، اقداماتش در یمن و دیگر اقداماتش در ایران. و فکر میکنم که این اقدامات اسرائیل بهطور قابلفهمی باعث شده است که بسیاری از افراد به کارایی و اهمیت قوانین بینالمللی شک کنند، اینکه آیا هنوز وجود دارد یا خیر. و میدانید، اکنون با این جنگ علیه ایران، این نگرانیها و ترسها که قوانین بینالمللی واقعاً بیمعنا هستند، تنها افزایش یافته است.
اما در این لحظه، فکر میکنم که مهم است که درک کنیم کشورهایی مانند ایران همزمان میگویند: “خیر، قوانین بینالمللی بسیار مهم هستند و ما انتظار داریم که بهعنوان برابر تحت قوانین بینالمللی رفتار شویم.” ایران در این لحظه، بسیاری از اقداماتی که انجام میدهد را در چارچوب قوانین بینالمللی تعریف میکند، زیرا میفهمد که اگر قوانین بینالمللی واقعاً به دور انداخته شوند، آنگاه در صحنه بینالمللی بسیار آسیبپذیرتر خواهد بود.
بنابراین، ما در واقع یک نبرد را مشاهده میکنیم. ما یک نبرد بین، از یک سو، کشورهایی مانند اسرائیل و ایالات متحده، کشورهایی که عمدتاً غربی هستند، میبینیم که اساساً میگویند: “قوانین بینالمللی به ما تعلق نمیگیرد. ما میتوانیم هر کاری که میخواهیم انجام دهیم.” و از سوی دیگر، کشورهایی مانند ایران، کشورهای جنوب جهانی، میگویند: “خیر، ما خواهان قوانین بینالمللی هستیم. ما به قوانین بینالمللی ارزش میدهیم. قوانین بینالمللی برای اطمینان از اینکه ما حاکم و برابر با دیگر کشورها در مقیاس بینالمللی هستیم، ضروری است. و بنابراین، ما اجازه نخواهیم داد که قوانین بینالمللی به سادگی از ما گرفته شود.”
امی گودمن: آیا میتوانید بیشتر در مورد شورای امنیت سازمان ملل صحبت کنید؟ شما اشاره کردهاید که چندین قطعنامه برای محکوم کردن اقدامات نظارتی ایران در تنگه معرفی شده است. چه کسانی پشت این قطعنامهها هستند؟ در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که مجلس ایران در حال بررسی قانونی است که سیستم نظارتی خود را بهعنوان بخشی از قوانین داخلیاش رسمی کند، از جمله سیستم هزینهها.
مریم جمشیدی: درست است. بنابراین، از زمان آغاز جنگ، چندین قطعنامه به شورای امنیت ارائه شده است. این قطعنامهها عمدتاً بر روی ایران و اقدامات ایران در تنگه هرمز متمرکز بودهاند. به نظر میرسد که کشورهای عرب خلیج فارس، به ویژه بحرین و امارات متحده عربی، نیروی واقعی پشت این قطعنامهها بودهاند، که همچنین بیشترین حملات از سوی ایران را متحمل شدهاند. آنچه که دوباره جالب و به نظر من مهم است که در مورد این قطعنامهها درک کنیم این است که آنها به وضوح و بهطور کامل ایران را به خاطر اقدامات تنظیمیاش در تنگه هرمز محکوم کردهاند. همانطور که اشاره کردم، با اینکه این اقدامات دارای مبنای قانونی هستند، این قطعنامهها آنها را بهطور کامل غیرقانونی معرفی کردهاند. و یکی از این قطعنامهها که خوشبختانه توسط چین و روسیه وتو شد، بهطور مؤثر به تمام کشورهای عضو سازمان ملل — که بیش از ۱۹۰ کشور هستند — اجازه میداد که با ایران به جنگ بروند تا تنگه هرمز را باز کنند. به عبارت دیگر، این یک پیشنهاد بسیار رادیکال است که اساساً به کشورهای دیگر اجازه میدهد که بهخاطر باز کردن یک مسیر آبی، درگیر درگیری مسلحانه با یک کشور دیگر شوند. بنابراین، میدانید — و دوباره، هیچ قطعنامهای به شورای امنیت ارائه نشد که بهطور صریح ایالات متحده و اسرائیل را به خاطر اقداماتشان علیه ایران محکوم کند.
در مورد قوانین داخلی در ایران، میدانید، که به نظر میرسد مجلس ایران در حال بررسی آن است، این قانون اساساً طرح تنظیمی در تنگه هرمز را به بخشی از قانون ایران تبدیل خواهد کرد. کاملاً مشخص نیست که شرایط این قانون چیست، میدانید، مبنای آن چیست و چه نوع تنظیماتی در واقع اجرا خواهد کرد. اما به نظر میرسد که یک سیستم هزینهای به عنوان بخشی از آن وجود دارد. بنابراین، ایرانیها در تلاشند تا این سیستم هزینهای موردی را که در طول چند هفته گذشته توسعه دادهاند، در واقع در قانون داخلی نهادینه کنند.
آمی گودمن: میخواستم با پرسیدن درباره نظرات ترامپ پایان دهم. روز شنبه، او به یک خبرنگار در فاکس نیوز گفت: «اگر ایران این توافق را امضا نکند، کل کشور منفجر خواهد شد.» این پس از دو هفته قبل بود که او هشدار داد: «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد و هرگز به حالت قبلی خود باز نخواهد گشت.» پروفسور جمشیدی؟
مریم جمشیدی: میدانید، این نظرات بهطور کامل غیرقابل قبول هستند. به معنای واقعی، آنها در نیت و پیامدهای خود به مرز نسلکشی نزدیک هستند. گفتن به جهان که شما قصد دارید یک تمدن کامل را نابود کنید، در واقع بهوضوح نشان میدهد که شما تمایل دارید یک ملت کامل را از بین ببرید. میدانید، نمیدانم آیا او فکر میکند که این یک ابزار مؤثر برای مذاکره است یا نه، اما قطعاً از منظر قانونی و اخلاقی، این فراتر از حد است.
امید گودمن: مریم جمشیدی، از شما بسیار سپاسگزارم که با ما هستید، استاد همکار حقوق ایرانی-آمریکایی در دانشکده حقوق دانشگاه کلرادو و پژوهشگر غیرمقیم در مؤسسه کوئینسی. ما به مقاله شما در نشریه The Nation با عنوان “تنها یک طرف به وضوح قانون را در تنگه هرمز نقض کرده است: و آن ایران نیست” لینک خواهیم داد.
در ادامه، هنرمند و فعال مشهور شپارد فِری. ما در گالری او در لس آنجلس با او دیدار کردیم. با ما همراه باشید.