پایان سالانه ۳.۸ میلیارد دلار کمک نظامی آمریکا اسرائیل را مجبور میکند تا جنگهای خود را بهتنهایی تأمین مالی کند. هزینههای نظامی از ۷ اکتبر سه برابر شده و «اسپارتای فوقالعاده» نتانیاهو نمیتواند جایگزین هواپیماهای جنگی، قطعات، اطلاعات یا پوشش دیپلماتیک آمریکا شود. اسرائیل اکنون باید خود را بهعنوان یک متحد معاملهای توجیه کند.
کمکها با یک اظهارنظر فاکسنیوز پایان یافت
با توجه به تاریخ طولانی آن، صدها میلیارد دلار در طول دههها، جنجال فزاینده و نماد «روابط ویژه دوجانبه»، کمکهای ایالات متحده به اسرائیل این ماه با تقریباً هیچ صدایی بهطور ناگهانی پایان یافت.
بهجای آنکه این خبر در بیانیهای مشترک پر از کلیشه و همراه با نقشه راهی برای پایان تدریجی آن اعلام شود، خبر اینکه «تا پایان امسال دیگر به اسرائیل پول نخواهیم داد» در اظهارنظری بیپیرایه از سوی رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، هفت دقیقه پس از آغاز مصاحبه با فاکس نیوز در 3 نوامبر، روز انتخابات میاندورهای، مطرح شد.
سه روز طول کشید تا نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، علناً این خبر را تأیید کند، که او این کار را از طریق یک پست در X انجام داد. مقامات اسرائیلی که انتظار داشتند کمکها پس از 2028 بهتدریج کاهش یابد (زمانی که توافقنامه چارچوب فعلی منقضی میشود) بهطور کامل غافلگیر شدند.
اما هیچیک از اینها نمیتواند این واقعیت را پنهان کند که پایان برنامه کمکها نشاندهنده تنزل عمدهای در روابط ایالات متحده و اسرائیل است، تنزل که کاملاً ابتکاری آمریکایی است و نه نتیجه توافق دوجانبه چنانکه هر دو، ترامپ و نتانیاهو، آن را ارائه کردند.
علاوه بر این، اسرائیل اکنون در لحظهای که از زمان جنگ یوم کیپور 1973 به لحاظ سیاسی و نظامی بیش از همیشه به ایالات متحده وابسته است، یکی از اجزای اصلی پیوند با ایالات متحده را از دست میدهد. و حتی اگر اقتصاد اسرائیل به اندازهای بزرگ شده باشد که هزینههای نظامی کشور را پوشش دهد، توان فعلی آن برای انجام این کار با یک تلاش عظیم نوسازی تسلیحاتی و ادامه سیاست نظامی تهاجمی که پس از حمله حماس در 7 اکتبر 2023 آغاز شد، به آزمون کشیده شده است.

کمک نظامی آمریکا به بار سنگین بدل شده بود
اگرچه در طول سالها بالا و پایینهایی داشته است، اسرائیل مدتها از حمایت گسترده دو حزبی در کنگره و در افکار عمومی برخوردار بود، قطعاً در مقایسه با فلسطینیها، رقیب اصلی اسرائیل در رقابت برای مهر و محبت آمریکاییان. آن وفاق دو حزبی ۱۵ سال پیش زیر نظر نتانیاهو شروع به از هم گسیختن کرد، کسی که جمهوریخواهان و مسیحیان انجیلی را بر دموکراتها و حتی جامعه یهودیان آمریکایی ترجیح داد، جامعهای که سیاستهای لیبرال آن را بیش از پیش با سیاستهای اسرائیل ناراحت میکرد.
ائتلاف نتانیاهو با راست آمریکایی مستحکم به نظر میرسید، اما در پی حمله حماس سه سال پیش فرو ریخت. همدردی اولیه با اسرائیل بهسرعت از بین رفت زیرا حمله آن در غزه بهطور نامعمولی بیرحمانه بود و مدتها پس از پایان توجیه نظامی آن ادامه یافت. حمایت باقیمانده در حزب دموکرات نه تنها فرو پاشید، بلکه اسرائیل شروع به از دست دادن پایگاه در حزب جمهوریخواه نیز کرد — ابتدا در حاشیه افراطی جنبش MAGA و بهسرعت حرکت به سمت مرکز، بهویژه در میان جمهوریخواهان جوانتر.
نقش اسرائیل در متقاعد کردن ترامپ برای حمله به ایران اوایل امسال دشمنان بیشتری در سراسر طیف سیاسی برای آن ایجاد کرد، همانطور که خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها در کرانه باختری نیز چنین کرد، که حتی موفق شد بسیاری از حامیان مسیحی اسرائیل را منزوی کند. یک روز پس از انتخابات میاندورهای، معاون رئیسجمهور آمریکا JD Vance اظهار داشت که یکی از چهار دلیل رویگردانی رایدهندگان طرفدار ترامپ از حزب جمهوریخواه این بوده که آنها خواستار «تغییری در رابطهمان با اسرائیل» بودند. ترامپ که اهل سخن مستقیم است، «بیزاری بزرگ» از اسرائیل را یکی از دلایل شکست جمهوریخواهان عنوان کرد.
چرا اسرائیل هنوز به واشنگتن نیاز دارد
در هر دو حزب، 3.8 میلیارد دلار کمک سالانه آمریکا به نقطهای پرتنش برای احساسات ضداسرائیلی تبدیل شده بود. پیشروها آن را بهعنوان پول مالیاتدهندگان میدیدند که صرف چیزی میشود که آن را «نسلکشی» در غزه مینامیدند؛ برای جمهوریخواهان MAGA، این مبلغ اصول «اول آمریکا» و اینکه متحدان آمریکا باید روی پای خود بایستند را نقض میکرد. نتانیاهو و دولت راستمذهبی او این تحولات خطرناک را نادیده گرفتند. ایدئولوژی far-right که دولت او را هدایت میکند عملاً تغییرات سیاستیای را که ممکن بود خصومت رو به رشد را مهار کند، مانع میشد.

سوپر اسپارتا نمیتواند جایگزین آمریکا شود
از منظر صرفاً مالی، از دست دادن کمکهای آمریکا برای اسرائیل بحرانی نیست. مبلغ سالانهای که اسرائیل دریافت میکند در طول سالها تغییر چندانی نکرده است، اما اقتصاد اسرائیل بیش از 20 برابر رشد کرده است. بنابراین، 40 سال پیش، کمکها در حدود 11 درصد از تولید ناخالص داخلی اسرائیل بود؛ امروز حدود 0.6 درصد است.
علاوه بر این، تحت چارچوب فعلی دهساله، تقریباً تمام پول کمک امروز در ایالات متحده هزینه میشود، بنابراین اگر چیزی وجود داشته باشد، به صنعت تسلیحاتی اسرائیل آسیب میزند چرا که بخش بزرگی از قراردادهای تدارکاتی اسرائیل را برای سازندگان آمریکایی رزرو میکند. با این حال، این تمام ماجرا نیست. پیش از 7 اکتبر، کمکها حدود یکپنجم بودجه دفاعی اسرائیل را تشکیل میدادند. اگر امروز 10 درصد یا کمتر است، تنها به این دلیل است که هزینههای نظامی اسرائیل از آن زمان سهبرابر شده است.
این نشانهای از قدرت اقتصاد اسرائیل و وضعیت مالی قوی دولت است (چه برسد به افزایش چشمگیر کمکهای مالی ایالات متحده در اوج جنگ غزه) که کشور توانسته چنین افزایش وسیعی را حفظ کند؛ افزایش هزینهای که نزدیک به 8 درصد از تولید ناخالص داخلی است و از بالاترین میزانها در جهان به شمار میآید. اما این وضعیت نمیتواند تا ابد ادامه یابد.
شوک حمله حماس باعث شده اسرائیل احساس آسیبپذیری کند، ولو به این دلیل که درگیریها با ایران، حزبالله و حماس به پیروزی قاطعی نینجامیدهاند. بنابراین نتانیاهو خواهان حفظ سطوح بالای هزینهها در دهه آینده است.
این نه تنها مستلزم تعداد بیشتری نیرو در لباس نظامی نسبت به قبل از 7 اکتبر است، بلکه شامل تقویت عظیم تسلیحاتی نیز میشود که اقتصاد را برای سالها با یکی از بالاترین بارهای دفاعی در جهان بار میکند. قطع کمکهای ایالات متحده به این معنا خواهد بود که حتی بخش بیشتری از هزینه بر دوش مالیاتدهندگان اسرائیلی خواهد افتاد تا آنچه دولت پیشبینی کرده بود.
آنچه اسرائیل به یک متحد معاملهمحور عرضه میکند
وقتی در سال گذشته روشن شد که ترامپ میخواهد به تدریج برنامه کمک را خاتمه دهد (همزمان با اینکه کشورهای اروپایی بیش از پیش از فروش تجهیزات نظامی به اسرائیل خودداری میکردند و خطر این که خریدهای تسلیحاتی آمریکا توسط کنگرهای که روزافزون انتقادآمیز میشد، محدود شود افزایش مییافت)، نتانیاهو شروع به بازاریابی تهدید نوظهور به عنوان فرصتی برای اسرائیل کرد تا مسیر نظامی مستقلتری را دنبال کند.
اما آن استقلال هزینهای خواهد داشت و مستلزم ایجاد اقتصادی است که بیش از هر زمان دیگری به تولید تسلیحات متکی باشد. تبدیل اسرائیل به آنچه نخستوزیر «اسپارتای فوقالعاده» خوانده، نه تنها اقتصاد را مجبور خواهد کرد تا نوع تسلیحات و قطعاتی را تولید کند که میتوانست ارزانتر از خارج تهیه کند، بلکه بهطور جدی وابستگی اسرائیل را کاهش نخواهد داد. اسرائیل تولیدکننده عمده سلاحهای پیشرفته است، اما پایه صنعتی آن برای تولید همه چیزهایی که نیاز دارد—خواه یک جنگنده باشد یا همه هزاران قطعه ریز که در یک جنگنده به کار میروند—بسیار کوچک است.
نقش منطقهای اسرائیل کاهش یافته است
اسپارتای نتانیاهو جایگزین حفظ روابط قوی اسرائیل با ایالات متحده و دیگر شرکایش نیست. اما برعکس اینکه اسرائیل را مستقلتر کند، نتانیاهو عکس این کار را کرده است. کمکهای مالی و مهمات آمریکا برای تداوم آنچه جنگ و اشغال طولانی در نوار غزه شد حیاتی بود، و دو حمله علیه ایران بدون مداخله مستقیم نظامی آمریکا ممکن نمیبود. بلندپروازیهای نتانیاهو برای بازسازی خاورمیانه بیش از آن است که اسرائیل بتواند به تنهایی انجام دهد.
علاوه بر این، ایالات متحده بزرگترین شریک تجاری اسرائیل است، بهمراتب مهمترین منبع سرمایهگذاری خارجی آن است، و در سازمان ملل پوششی دیپلماتیک برای اسرائیل فراهم میکند. و اگر این کافی نباشد، اسرائیل هیچ اتحاد پشتیبانیکنندهای ندارد که تفاوت روابط رو به وخامت با ایالات متحده را جبران کند. برعکس، نخستوزیر شاهد تضعیف شدید روابط با اروپا بوده است بهگونهای که اسرائیل اکنون با تحریمهای روزافزون شدید مواجه است.

کمک نظامی آمریکا پایان مییابد، وابستگی باقی میماند
پس چشمانداز روابط دوجانبه چه خواهد بود؟ پایان کمک نشاندهنده انتقال از روابطی است که بر حمایت گسترده داخلی در ایالات متحده از اسرائیل مبتنی بود—چیزی شبیه به دوستی—به روابطی بیشتر معاملهای مبتنی بر منافع متقابل و ارزش استراتژیکی که هر طرف به میز میآورد. این که اسرائیل در دوران جدید همچنان به ایالات متحده نیاز خواهد داشت قطعی است. سؤال این است که اسرائیل چه چیزی به ایالات متحده ارائه میدهد، زیرا اکنون باید بهعنوان یک متحد توجیهپذیر باشد.
میتوان با اطمینان گفت که تبادل اطلاعات و توسعه مشترک تسلیحات همچنان برای واشینگتن ارزشمند خواهند ماند. اما نقش پیشین اسرائیل بهعنوان عامل ثبات منطقهای کاهش یافته است. این امر در سوریه، لبنان و غزه آشکارتر است، جایی که بهجای کمک به واشینگتن برای ایجاد لااقل نوعی نظم و توسعه اقتصادی، اسرائیل اصرار داشته که به استقرار نیرو در مناطق مربوطه و انجام حملات دورهای ادامه دهد. حتی به تلاشهای محتاطانه سوریه و لبنان برای برقراری ترتیبات امنیتی پاسخ منفی داده و مانع تلاش ترامپ برای آغاز بازسازی غزه شده است. کاخ سفید در مواجهه با سرپیچی اسرائیل شکیبایی قابل توجهی نشان داده، اما ممکن است دیگر چنین نباشد.
و اگر ایالات متحده سرانجام از خاورمیانه کنارهگیری کند — چشماندازی که در پی شکست جنگ با ایران و انتخابات میاندورهای ایالات متحده بیش از پیش محتمل شده — اسرائیل ممکن است صرفاً به یک قدرت درجه دوم دیگر تبدیل شود که برای واشینگتن چندان اهمیتی ندارد و در آنجا نفوذی ندارد. این تغییری است که اسرائیل بهسختی میتواند اجازه دهد رخ دهد.

