ترامپ در فوریه اجرای Operation Epic Fury را علیرغم هشدارهای معاونش، مدیر سیا، وزیر امور خارجه و رئیس ستاد مشترک تصویب کرد. این الگو انعکاسدهنده عراق و ویتنام است: قطعیت نادرست بر شواهد متقابل غلبه کرد و رأیدهندگان در انتخابات میاندورهای هزینه را قیمتگذاری کردند.
چرا نادیدهگرفتن اطلاعات باعث باخت جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای شد
در یک اجتماع سیاسی در آریزونا در ماه اکتبر، رئیسجمهور ایالات متحده دونالد ترامپ شوخی کرد که احتمالاً در حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران که در فوریه آغاز کرد «احتمالاً کمی زیادهروی کرده» است. فاجعه انتخاباتی که چند هفته بعد برای جمهوریخواهان در میاندورهای رخ داد، این موضوع را بهوضوح نشان داد.
در طول مصاحبهای نیمهشب با فاکس نیوز در پایان شب انتخابات در تاریخ 3 نوامبر، وقتی از او پرسیده شد چه چیزی بیش از همه به حزب جمهوریخواه در رأیگیری ضربه زده است، ترامپ پذیرفت که «فکر میکنم بخشی از آن ایران بود.» روز بعد و دور از ابهام، معاون رئیسجمهور J.D. Vance در X نوشت: «دلیلی که ما را شکست داد، جنگ است. خود رئیسجمهور دیشب همین را گفت. … و هر گفتوگوی صادقانه درباره مسیر پیش رو باید از آنجا آغاز شود.»
قیمت انرژی بالا رفته بود و رأیدهندگان متوجه شدند که اولویت چندانی برای آنها قائل نشدهاند و حزب مستقر را بهخاطر این خیانت مجازات کردند. مهمترین اشتباه سیاست خارجی رئیسجمهور معلوم شد آغاز جنگ علیه یک قدرت منطقهای عمده در خاورمیانه با مقدار زیادی خوشبینی نادرست و توجه اندک به آنچه ممکن است اشتباه پیش برود. این طنز چندان نیاز به توضیح ندارد.

ترامپ پیش از عملیات Epic Fury هشدار داده شده بود
اینطور نبود که به رئیسجمهور هشدار داده نشده باشد. همانطور که خبرنگاران نیویورکتایمز، Maggie Haberman و Jonathan Swan در کتاب خود Regime Change شرح میدهند، اطلاعات آمریکا در مورد عناصر کلیدی پرونده جنگ که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در 11 فوریه در اتاق وضعیت کاخ سفید به ترامپ ارائه داد، دچار شک و تردید بودند.
نخستوزیر اسرائیل که در هر جا مزیت میدید، گفت برنامه موشکهای بالستیک ایران ظرف چند هفته نابود خواهد شد، ایران تضعیفشده قادر به بستن تنگه هرمز نخواهد بود و خطر متوجه کشورهای همسایه کم است. او همچنین گزارش داد که اطلاعات موساد نشان میدهد یک کمپین بمباران شدید رژیم را بیثبات خواهد کرد و نیروهای اپوزیسیون ایران را قادر خواهد ساخت کنترل را بهدست گیرند.

چگونه هشدارها در نهایت به یک جنگ تبدیل شدند
مدیر سازمان سیا، جان رتکلیف، روز بعد به رئیسجمهور و مشاوران اصلی او گزارش داد. تحلیلگران آژانس بر این باور بودند که اقدام نظامی میتواند رهبری ایران را از بین ببرد و توانایی آن برای تهدید همسایگانش را نابود کند. اما رتکلیف گفت که این پیشنهاد که حملات هوایی منجر به تغییر رژیم خواهد شد «مزخرف» است، بهگزارش خبرنگاران تایمز.
وزیر خارجه مارکو روبیو وارد شد تا به عبارت دیگر بازگو کند: «به عبارت دیگر، این چرند است.» ونس قویاً موافقت کرد. رئیس ستاد مشترک ارتش، دن کِین، به ترامپ گفت: «آقا، این در تجربه من رویه عملیاتی استاندارد اسرائیلیهاست. آنها اغراق میکنند، و طرحهایشان همیشه خوب توسعهیافته نیستند. آنها میدانند که به ما نیاز دارند، و بهخاطر همین سخت خواهند فروخت.» چراغهای هشدار در همهجا خاموش نمیشدند.
سرانجام ترامپ تصمیم گرفت عملیات Epic Fury را مجاز کند بر این اساس که قطع سر رهبری ایران و ضربهزدن قاطع به توانمندیهای تهاجمی آن، دلیل کافی است. این گامی شگفتانگیز از روی ایمان برای مردی بود که مخالفتش با جنگهای خارجی بیپروا—مهمتر از همه عراق—کمک کرد تا در سال 2016 نامزدی حزب جمهوریخواه برای ریاستجمهوری را کسب کند.
همان الگویی که عراق را فروخت
او همین دیدگاه را در شکست دادن رئیسجمهور جو بایدن هشت سال بعد نیز بازتأیید کرد. در یک تجمع انتخاباتی در پنسیلوانیا در اکتبر 2024، ترامپ گفت: «من شما را برای جنگی احمقانه و بیپایان به کشته شدن نمیفرستم.» در آغاز جنگ علیه ایران، ترامپ به تردیدهای خصوصی که توسط معاونش، مدیر سیا، وزیر خارجه و رئیس ستاد مشترک بیان شده بود توجه نکرد. وزیر دفاع پیت هگسث تنها فردی بود که بیقید و شرط از جنگ با ایران حمایت کرد (که اکنون او را در موقعیت مخاطرهآمیزی قرار میدهد).
تاریخ سیاست خارجی ایالات متحده سرشار از نمونههایی است که در آن مشاوران با نفوذ و در موقعیتهای کلیدی، اطلاعات قانعکنندهای را که با برنامههایشان برای جنگ یا تشدید تنش در تضاد بود نادیده گرفته یا حاشیهای کردند. در مورد جنگهای عراق و ویتنام، این اشتباهات همزمان با بدترین خطاهای سیاست خارجی در تاریخ آمریکا بودهاند. و درست مانند جنگ ترامپ علیه ایران، اینها نیز بهتعبیری که ریچارد هاس ارائه میدهد، مناقشاتی انتخابی بودند نه ضروری. دلایل زیربنایی هر جنگ متفاوت بود، اما یک مضمون مشترک در همه آنها دیده میشود—اطمینان کمراهنماییشده بر شواهد مخالف و احتیاط چیره شد.

وولفویتز «نه» شنید و باز هم پرسید
مصمم به یافتن شواهدی که صدام حسین را به حملات 11 سپتامبر القاعده پیوند دهد، معاون سابق وزیر دفاع پال وولفویتز بارها و بارها به سیا دستور داد این پیوند را بررسی کند و بارها همان پاسخ را دریافت کرد: چنین رابطهای بین این رهبر سکولار و گروه تروریستی اسلامگرای رادیکال وجود نداشت.
معاون وزیر دفاع در امور سیاستگذاری، داگلاس فیت، یک واحد جمعآوری اطلاعات جایگزین به نام Policy Counter Terrorism Evaluation Group را در پنتاگون تشکیل داد تا آنچه را سیا بهاصطلاح از دست داده بود بیابد. هیچ چیزی یافت نشد، اما این مانع از آن نشد که معاون رئیسجمهور، دیک چنی، بارها اصرار کند عراق صدام با حملات 11 سپتامبر مرتبط بوده است و بدینوسیله حمایت عمومی از هرگونه تهاجم به عراق را تقویت کند.
اواخر 2001 و در طول سال 2002، سیا به ریاست جورج تت در معرض فشار شدیدی قرار گرفت و سرانجام حاشیهای شد زیرا نتوانست مدرک قطعی—چه درباره سلاحهای کشتار جمعی و چه درباره پیوندهای عراق با القاعده—را بیابد که جنگطلبان دولت بوش اصرار داشتند اگر آژانس سختتر جستوجو کند وجود خواهد داشت. جنگ در مارس 2003 آغاز شد. اگرچه اقدام نظامی اولیه به طرز بیرحمانهای مؤثر بود—همانگونه که اقدام مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه بود—اما آنچه پس از سقوط صدام رخ داد چنین نبود.
راستو انتخابی از آنچه میخواست برداشت
قطعنامه خلیج تونکین در اوت 1964 که به رئیسجمهور ایالات متحده Lyndon B. Johnson اجازه کنگره برای جنگ علیه ویتنام شمالی را داد، بر مبنای حملهای از سوی ویتنام شمالی به دو ناوشکن آمریکایی بود که در واقع هرگز اتفاق نیفتاد. همانطور که LBJ بعدها به معاون وزیر امور خارجه George Ball گفت، «لعنتی، آن دریانوردان احمق داشتند به ماهیهای پرنده شلیک میکردند.»
قطعنامه به دولت جانسون اختیارات وسیعی داد تا در ویتنام هر طور که میخواهد عمل کند—LBJ گفت که مثل «پیراهن شب مادربزرگ است. همه چیز را پوشش میدهد.» تنها دو سناتور—دموکرات Ernest Gruening از آلاسکا و جمهوریخواه Wayne Morse از اورگن—رأی مخالف دادند و به همکاران خود هشدار دادند که عملاً در حال امضای اعلامیه جنگی بدون تاریخ هستند. هر دو مرد در انتخابات بعدی خود بازنده شدند، اما تاریخ با آنها مهربان بوده است.
با تشدید جنگ، Walt Rostow، یکی از معماران کلیدی این درگیری، مرتباْ با تحلیلگران اطلاعاتی در مورد روند آن اختلاف داشت. به عنوان مشاور امنیت ملی جانسون از آوریل 1966، Rostow در موقعیتی قدرتمند قرار داشت تا برداشت خود را از گزارشهای اطلاعاتی که دریافت میکرد ارائه دهد. او بخشهای کوچک خبری خوب را از گزارشهای بزرگتر که احتیاط را توصیه میکردند انتخاب میکرد و خلاصه خوشبینانه خود را برای جانسون ارائه میداد.
همانطور که مورخ Arthur Schlesinger Jr. بعدها گفت، «افراد زیرک در وزارت امور خارجه به من گفتهاند که والت آن چیزهایی را که نظریه خودش را تأیید میکرد، منتقل میکرد.» رابطه Rostow با لانگلی منطقی است که تیره شد. وقتی در پاییز 1967 برخی شهادتهای شاهد عینی خام را برای LBJ ارسال میکرد، Rostow نوشت، «این همان چیزی است که بمباران هانوی و هایفونگ واقعاً شبیه آن است—با همه احترامی که برای تحلیلگران اطلاعاتی در 10,000 مایل دور قائلم.»
Rostow مطمئن بود که کمپین بمباران آمریکا علیه شمال ویتنام که او به طراحی آن کمک کرده بود، جنگ را میبرد و اطلاعاتی را که برداشت او را به چالش میکشید نادیده میگرفت. این برای او تقریباً حکم یک اصل ایمانی را داشت.

تکرار نادیدهگرفتن اطلاعات در طول دههها
معماران جنگ علیه ایران در فوریه اعتماد به نفس مشابهی نسبت به بازدارندگی بمباران در یک عرصه عملیات فوقالعاده پیچیده داشتند. قدرت هوایی بیگمان ابزار نظامی حیاتی است، اما اهداف سیاسی غیرواقعبینانه—وادار کردن شمال ویتنام به چشمپوشی از جنگ اتحاد یا وادار کردن تغییر رژیم در تهران—به ندرت از آسمان محقق میشود. نادیده گرفتن اطلاعاتی که به این موضوع اشاره میکند عملاً شکست را دعوت میکند.
ولفویتز و رستو ایدئولوگهایی بودند که معتقد بودند حقایق بنیادینی درباره جنگهایی که برای آنها راهبرد تدوین کردند را پیدا کردهاند که جامعه اطلاعاتی آنها را ندیده یا نخواسته است ببیند. دیدگاه جهانشناختی ترامپ با این دو روشنفکر دفاعی—یک لیبرال جنگ سرد و یک نئوکون—که دکترا از شیکاگو و ییل و کتابها و انتشارات علمی دارند، بسیار متفاوت است.
اما اطمینانی که ولفویتز و رستو نسبت به کارآمدی جنگهایی که در عراق و ویتنام ترویج کردند داشتند، با اعتمادی که ترامپ با آن ماجراجویی ایران را آغاز کرد بازتاب یافته است. چیزهای کمی در سیاست خارجی به اندازه یک فرد قدرتمند با اعتماد بیمورد به یک ایده بد خطرناک است. و مانند رستو و ولفویتز که بعداً از درستی توصیههایی که ارائه کرده بودند تردید نکردند، رئیسجمهور نیز ذاتاً تمایلی به خوداندیشی انتقادی ندارد.
«من دوباره هم همین کار را میکردم»، رئیسجمهور اخیراً به خبرنگاران گفت. جالب خواهد بود دید که این موضع چگونه دوام میآورد چون ایران به یک نقطه اشتعال حیاتی در مقدماتی حزب جمهوریخواه 2028 تبدیل میشود.

