ایران مرکز عملیات هوایی مشترک العُدید را نابود کرد و ۱۳ پایگاه آمریکایی را تخریب یا آسیبدیده ساخت و تا پنج میلیارد دلار خسارت وارد آورد. پایگاه موقفق سلطي اردن اکنون میزبان شصت فروند هواپیمای رزمی، سامانههای پاتریوت و رهگیرهای تیاچایایدی است.
پایگاههای مستقر آمریکا در اردن به حیاتیترین نقطه تبدیل میشوند
پایگاههای نظامی آمریکا در شبهجزیره عربی در جریان جنگ با ایران مورد حمله سنگین قرار گرفتند. اندکی پس از آغاز «خشم حماسی»، مرکز عملیات هوایی مشترک (CAOC) در پایگاه هوایی العُدید در قطر—پست فرماندهی تمام عملیات هوایی آمریکا و ائتلاف در حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی—در یک حمله موشکی تخریب شد. ایران همچنین تاسیسات کلیدی آمریکا در امارات متحده عربی، کویت، بحرین و عربستان سعودی را هدف قرار داد و تضعیف کرد. بیشتر از 13 پایگاه نظامی آمریکا که در طول درگیریها هدف قرار گرفتند در خلیج فارس و مجاور ایران بودند و در فاصلهای قرار داشتند که از ذخیره گسترده موشکهای برد کوتاه و پهپادهای تهاجمی ایران قابل شلیک بودند.
در حالی که میزان خسارت به پایگاههای آمریکا—که تا 5 میلیارد دلار برآورد شده—ممکن است از انتظار فراتر رفته باشد، آسیبپذیری این تاسیسات پیشبینی شده بود. در واقع، پیش از جنگ، بیشتر نیروها و داراییهای آمریکا به تاسیساتی منتقل شده بودند که از خط مقدم فاصله زیادی داشتند.
توزیع مجدد نیروها با برنامهریزی اضطراری آمریکا در دوره دولت بایدن—یا حتی زودتر—منطبق بود تا پیچیدگیهای تاکتیکی و لجستیکی ناشی از نزدیکی تاسیسات به ایران را کاهش دهد. آنچه به نام ابتکار استقرار غربی شناخته میشد بر دسترسی آمریکا به تاسیساتی در عربستان سعودی مانند پایگاه هوایی ملک فهد و منطقه پشتیبانی لجستیکی جنکینز در نزدیکی دریای سرخ متکی بود. با این حال، شاید مهمترین پایگاه نسبتاً امن غربی برای عملیات آمریکا، پایگاه هوایی موفق سلطي در اردن بوده است.

ایران پایگاههای هوایی خلیج را ویران میکند
ویرانی پایگاههای واشنگتن در خلیج فارس و نقش کلیدی که پادشاهی در عملیات آمریکا علیه ایران ایفا کرد، احتمالاً تأثیرات طولانیمدتی بر استقرارها و استقرار پایگاههای آینده آمریکا در خاورمیانه خواهد داشت. مدتها پیش از جنگ، اردن یک شریک حیاتی اگرچه کمارزشیابیشده برای آمریکا بود. از 28 فوریه، ارزش این پادشاهی در واشنگتن بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
رابطه نظامی-به-نظامی واشینگتن با امان از سال 1994 پس از امضای توافق صلح وادی عربة میان اردن و اسرائیل آغاز شد. از آن زمان—و بهویژه پس از آنکه ملک عبدالله دوم، فرمانده پیشین عملیات ویژه ارتش اردن، در سال 1999 به سلطنت رسید—حمایت مالی آمریکا و همکاری نظامی بهطور قابل توجهی عمیقتر شده است. در خلال تهاجم آمریکا به عراق در سال 2003، پادشاهی پایگاههایی برای هواپیماهای آمریکایی دخیل در عملیات فراهم کرد. تقریباً یک دهه بعد، نیروها و هواپیماهای آمریکایی در اردن مستقر شدند تا در فعالیتهای نظامی ائتلاف علیه دولت اسلامی در سوریه و عراق مشارکت کنند.
در سال 2021، ظاهراً در آمادگی برای Epic Fury، آمریکا و اردن توافق همکاری دفاعی امضا کردند که دسترسی نیروهای آمریکایی به دوازده تأسیسات در اردن، از جمله پنج پایگاه هوایی، را مجاز ساخت. امروز اردن بهعنوان یک پایگاه لجستیکی و عملیاتی حیاتی برای آمریکا در جنگ با ایران پدیدار شده است—اگر نه مهمترین، دستکم از جمله مهمترینها.
پایگاه موفق السلطي به هاب تبدیل میشود
پیش از آغاز درگیریها، پایگاه هوایی موفق السلطي بهعنوان یک هاب لجستیکی کلیدی برای باربریهای هوایی C-17 آمریکایی خدمت میکرد؛ تا فوریه 2026 حدود شصت فروند هواپیمای رزمی آمریکایی در این پایگاه مستقر بودند. در سالهای اخیر، آمریکا همچنین طیف وسیعی از سامانههای پیشرفته پدافند ضدموشکی را در اردن مستقر کرد، از جمله موشکهای پاتریوت و سامانههای دفاعی برد بلند ارتفاع-پایین (THAAD)، تا هم پادشاهی و هم اسرائیل را در برابر پهپادها و موشکهای شلیکشده از سوی ایران و نیابتیهای عراقی آن محافظت کند.
در آوریل 2024، این سامانهها—همراه با هواپیماهای رزمی آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای اروپایی—صدها پرتابه ورودی را بر فراز حریم هوایی اردن سرنگون کردند. در جریان Epic Fury، ایران و نیابتیهای عراقی آن بیش از 200 پهپاد و موشک به نیروهای آمریکایی و اهداف اردنی در این پادشاهی شلیک کردند که اکثریت قریب به اتفاق آنها سرنگون شد.
اردن بارش موشکی ایران را تحمل میکند
البته، هرچند اردن امنتر شده است، آن امنیت مطلق نیست. در اواسط ژوئیه 2026، سه سرباز آمریکایی کشته و چند نفر زخمی شدند هنگامی که یک موشک ایرانی از رهگیریکنندهها عبور کرد و به موفق السلطي برخورد کرد. در نوامبر 2016 در جریان کارزار علیه داعش، سه نفر از نیروهای عملیات ویژه آمریکا توسط یک نگهبان سرکش اردنی در پایگاه هوایی ملک فیصل کشته شدند.
حمله گرین آن بلو به تمایل ضدآمریکایی نسبت داده شد و سربازِ نگهبان به حبس ابد محکوم گردید. با وجود این تلفات غمانگیز، اما پادشاهی در شرایط آتشبار بسیار ایمنتر و مقاومتر از پایگاههای نظامی آمریکا واقع در خلیج فارس نشان داده است. در واقع، در مارس در آغاز جنگ، 6 نیروی نظامی آمریکایی در یک حمله به مرکز فرماندهی در کویت کشته شدند.

مخالفت مردمی، پیمان را میآزماید
همانطور که حادثه پایگاه هوایی ملک فیصل نشان میدهد، همه اردنیها از حضور نظامی آمریکا خشنود نیستند. بهصورت دورهای، پادشاهی شاهد اعتراضاتی پیرامون استقرار نیروهای آمریکایی بوده است. در جریان جنگ داخلی سوریه در 2013، پادشاه خواستارشد که گروهی از سربازان آمریکایی که در اردن مانور میدادند پس از تمرین در آنجا بمانند تا به تأمین امنیت قلمرو کمک کنند.
در پاسخ، دهها نفر از «شرقرودنشینان» با منشاء قبیلهای—که بهطور سنتی از حامیان اصلی سلطنت بودهاند—نامهای سرگشاده به پادشاه نوشتند و نیروهای آمریکایی را «هدف مشروع برای همه اردنیهای شریف» خواندند. اخیراً، در جولای گذشته، صدها اردنی نامهای عمومی امضا کردند که حضور نظامی آمریکا را تقبیح میکرد و استدلال میکرد این حضور «هیچ مصلحت ملی» ندارد و تهدید میکند پادشاهی را به «یک درگیری منطقهای» وارد سازد.
با وجود فقدان حمایت عمومی گسترده از پایگاههای آمریکا، کاخ سلطنتی جانب واشنگتن را گرفته است. بیگمان، دولت تلاش کرده است حضور آمریکا را کماهمیت جلوه دهد تا پادشاهی را از حملات ایرانی منزوی کند: در جولای وزیر خارجه اردن ایمن الصفدی گفت «در اردن پایگاههای آمریکایی وجود ندارد»، بلکه سربازان آمریکایی در چارچوب همکاری نظامی بلندمدت حضور دارند. الصفدی درست گفت—با استثنای ممکنِ پست لجستیکی Tower 22 در شمالشرق پادشاهی—آمریکا پایگاه اختصاصی در اردن ندارد. با این حال، حضور آمریکا اردن را در معرض حملات گسترده ایرانی قرار داده است.
استقرار پایگاههای آمریکا در اردن راهبرد را دگرگون میکند
عادلانه است که بگوییم مدتها پیش از عملیات Epic Fury—به واسطه توافق صلح 1994 با اسرائیل و رابطه استراتژیک بلندمدت با واشینگتن—عمان از قبل در تیررس تهران قرار داشت. این تهدید پس از کمک اردن به دفاع از اسرائیل در خلال حمله موشکی و پهپادی ایران در آوریل 2024 افزایش یافت. امروز، تعجبی ندارد که ایران نسبت به این پادشاهی خصومت بیشتری نشان میدهد. علاوه بر شلیک موشکها و پهپادها به سوی اردن، تهران در پی تضعیف پیوندهای آمریکا و اردن نیز هست. برای مثال، پس از حمله موشکی ژوئیه 2026 به موافَق سلطي، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیانیهای صادر کرد و از اطلاحاتیان اردنی برای ارائه جزئیات هدفگیری به ایران که در این حمله کمک کرد، تشکر نمود. سپاه همچنین از اردنیها میخواهد خواستار خروج پرسنل نظامی آمریکا از این پادشاهی شوند.
جنبش سپاه پاسداران برای پایان دادن به حضور آمریکا در اردن بخشی از تلاش ایران برای پایان دادن به پایگاههای آمریکا در خاورمیانه است. در واقع، تهران این خواست را از اوایل در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ مطرح کرد. (به شکلی شوکهکننده، ایران بهنوعی توانست اشارهای مبهم به عقبنشینی آمریکا در متن نهاییِ اکنون منحلشده توافق وارد کند، به گونهای که دولت ترامپ موافقت کرد «نیروهایش را از مجاورت» ایران ظرف 30 روز خارج کند).
با این حال، در حالی که احتمالاً ارتش آمریکا بهزودی بهطور کامل به پایگاههای خط مقدم خود در خلیج بازنمیگردد، اما از خاورمیانه خارج نمیشود. بر اساس تواناییهای ایران و نیاز واشنگتن به یک پایگاه منطقهای با آزادی عملیاتی، بهجای قطر، اردن احتمالاً بهعنوان مرکز کلیدی فعالیتهای نظامی آمریکا در منطقه پدیدار خواهد شد.

واشنگتن باید کمکها را افزایش دهد
نامشخص است که آیا رئیسجمهور در اوایل دوره دوم خود، هنگامی که اردن را از کاهشهای شدید کمک خارجی دولتش معاف کرد، به این سناریو فکر میکرد یا نه. امسال اردن 425 میلیون دلار در قالب Foreign Military Financing، 845 میلیون دلار حمایت مستقیم بودجهای، و نزدیک به 200 میلیون دلار کمک اضافی دریافت خواهد کرد. این مبلغ اردن را به دومین دریافتکننده بزرگ کمک خارجی غیراضطراری آمریکا تبدیل میکند. حمایت آمریکا قابلتوجه است، اما متناسب با منافع واشنگتن در تضمین ثبات این شریک صلح میانهرو، طرفدار غرب و از نظر اقتصادی دچار چالش است. با توجه به اهمیت راهبردی رو به افزایش اردن در پی جنگ با ایران، استدلال محکم وجود دارد که کمکهای آمریکا باید افزایش یابد.

