حملات فعالانه ایران، ورود عربستان به عراق و حمله پهپادی به دمیتیه، درگیریهای جداگانه خاورمیانه را به یک صحنه شبکهای واحد تبدیل کرده است که در آن شکایات محلی و برنامههای فراملی اکنون فراتر از کنترل هر بازیگری تشدید میشوند.
حمله پیشدستانه ایران تعریف مجددی از درگیری ارائه میدهد
همانطور که وارد ماه ششم خود شد، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، که پیشتر بخش عمدهای از ترافیک تجاری از طریق تنگه هرمز را فلج کرده و کشورهای عرب خلیج را به درگیری کشانده بود، شروع به ادغام شدن با دیگر منازعات در خاورمیانه و مناطق مجاور آن کرد. توقفی که یادداشت تفاهم 18 June میان آمریکا و ایران ایجاد کرده بود دیگر پایان یافته است، و تصمیم رئیسجمهور Donald Trump در 24 July برای تعلیق یک کارزار نظامی که در پی فروپاشی آن توافق آغاز شده بود نیز اکنون به نظر یک خاطره دور میآید.
اکنون درگیری به شیوههای جدید و خطرناک در حال گسترش است:
در 13 July، جنگندههای سعودی به فرودگاه بینالمللی در پایتخت یمن، صنعا، حمله کردند و به آتشبس واقعی میان ائتلاف به رهبری عربستان و جناح حوثی که کنترل بخش زیادی از یمن را در اختیار دارد و از April 2022 برقرار بود، تهدید وارد کردند — و موجب شعلهور شدن دوباره خصومتها شدند.
در 25 July، یک پهپاد اوکراینی یک کشتی تجاری ایرانی را در دریای خزر مورد هدف قرار داد و یک دریانورد را کشت.
در 28 July، ایران برای نخستینبار بهطور پیشدستانه به جای واکنش به یک حمله، موشکهای بالستیک به نیروهای آمریکایی در اردن شلیک کرد.
شبانه در 28-29 July، هواپیماهای آمریکایی و سعودی گروههای همسو با ایران در عراق را هدف قرار دادند — اولین مشارکت علنی و شناختهشده ریاض در چنین حملاتی.
در 29 July، یک پهپاد به دو کشتی گاز طبیعی مایع در بندر دمیاطه مصر، نزدیک کانال سوئز، اصابت کرد، هرچند هیچ طرفی مسئولیت آن را بر عهده نگرفته است.
بنابراین جنگ دیگر تنها در حال گسترش نیست: این جنگ صحنههای قبلاً متمایز را به هم میآمیزد، هر نقطه آسیبپذیر در منطقه را به یک جبهه بالقوه تبدیل میکند و هر عمل تلافیجویانه را پیشدرآمدی برای عمل تلافیجویانه بعدی میسازد.
چرا ایران در 28 July به اردن حمله کرد و آنچه چند روز آرامش در تبادلات تلافیجویانهاش با آمریکا بود را برهم زد؟
با هدف قرار دادن خاک اردن، تهران ظاهراً میخواست هشدار روشنی به واشینگتن بدهد: اینکه ایران، به جای آنکه صرفاً در واکنش به تصمیمات آمریکا برای توقف یا از سرگیری خصومتها عمل کند، میتواند و خواهد ابتکار عمل را در دست گیرد. همچنین آماده است در صورت تشخیص آمادهسازیهای آمریکا برای یک کارزار عمده دیگر، بهصورت پیشدستانه عمل کند.
جزئیات حمله ظاهراً این تفسیر کلی را تأیید میکند. در 28 July، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی چند فروند موشک بالستیک—گزارششده پرتابههای سوخت مایع مدل Emad—به یک پایگاه هوایی آمریکا و مرکز فرماندهی مرکزی شلیک کرد. آمریکا ادعا کرد که توانسته حمله غافلگیرکننده را رهگیری کند و بدین ترتیب از وارد آمدن تلفات جلوگیری کند، اما این حمله با وجود این برای هم امان و هم واشنگتن تکاندهنده بود.
انتخاب موشکهای قدیمیتر و آسانتر برای رهگیری توسط تهران نشاندهنده تلاشی برای تشدید به صورت کالیبرهشده است، که در آن ایران میخواست نشان دهد پایگاههای آمریکا پناهگاه نیستند، اما از وارد کردن تلفات احتمالی که میتوانست به واکنش بسیار بزرگتر آمریکا منجر شود خودداری کرد. اگر چنین بود، این کالیبراسیون در برخورد با حریف دوام نیاورد. در طول شب 29-30 July، واشنگتن یک «موج سنگین» دو ساعته از حملات را علیه دهها مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، تأسیسات موشکی و پهپادی، دفاع ساحلی و قابلیتهای دریایی در داخل ایران انجام داد.
سپس تهران نوبت دیگری به سوی اردن شلیک کرد، جایی که مقامات گفتند پنج موشک را رهگیری کردهاند، و تلافی خود را به کویت نیز گسترش داد، جایی که یک حمله ایرانی یک کارگر را کشته است—که بار دیگر نشان میدهد تلاش هر طرف برای ظاهراً بازگرداندن بازدارندگی صرفاً چرخه تشدید را در سطحی بالاتر و جغرافیایی گستردهتر بازتنظیم میکند.
در مورد اینکه چرا ایران احساس کرد باید در آن زمان چنین اقدامی انجام دهد، وضعیت موجود از زمان فروپاشی یادداشت تفاهم ژوئن، آن را بیش از پیش نگران کرده است. جمهوری اسلامی با یک محاصره دریایی از سر گرفتهشده مواجه است که مانع از صادرات نفت آن شده و این تنها مشکلات اقتصادی قابل توجهش را تشدید کرده است؛ حملات آمریکا در پاسخ به حملات ایران علیه کشتیها از طریق تنگه هرمز؛ قیمت نفت که افزایش یافته اما نه تا نقطهای که ترامپ را وادار به عقبنشینی کند؛ و نشانههای کمی از پیشرفت در رسیدن به یک توافق پایدارتر.
در این شرایط، رهبری ایران ممکن است نتیجه گرفته باشد که به جای رضایت به ترکیبی از تبادلهای نظامی سطح پایین و تشدید فشارهای اقتصادی، باید میزان ریسک را برای واشنگتن افزایش دهد تا عزم خود برای اقدام را نشان دهد و بازار نفت را در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا بیش از پیش بیثبات سازد. ممکن است امید داشته باشد که این رویکرد، همراه با کاهش ذخیره رهگیرهای آمریکا، ترامپ را وادار کند تا با توافقی موافقت کند که به ایران تسهیلات اقتصادی معنادار بدهد در حالی که کنترل ضمنی خود بر تنگه را حفظ کند.
این رویکرد، اگر واقعاً از سوی ایران باشد، اصلاً عاری از ریسک نیست. در حقیقت، اگر به حملات از این دست ادامه دهد، ممکن است ایران حملات تلافیجویانه بزرگتری را برانگیزد — و بخش عظیمی از خاورمیانه — را علیه خود بسیج کند. اگرچه تصمیمگیران در تهران به نظر میرسد مطمئناند که ایران میتواند درد را تحمل کند در حالی که آن را به نیروهای آمریکایی و کشورهای متحدشان وارد میآورد، دایره تصاعدی بعدی، بهویژه اگر به حملات به زیرساختها منجر شود، میتواند بر تأثیر ویرانگر جنگ بر اقتصاد ایران که پیش از این در آستانه قرار دارد بیفزاید.

درگیریهای خاورمیانه صحنههای منطقهای را میبندند
چه چیزی حملات آمریکا-عربستان در عراق را برانگیخت، و چرا ریاض پس از ماهها احتیاط وارد این درگیری شد؟
کاملاً روشن نیست چه رخ داده که این تشدید را موجب شده، و برخی از واقعیتهای پیرامون آن همچنان مبهماند. در 27 July، وزارت دفاع عربستان بیانیهای صادر کرد و گفت «میلیشاهای تروریستی تحت حمایت ایران» پهپادهایی را از عراق به سوی تأسیسات نفتی در منطقهٔ شرقی پادشاهی شلیک کردهاند. همان روز انصارالله، جنبش یمنی که به نام حوثیها نیز شناخته میشود، مسئولیت حملات را بر عهده گرفت. دیرتر در 27 July، موسوم به مقاومت اسلامی در عراق — مجموعهای از گروهها که مورد حمایت ایراناند — اتهام عربستان مبنی بر اینکه پهپادها از عراق آمدهاند را رد کرد و گفت «این جعلها تلاشی است برای توجیه ناتوانی آنها در پاسخ به ضربات دردناک یمن».
با این حال، شامگاه بعد، آمریکا و عربستان حملات هوایی علیه اهدافی در عراق انجام دادند. فرماندهی مرکزی آمریکا عملیات مشترک را پاسخی به بیش از 30 حمله پهپادی در 72 ساعت گذشته توصیف کرد توسط «تروریستهای همسو با ایران [و] هدایتشده توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه نیروهای آمریکایی و زیرساختهای انرژی سعودی».
جتهای آمریکایی و سعودی تأسیساتِ حشد الشعبی — نهادی چترمانند در عراق که گروههای مسلح از جمله جناحهای مقاومت اسلامی اما همچنین سایر گروهها را در بر میگیرد، بسیاری از آنها نخستینبار در 2014 برای مقابله با داعش تشکیل شدند — را در چند استان عراق هدف قرار دادند. این حملات هوایی منجر به دستکم بیست کشته و 32 زخمی در میان اعضای حشد شد. خبرگزاری مهر ایران تأیید کرد که چهار عضو سپاه پاسداران در کنار عراقیها در این حملات کشته شدهاند. بنابراین، این واقعه دستکم نشاندهندهٔ دخالت ایران در حملات پیشین پرتابشده از خاک عراق است، چه در این حمله و چه در حملات دیگر.
ظاهراً اگر حملاتی که به واکنش آمریکا و عربستان منجر شد واقعاً از خاک عراق انجام شده باشد، زمانبندی آن دستکم تا حدی گیجکننده است. این حملات تنها پنج روز پس از آن رخ داد که دولت ترامپ بهطور ناگهانی کمپین بمباران دو هفتهای خود را علیه ایران معلق کرده بود و در حالی که ریاض در تلاش برای کاهش تنشها با تهران بود. نکتهٔ قابلتوجه دیگر آن است که ایران در پاسخ به حملات اخیرتر آمریکا، پادشاهی عربی سعودی را هدف نگرفته بود.
با این حال، اگر ایران واقعاً میخواست رد وضع موجود را علامت دهد، ممکن است شلیک به عربستان را فرصتی برای افزودن به ناپایداری اقتصادی که معتقد است به نفعش است دیده باشد — هرچند بدون آنکه به ضرباتی مستقیم و پرخطرتر دست زند که حاضر شده در مقابل همسایگان کوچک خلیجی مانند کویت یا بحرین انجام دهد.
در مورد تصمیم عربستان برای پیوستن به آمریکا، ریاض بهطور فزایندهای از بغداد بهخاطر اقدامنکردن علیه گروههای همسو با ایران در حشد خشمگین شده است. این گروهها از آغاز جنگ در اواخر فوریه بارها عربستان و دیگر کشورهای خلیج را هدف قرار دادهاند، اما تا کنون ریاض ادعای حملهٔ تلافیجویانه علیه پایگاههای آنها در عراق نکرده بود. در مارس، عربستان و پنج کشور عربی دیگر بیانیهٔ مشترکی صادر کردند و از دولت عراق خواستند از فعالیتهای خصمانه علیه کشورهای خلیج که از قلمرو آن سرچشمه میگیرد جلوگیری کند.
مقامات سعودی در ماههای بعد بغداد را تحتفشار گذاشتند تا اذعان کند حملات علیه پادشاهی از عراق ناشی شدهاند و ادعا کردند که شواهد متهمکنندهای در اختیار دولت عراق قرار دادهاند به این امید که بغداد گروههای حشد مرتبط با ایران را پاسخگو کند. انتخابِ پیوستن به آمریکا در حمله به عراق نشاندهندهٔ کاهش صبر ریاض و عزم آن برای بازداشتن حملات آینده است. از دیدگاه ریاض، ناتوانی یا بیمیلی بغداد در مهار گروههای همسو با ایران دیگر نباید بلاپاسخ بماند.

این رویداد چه تأثیری میتواند بر ثبات در عراق داشته باشد؟
این نخستین آزمون بزرگ برای نخستوزیر علی الزیدی خواهد بود، که نه تنها در مقام تازه است، بلکه به سیاست نیز تازه وارد است. الزیدی بلافاصله یک تحقیق درباره ادعای وزارت دفاع سعودی در تاریخ 27 July را آغاز کرد، شواهد ارائهشده توسط ریاض را بررسی کرد و وعده اقدام قانونی علیه مرتکبان را داد اگر مشخص شود آنها عراقی هستند. حملات هوایی آمریکا و عربستان در حالی رخ داد که این تحقیق در جریان بود و دولت عراق را واداشت تا در 29 July بیانیهای در محکومیت آنها صادر کند.
الزیدی در مواجهه با احزاب شیعه غالب عراق باید با احتیاط عمل کند؛ احزابی که اغلب با یکدیگر اختلاف دارند اما در دفاع از الحشد تمایل به همگرایی نشان میدهند. این احزاب وقتی دیگران عناصر مقاومت اسلامی الحشد — جناحهای مرتبط با ایران — را با کل سازمان یکسان بگیرند، خشمگین میشوند. بسیاری از آنها اقدامهای الزیدی برای جدا کردن تیپهای الحشد که به ایدئولوژی فراملیتی گروههای مقاومت پایبند نیستند و ادغام آنها در زنجیره فرماندهی رسمی دولت را حمایت کردهاند. این احتمالاً بهترین راه برای محافظت از الحشد در برابر تبدیل شدن به خسارت جانبی اگر عراق بار دیگر به میدان نبرد میان آمریکا و ایران بدل شود، باقی میماند.
در همین حال، تاریخ 30 September در تقویم نزدیک است: در آن تاریخ، نیروهای آمریکایی و متحدان قرار است مطابق توافق آمریکا و عراق از عراق خارج شوند. اگر آنها به جدول زمانی پایبند بمانند، جناحهای مقاومت اسلامی یک انگیزه اعلامشده مهم — حضور نیروهای خارجی در خاک عراق — را برای حملات در داخل عراق از دست خواهند داد و اقداماتشان خیلی واضحتر به دستور کار ایران پیوند خواهد خورد. اما تلاشهای الزیدی تازه آغاز شده است و جنگ ممکن است از سرعت تحقق دیدگاه او پیشی بگیرد.
نگاه به یمن: چه چیزی تبادل آتش جدید میان سعودیها و حوثیها را توضیح میدهد و مسیر احتمالی این تشدید چه خواهد بود؟
تقابل سعودی-حوثی، که در آغاز تبادلی حسابشده بود، وارد مرحلهای خطرناکتر و غیرقابلپیشبینیتر شده است. در 2022، طرفین به یک آتشبس فعلی دست یافتند که با حملات هوایی اواسط ژوئیه سعودی به فرودگاه صنعا برای متوقف کردن فرود یک هواپیما از ایران قطع شد. در تلافی، حوثیها دستهای از پهپادها و موشکهای بالیستیک را به سایتهایی در عربستان شلیک کردند. اگرچه سامانههای دفاع هوایی سعودی اکثر پرتابهها را رهگیری کردند، برخی از آنها به تأسیسات نفتی، بهویژه در نجِران، اصابت کردند.
ریاض نیز به نوبه خود ضربات محدودی علیه بندر الحدیده، جزیره کاماران و دیگر مناطق تحت کنترل حوثیها در یمن انجام داد و تمایل خود را برای تلافی نشان داد در حالی که همچنان از یک کارزار نظامی تمامعیار اجتناب میکند. از آن زمان، سخنان حوثیها بهطور فزایندهای سازشناپذیر شده است، چرا که این گروه مواضع مذاکرهای حداکثریتری اتخاذ کرده است.
در مذاکرات قبلی درباره یک توافق صلح، این گروه اصرار داشت که فرودگاه صنعاء بهطور کامل بازگشایی شود و دولت یمن که مورد شناسایی بینالمللی است، پرداخت حقوق بخش دولتی در بخشهایی از کشور که تحت کنترل آن گروه است را انجام دهد. اکنون، آنها آن شرایط را تکرار میکنند اما افزون بر آن میخواهند که عربستان از یمن خارج شود و همچنین غرامت مالی برای خسارات ناشی از جنگ دریافت کنند. دولتهای سعودی و یمنی قاطعانه تمام این مطالبات را رد میکنند.
در آینده، دو مسیر کلی ممکن است پیش بیاید. مسیر اول مهار مجدد از طریق میانجیگری عمانی است که آتشبس دوفاکتو را بازمیگرداند. دیپلماتهای عمانی در راستای آن هدف کار میکنند. اما شانس موفقیت آنها بهنظر میرسد روزبهروز کمتر شود.
مسیر محتملتر، تشدید تدریجی اما پایدار است. هر دو طرف بهنظر میرسد خود را برای رویارویی طولانیمدت آماده میکنند تا اعلام تمایل به سازش. در 30 July، عبدالمalik al-Houthi، رهبر حوثیها، تهدید به اقدام نظامی گستردهتری کرد و عربستان را به تحریک متهم ساخت، در حالی که ریاض موقعیت خود را از طریق هماهنگی نزدیکتر با ایالات متحده، افزایش حمایت از نیروهای همسو با دولت یمن و تلاش برای تشکیل یک ائتلاف دریایی چهاردهکشوری برای حفاظت از آزادی ناوبری از طریق تنگه بابالمندب، دریای سرخ و خلیج عدن تقویت کرده است. هیچیک از طرفین بهنظر نمیرسد به دنبال جنگ تمامعیار باشند، اما ترکیب تبادلات مداوم تیراندازی و مواضع مذاکرهای انعطافناپذیر بهطور پیوسته فضای میانجیگری مؤثر را تنگتر میکند.

در بندر دمیت مصر چه اتفاقی افتاد؟ آیا با جنگ منطقهای مرتبط بود؟
در 29 July، آتشی در دو کشتی لنگرگاهگرفته در دمیت، اصلیترین بندر مدیترانهای مصر برای صادرات گاز طبیعی مایع، رخ داد. کابینه مصر روز بعد تأیید کرد که یک پهپاد علت بوده اما گفت که تحقیقات ادامه دارد.
شایعات اولیه انگشت اتهام را به سوی حوثیها نشانه رفت، اما این گروه یمنی دست داشتن در حمله را تکذیب کرد. مقامات مصری هنوز نوع پهپاد، مسیر پرواز یا نقطه پرتاب آن را فاش نکردهاند. بهطور خصوصی، مقامات میگویند ظنشان متوجه ایران شده است، چه بهطور مستقیم و چه بهصورت غیرمستقیم از طریق شرکای منطقهایاش، احتمالاً از جمله گروههای عراقی، هرچند هویت عاملان همچنان نامشخص است. قاهره هنوز رسماً کسی را متهم نکرده است. در همین حال، وزیر خارجه ایران بیآنکه مدرکی ارائه کند، پیشنهاد کرد که ممکن است عملیات پرچم دروغین اسرائیل موجب این حمله بوده باشد.
اگر حمله پهپادی واقعاً عمدی بوده باشد، اهمیت آن شاید کمتر در خسارتی بوده که وارد شده و بیشتر در هدف انتخابشده نهفته باشد: کشتیای که ظاهراً نخستین ضربه را دریافت کرد، Energos Winter، متعلق به ایالات متحده است، که این احتمال را میدهد که عاملان خواستهاند دارایی مرتبط با آمریکا را هدف قرار دهند تا خود مصر را.
اما نزدیکی دمیاط به کانال سوئز و خط لوله سوئز-مدیترانه، که از عینالسوخنه در دریای سرخ تا سیدی کریر در ساحل شمالی مصر کشیده شده است، همچنین این احتمال را بالا میبرد که درگیری دارد به یکی از معدود مسیرهای باقیماندهای نزدیک میشود که نفت و گاز خلیج فارس میتواند از طریق آنها آشوب در تنگه هرمز و بابالمندب را دور بزند. حتی تهدیدی که صرفاً محسوس باشد نیز میتواند حق بیمه و سایر هزینههای حملونقل را افزایش دهد.
اگر ایران یا یک گروه همسو مسئول بوده باشد، این حمله نشاندهنده آمادگی برای گسترش هزینههای اقتصادی جنگ به سوی کشورهایی است که تا کنون از این هزینهها مصون مانده بودند – اما با خطر قابل توجه تبدیل مصر از میانجی به طرفی متضرر و گسترش همان ائتلافی که تهران میکوشد آن را دچار تفرقه کند.

آیا جبهههای ایران، عراق و یمن اکنون به هم پیوستهاند؟
بله، اما نه به معناي یک درگیری واحد با یک موتور مرکزی. ایران، میلیشیاهای مقاومت اسلامی عراق و حوثیها هر یک محاسبات داخلی متفاوتی دارند، با این حال زمانی که اهداف مشترک را دنبال میکنند یا به تهدیدات مشترک پاسخ میدهند، بهصورت نزدیک هماهنگ عمل میکنند. طبق دکترین «وحدت جبههها» که توسط تهران ترویج شده و توسط «محور مقاومت»، شبکه فراملی شرکای آن، پذیرفته شده است، چنین همکاریای به آنها امکان میدهد همزمان در چندین تئاتر به دشمنان خود فشار وارد کنند. «محور» در دو سال گذشته ظاهراً در موضع ضعف بود، بهویژه پس از اینکه اسرائیل رهبری حزبالله در لبنان را نابود کرد، اما تا حدی بازیابی کرده است.
در فاز فعلی جنگ، ایران احتمالاً سود میبیند از اذیت و آزار آمریکا و کشورهای خلیج فارس در حالی که درجهای از انکارپذیری معقول را حفظ کند، چیزی که معتقد است میتواند از طریق حملاتی که توسط شرکایش انجام میشود به دست آورد. همانطور که گفته شد، عراق بهطور فزایندهای به صحنهای برای انجام حملات گروههای همسو با ایران تبدیل شده است و بعد جدیدی به تهدید منطقهای افزوده است. به همان ترتیب، حوثیها هم توسط انگیزههای محلی و منطقهای هدایت میشوند: خواست کسب امتیاز از ریاض، و همچنین توانایی آشفتن بازارهای انرژی از طریق هدف قرار دادن کشتیها در دریای سرخ و بابالمندب. نتیجه تلاقی یک رویارویی منطقهای متاستاز کننده و مجموعهای از درگیریهای محلی است.
اوکراین چگونه در این شبکه درگیریها جای میگیرد؟
در 24 July، یک پهپاد اوکراینی یک کشتی تجاری ایرانی را در دریای خزر هدف قرار داد و یک عضو خدمه را کشت و یک عضو دیگر را زخمی کرد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرد که پهپادها به «کشتیهایی که در حمل و نقل محمولههای نظامی مرتبط با ایران استفاده میشدند» شلیک شدهاند، و گزارشهایی وجود داشت که این کشتیها محمولههای ایرانی به مقصد روسیه را حمل میکردند. تهران این حمله را محکوم کرد و هشدار داد که نمیتواند بدون انتقام بماند. این نخستین بار نبود که این دو درگیری همپوشانی داشتند، تا جایی که ایران از آغاز تهاجم تمامعیار مسکو به اوکراین در 2022، کمک نظامی مستقیم به روسیه ارائه کرده است. از سوی خود، اوکراین فناوری ضدپهپاد به کشورهای عرب خلیج فارس ارائه کرده و علناً با گروههای مخالف ایرانی در تماس بوده است.
با این حال، این حمله به احتمال زیاد یک رویداد منفرد بود، که ممکن است در انتظار سفر زلنسکی در 28 July به واشنگتن برنامهریزی شده باشد. یک هدف کلیدی اوکراین از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، نشان دادن به دوران ترامپ بود که روسیه و ایران یک دشمن هستند — و به تبع آن، آمریکا نیاز دارد کار بیشتری برای کمک به اوکراین انجام دهد.
شایان ذکر است که پیش از سفر زلنسکی، اوکراین bereits ادعای خود را مبنی بر کمک روسیه به ایران در هدفگیری داراییهای آمریکایی تکرار کرده بود. اما دو طرف به نظر میرسید از تشدید بیشتر تنشها فاصله گرفتند. در 28 July، تماس بین وزیر امور خارجه ایران عباس عراقچی و همتای اوکراینیاش اندریی سیبیها ظاهراً به کاهش تنشها کمک کرد، حداقل برای زمان حاضر. کیف این حمله را غیرعمد توصیف کرد و هر دو طرف تمایل خود را برای اجتناب از تشدید نشان دادند.
درگیریهای خاورمیانه نیازمند توافق فوری هستند
بزرگترین خطر در تقابل گستردهتر ایالات متحده و ایران نهفته است. تا کنون، گفتگوهای عمان و ایران درباره تنگه هرمز فرمولی مورد قبولِ این دو طرف – چه رسد به کشورهای همسایه عرب خلیج یا ایالات متحده – ارائه نکرده که ترافیک از طریق گلوگاه را بازگرداند و محاصره دریایی آمریکا بر کشتیرانی ایران را کاهش دهد.
واقعگرایانهترین برداشت کوتاهمدت بر اساس یادداشت ژوئن شکل میگیرد و بر موارد زیر تمرکز خواهد داشت: آتشبس؛ توافق بر یک ترتیبات موقت برای عبور روزانه تعداد معینی کشتی در تنگه، با هماهنگی مشترک ترافیک توسط ایران و عمان، بدون عوارض یا هزینه (و با تعهد آمریکا به حفظ آزادی ناوبری بهعنوان یک موضوع کلی)؛ دسترسی تهران به داراییهای مسدود شده؛ و توقف همزمان تحریمهای آمریکا و برنامه هستهای ایران.

چنین توافقی فضای تنفسی برای پرداختن به ترتیبات بلندمدتتر درباره ناوبری در تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات گستردهتر آمریکا و ایران درباره مسائل هستهای و کاهش تحریمهای وسیعتر فراهم میآورد. اکنون ضروریتر از همیشه است که این معامله انجام شود تا از احتمال آن پیشگیری شود که دینامیکهای مجزای منازعه، مانند بین عربستان سعودی و حوثیها، شکل مستقلی به خود بگیرند و منازعه آمریکا و ایران را به یک پیکره بسیار قابل اشتعالتر از منازعات منطقهای تبدیل کنند.
در عراق، تا زمانی که جنگ ادامه دارد، گروههای مورد حمایت ایران به احتمال زیاد فعال باقی خواهند ماند تا از تهران حمایت کنند.
در عراق، تا زمانی که جنگ ادامه دارد، گروههای مورد حمایت ایران به احتمال زیاد فعال باقی خواهند ماند تا از تهران حمایت کنند. در این زمینه، خروج برنامهریزیشده نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا تا 30 September مطابق با توافق بغداد و واشنگتن ممکن است بهانهای را که جناحهای مقاومت برای انجام حملات علیه داراییهای آمریکا در عراق استفاده کردهاند، از میان ببرد. این موضوع، در کنار برنامههای دولت برای ادغام تدریجی الحشد در ساختارهای رسمی فرماندهی دولت، واقعگرایانهترین مسیر پیشرو برای بازپسگیری کامل حاکمیت از سوی دولت عراق را تشکیل میدهد.
آمریکا، عربستان سعودی و دیگر کشورهایی که به تلافی علیه گروههای مسلح عراقی میاندیشند باید نسبت به هنر ظریف تعادلسازی زیدی هوشیار باشند و از هر اقدامی که کار او را پیچیده کند اجتناب کنند. بهویژه اهمیت دارد که خروج نیروهای ائتلاف به تأخیر نیفتد و از حملاتی که با ایجاد تلفات گسترده در میان نیروهای امنیتی عراقی یا الحشد بزرگتر، فشار سیاسی بر دولت زیدی را افزایش داده و در عین حال جناحهای مقاومت اسلامی را تقویت کنند، پرهیز شود.
هر گونه حملهای از این دست به طور اجتنابناپذیری کار بغداد را برای قرار دادن گروههای مسلح تحت کنترل دولت دشوارتر میکند. حشد شامل دهها گروه است که تنها تعداد اندکی از آنها حملات علیه داراییها و زیرساختهای غیرنظامی ایالات متحده در عراق و خلیج فارس را انجام داده یا به عهده گرفتهاند. استفاده این جریانها از تأسیسات متعلق به حشد گستردهتر، کل نهاد را در معرض تلافی قرار میدهد. تلاشهای زایدی برای جدا کردن جناحهای مقاومت از باقی حشد بنابراین حیاتی است اما اجتنابناپذیر است که زمان ببرد.
در مورد یمن، نیاز فوری به کاهش تنش و بازگشت به مسیر سیاسی وجود دارد. حوثیها آشکارا در پی برونرفت از وضعیت خود و وادار کردن عربستان سعودی به اعطای امتیازات اقتصادی ملموس هستند. اما آنها با ریسک قابلملاحظهای مواجهاند که دقیقاً نتیجه معکوس ایجاد شود و به درد اقتصادی بیشتر و پیامدهای انسانی شدید برای جمعیتی که تحت سلطه آنها زندگی میکنند منجر شود.
هر دو ریاض و تهران میتوانند کمک کنند، اولی با ارائه بستهای به حوثیها که شامل تسهیل محدودیتها بر گرههای حیاتی ترابری تحت کنترل آنها، یعنی فرودگاه صنعا و بندر دریای سرخ در حدیده باشد؛ دومی با مقاومت در برابر وسوسه استفاده از حوثیها بهعنوان اهرم فشار و در عوض، فشار آوردن بر آنها برای عقبنشینی. جای تأسفآور جایگزین میتواند فروپاشی توافق 2023 میان ایران و عربستان سعودی که با میانجیگری چین حاصل شد و تا حدی معطوف به یمن بود، باشد.

