کنترل دموکرات‌ها بر کنگره نظارت بر جنگ در برابر ایران را تشدید می‌کند در حالی که هر توافقی را برای دوام‌پذیری پیچیده‌تر می‌سازد. ترامپ می‌تواند به‌تنهایی بسیاری از تحریم‌ها را معاف کند، اما رفع دائمی نیازمند قانون‌گذاری است و تهران تردید دارد که چنین تسهیلاتی بیش از دوره او پا برجا بماند، که در نتیجه آتش‌بس محدود محتمل‌تر می‌شود.
تحریم‌ها علیه ایران با کنگره‌ای جدید روبه‌رو هستند
کنترل دموکرات‌ها بر کنگره نظارت بر جنگ و هزینه‌های اقتصادی آن را افزایش خواهد داد، اما ممکن است تسلیم‌پذیری لازم برای دستیابی به یک توافق پایدار با تهران را دشوارتر کند.
پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میاندورهای آمریکا محیط سیاسی را که رئیس‌جمهور Donald Trump جنگ با ایران را در آن هدایت می‌کند تغییر داده است، هرچند ممکن است تاثیری کمتر بر تصمیمات نظامی او داشته باشد تا آنچه ابعاد شکست جمهوری‌خواهان نشان می‌دهد. با 54 کرسی در سنا و دست‌کم 252 کرسی در مجلس نمایندگان، دموکرات‌ها هنگام تشکیل کنگره جدید در ژانویه اختیارات قابل‌توجهی برای به چالش کشیدن سیاست‌های دولت خواهند داشت. این نتیجه همچنین بازتاب نارضایتی عمومی فزاینده از پیامدهای اقتصادی این درگیری است که بر نگرانی‌های از قبل قابل‌توجه در مورد هزینه‌های معیشت افزوده‌اند.
با این حال، Trump دیگر رقیب انتخاباتی پیش رو ندارد و ممکن است بیشتر نگران این باشد که جنگ چگونه دوره ریاست‌جمهوری‌اش را تعریف می‌کند تا پیامدهای آن برای حزب جمهوری‌خواه. در واقع، با محدود شدن فزاینده بلندپروازی‌های قضایی داخلی او توسط کنگره، سیاست خارجی ممکن است عرصه‌ای مهم‌تر برای به‌دست آوردن یک موفقیت ماندگار شود. توافقی که آزادی ناوبری در تنگه هرمز را بازگرداند، برنامه هسته‌ای ایران را محدود کند و قیمت‌های انرژی را پایین بیاورد به او اجازه می‌دهد ادعا کند فشار نظامی به آنچه تلاش‌های دیپلماتیک قبلی نتوانستند، دست یافته است.
چرا کاهش تنش تضمین‌شده نیست
مشکل این است که چنین توافقی مستلزم امتیازات اقتصادی قابل‌توجهی به تهران خواهد بود، که می‌تواند شامل رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پایان دادن به محاصره آمریکا باشد. میان‌دوره‌ای‌ها یک پیچیدگی افزوده‌اند: در حالی که یک کنگره دموکرات می‌تواند فشار را برای پایان دادن به درگیری افزایش دهد، ممکن است اجرای یک مصالحه جامع را نیز دشوارتر کند. آزادی Trump برای ادامه عملیات نظامی همچنان قابل‌توجه است، اما توانایی او برای ارائه تضمین‌های اقتصادی ماندگار به ایران ممکن است محدودتر شود.
دموکرات‌ها فرصت‌های بیشتری برای بررسی عملکرد دولت در جنگ خواهند داشت، از جمله اهداف نظامی آن، هزینه‌ها و مبنای حقوقی برای ادامه عملیات. در ژوئن، دولت درخواست 87.6bn دلار بودجه اضافی کرد که عمدتاً برای حمایت از درگیری بود، بلافاصله پس از آن که سنا قطعنامه‌ای درباره اختیارات جنگ را تصویب کرد. درخواست‌های بعدی برای تامین بودجه فرصت‌هایی به کنگره خواهد داد تا با دولت به چالش بپردازد، اگرچه قوانین هدفمند برای محدود کردن عملیات نظامی همچنان با احتمال وتوی رئیس‌جمهور مواجه خواهد شد.
پیامدهای سیاسی فراتر از کنگره امتداد دارد. یک نظرسنجی ABC News نشان داد که 34% از رأی‌دهندگان جنگ را برای تصمیم‌گیری میاندورهای خود حیاتی می‌دانستند، در حالی که معاون رئیس‌جمهور JD Vance اذعان کرده است که این جنگ در شکست جمهوری‌خواهان نقش داشته است. در همین حال، ترامپ از تصمیم خود برای آغاز کمپین دفاع کرده و گفته است که دوباره همان انتخاب را انجام می‌دهد.
این تفاوت‌ها می‌تواند به تدریج اهمیت بیشتری پیدا کند چون جمهوری‌خواهان شروع به موقعیت‌یابی برای انتخابات ریاست‌جمهوری 2028 می‌کنند. Vance و دیگر جانشینان بالقوه باید در نظر بگیرند که حزب چگونه از شکست خود بازیابی می‌شود و آیا ادامه عملیات نظامی، به‌ویژه اگر با قیمت بالای سوخت و تورم همراه باشد، به یک بار سیاسی تبدیل خواهد شد یا خیر. ترامپ محاسبه‌ای متفاوت دارد. با توجه به زمان محدود باقیمانده در دفتر، او ممکن است ارزش دستیابی به نتیجه‌ای را بداند که بتواند آن را به‌عنوان یک دستاورد استراتژیک قاطع ارائه کند.
کاهش تنش تضمین‌شده نیست
در نتیجه، دلیل زیادی برای فرض اینکه انتخابات لزوماً به کاهش تنش منجر می‌شود وجود ندارد. ترامپ می‌تواند به‌دنبال یک توافق جامع باشد، فشار نظامی را برای بهبود موقعیت مذاکره‌ای واشینگتن تشدید کند یا محاصره را حفظ کند به این انتظار که ایران در نهایت پذیرای شروط آمریکایی شود. هر رویکردی خطراتی دارد، به‌ویژه با افزایش نظارت کنگره و هنگامی که پیامدهای اقتصادی جنگ برای خانوارهای آمریکایی همچنان محسوس است.
پرسش این است که آیا دولت می‌تواند اهرم‌های نظامی و اقتصادی خود را به توافقی تبدیل کند که هم جاه‌طلبی‌های ترامپ را برآورده کند و هم از نظر سیاسی و حقوقی در واشینگتن قابل اجرا باشد.
قدرت اهرمی اصلی ایران همچنان توانایی تهدید ترافیک تجاری از طریق تنگه هرمز است. پیش از درگیری، تقریباً 20 میلیون بشکه نفت و فرآورده نفتی روزانه از این گذرگاه عبور می‌کرد که نمایانگر حدود یک‌چهارم تجارت دریایی نفت جهانی بود. تقریباً 20٪ از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع نیز به این تنگه وابسته بود، از جمله اکثریت قریب به اتفاق صادرات قطر و امارات متحده عربی.
این اختلال هزینه‌های قابل‌ملاحظه‌ای بر بازارهای بین‌المللی انرژی و اقتصادهای خلیج تحمیل کرده است، اما ایران نیز از محدودیت‌های تجارت دریایی متضرر شده است. پس از بازتحریم و اعمال مجدد محاصره توسط ایالات متحده در جولای، گزارش شد که صادرات نفت ایران به سطوح ناچیزی کاهش یافت و تهران را از درآمدهایی محروم کرد که حداقل در سال 2025 بالغ بر 30 میلیارد دلار بود. ارزش ریال اوایل اکتبر به تقریباً 2.7 میلیون به دلار رسید، در حالی که صندوق بین‌المللی پول تورم میانگین نزدیک به 69٪ در 2026 را پیش‌بینی کرده بود.
این فشارها کمک می‌کند تا اصرار تهران بر این نکته توضیح داده شود که تسکین اقتصادی باید مقدم بر امتیازدهی‌های بیشتر باشد. واشنگتن می‌تواند پیشنهاد کند محاصره را بردارد، از ازسرگیری صادرات نفت اجازه دهد، معافیت‌های تحریمی اعطا کند و دسترسی به وجوه محدودشده را فراهم سازد. در مقابل، انتظار خواهد داشت عبور تجاری بدون محدودیت از هرمز، محدودیت‌هایی بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران و تضمین‌هایی در برابر ازسرگیری حملات به زیرساخت انرژی منطقه برقرار شود.
آیا تنها معافیت‌ها می‌تواند تهران را راضی کند؟
مبالغ درگیر قابل‌توجه هستند. برآوردها دارایی‌های خارجی مسدودشده ایران را حدود 100 میلیارد دلار برآورد می‌کنند، اگرچه این وجوه تحت ترتیبات حقوقی متفاوتی نگهداری می‌شوند و همه آنها فوراً در دسترس نخواهند بود. پیش از مذاکرات ماه ژوئن، گزارش شده است که تهران خواستار آزادی 24 میلیارد دلار شده بود، از جمله نیمی هنگام امضای توافق. همچنین صندوق بازسازی پیشنهادی به مبلغ 300 میلیارد دلار مورد بحث قرار گرفت، هرچند این صندوق به‌عنوان ابتکاری با سرمایه‌گذاری خصوصی تصور شده بود نه تعهدی از سوی دولت آمریکا.
مذاکره‌نامه تفاهم ژوئن چارچوبی برای تبادل این امتیازات ارائه داد، با برداشتن محاصره و بازگشایی هرمز که به دنبال آن مذاکراتی درباره محدودیت‌های هسته‌ای و لغو تحریم‌ها برگزار شود. فروپاشی بعدی آن نشان داد که توافق بر سر اینکه کدام طرف باید ابتدا اقدام کند تا چه حد دشوار است. در 8 نوامبر، وزیر امور خارجه ایران عباس عراقچی مجدداً پیشنهادی را تأیید کرد که براساس آن واشنگتن محدودیت‌ها را تسهیل کرده و محاصره را پیش از آنکه ایران روز بعد هرمز را بازگشایی کند، بردارد. وزیر خارجه مارکو روبیو بخش‌هایی از شرایط تهران را رد کرده است و ترتیب امتیازات را همچنان حل‌نشده باقی گذاشته است.
تحریم‌ها علیه ایران نیازمند تصویب کنگره است
برای ایران، تمایز بین کاهش موقتی فشارهای مالی و دسترسی پایدار به بازارهای بین‌المللی حیاتی است. آزادسازی دارایی‌های مسدود شده می‌تواند حمایت فوری از اقتصادی را که تحت فشار شدید است فراهم کند، اما بهبود پایدار نیازمند احیای درآمدهای نفتی، روابط بانکی کارآمد و سرمایه‌گذاری خارجی خواهد بود. شرکت‌ها در حالی که احتمال بازتحریم‌ها بالا باقی می‌ماند، از بازگشت ابا خواهند داشت.
اینجاست که نتایج میاندورهای می‌تواند بیشترین تأثیر را بر مذاکرات داشته باشد. ترامپ می‌تواند بسیاری از تحریم‌ها را از طریق اختیارات اجرایی معلق یا چشم‌پوشی کند، اما حذف دائمی محدودیت‌هایی که کنگره وضع کرده است مستلزم همکاری قانونی است. یک توافق که به برنامه هسته‌ای ایران بپردازد نیز با بازبینی کنگره روبه‌رو خواهد شد، که در طی آن اجرای برخی از تسهیلات تحریمی محدود خواهد شد.
کنترل دموکرات‌ها لزوماً مانع از دستیابی به توافق نخواهد بود. مخالفت کنگره بستگی به مفاد توافق خواهد داشت، به‌ویژه اعتبار راستی‌آزمایی هسته‌ای و تضمین‌های امنیتی ارائه‌شده به شرکای خلیجی. در واقع، دموکرات‌هایی که از ادامه عملیات نظامی انتقاد کرده‌اند ممکن است از یک راه‌حل مذاکره‌شده حمایت کنند. با این حال، توافقی جامع که شامل رفع دائمی تحریم‌ها باشد بدون همکاری کنگره دشوارتر خواهد بود.
این یک تمایز مهم بین آنچه ترامپ می‌تواند مذاکره کند و آنچه واشنگتن می‌تواند تضمین کند ایجاد می‌کند. توافقی که عمدتاً بر چشم‌پوشی‌های اجرایی تکیه کند می‌تواند نسبتاً سریع اجرا شود، اما تهران اطمینان کمی خواهد داشت که آن امتیازات در برابر تغییر دولت پایدار بمانند. تغییرات سیاسی در واشنگتن ممکن است بنابراین به نفع ترتیبی محدودتر باشد که کاخ سفید بتواند به‌طور مستقل اجرا کند، حتی اگر با جاه‌طلبی‌های ترامپ برای یک راه‌حل ماندگار همخوانی نداشته باشد.
سه نتیجه ممکن
یک توافق جامع بیشترین منافع اقتصادی را به همراه خواهد داشت، اگرچه مستلزم دشوارترین سازش‌ها نیز خواهد بود. ایران باید محدودیت‌های هسته‌ای قابل راستی‌آزمایی و تضمین‌هایی درباره ناوبری دریایی را بپذیرد، در حالی که واشنگتن باید تسهیلات گسترده رفع تحریم را فراهم کند، محاصره را پایان دهد و ترتیباتی برای آزادسازی دارایی‌های محدود شده برقرار کند.
پاسخ احتمالی بازار قابل توجه است. نفت برنت تقریباً 8٪ کاهش یافت و در 2 November به حدود 104 دلار در هر بشکه رسید که در پی گزارش‌ها درباره احتمال توافق بود و نشان می‌دهد قیمت‌ها چقدر نسبت به تحولات دیپلماتیک حساس‌اند. یک حل و فصل معتبر، پریمیوم ریسک مرتبط با عرضه‌های خلیج را کاهش می‌دهد، هرچند بازگرداندن حجم‌های صادراتی معمول زمان‌بر خواهد بود. گزارش‌ها حاکی است صادرات نفت خاورمیانه در August همچنان 39٪ کمتر از سطح پیش از جنگ بوده که نشان‌دهنده میزان اختلال در تولید و حمل‌ونقل است.
واردکنندگان آسیایی، که پیش از درگیری حدود 80٪ محموله‌های نفت را از طریق هرمز دریافت می‌کردند، از کاهش هزینه‌های انرژی و حمل‌ونقل منتفع خواهند شد. مصرف‌کنندگان آمریکایی و صنایع انرژی‌بر نیز سود خواهند برد، هرچند قیمت‌های پایین‌تر درآمد تولیدکنندگانی را که توانسته‌اند در طول جنگ صادرات خود را حفظ کنند کاهش می‌دهد. ایران درآمد نفتی خود را بازیابی خواهد کرد و بالقوه سرمایه‌گذاری جذب خواهد کرد، در حالی که صادرکنندگان خلیج به دسترسی مجدد به بازار و اطمینان بیشتر نسبت به حمل‌ونقل دست خواهند یافت.
با این حال مزایا برای اقتصادهای خلیج متفاوت خواهد بود. قطر، کویت، بحرین و عراق گزینه‌های محدودی برای صادرات انرژی به جای هرمز دارند، که بازگرداندن دسترسی دریایی را به‌ویژه مهم می‌سازد. عربستان سعودی و امارات خطوط لوله‌ای دارند که می‌تواند تنگه را دور بزند، اما مجموع ظرفیت جایگزین در دسترس آنها در حدود 3.5 تا 5.5 میلیون بشکه در روز برای جبران یک تعطیلی طولانی‌مدت کافی باقی نمی‌ماند.
آتش‌بس محدود ممکن است در کوتاه‌مدت قابل دستیابی‌تر باشد، خصوصاً اگر واشنگتن به دنبال ترتیبی مبتنی بر معافیت‌های تحریمی اجرایی و تعهدات متقابل دریایی باشد. هر دو دولت می‌توانند عملیات‌های نظامی عمده را به حالت تعلیق درآورند، اجازه بازگشایی جزئی هرمز را بدهند و بر سر دسترسی محدود به منابع مالی ایران توافق کنند در حالی که مذاکرات بر سر مسائل پرتنش‌تر ادامه می‌یابد.
چنین ترتیبی تسکین اقتصادی فوری فراهم می‌آورد بدون اینکه رویارویی زیربنایی را حل کند. قیمت‌های نفت می‌توانند با کاهش تهدید به عرضه‌ها پایین بیایند، اما شرکت‌های حمل‌ونقل و بیمه‌گران محتاط باقی خواهند ماند. نرخ‌های سوپرتانکر از خلیج فارس به China reportedly در سپتامبر بیش از 1mn دلار در روز گزارش شد، تقریباً پنج برابر سطح پیش از جنگ، در حالی که حق‌بیمه‌های ریسک جنگ به چند درصد از ارزش کشتی رسید. بازگشت این هزینه‌ها به وضعیت عادی بدون اعتماد پایدار به امنیت دریایی بعید است.
ایران از تسکین مالی محدود نفع خواهد برد اما به طور عمده از سرمایه‌گذاری بین‌المللی لازم برای بهبود محروم خواهد ماند. دولت‌های خلیج ظرفیت صادراتی‌ای را بازخواهند یافت در حالی که همچنان با عدم قطعیت درباره اختلالات آینده مواجه خواهند بود. برای Trump، آتش‌بس می‌تواند پیشرفت را نشان دهد و فشارهای economic pressures داخلی را کاهش دهد اما ممکن است میراث قانع‌کننده‌ای کمتر از توافق جامع مورد نظر او فراهم آورد.
افزایش تشدید وضعیت بیشترین هزینه‌های اقتصادی را تحمیل خواهد کرد. Goldman Sachs هشدار داده است که اگر تولید خلیج فارس به‌طور قابل‌توجهی کمتر از سطح پیش از جنگ باقی بماند، Brent می‌تواند تا 140 دلار در هر بشکه در 2027 برسد. تورم آمریکا در سپتامبر به 3.7% رسید، در مقایسه با 2.4% در ژانویه پیش از درگیری، در حالی که قیمت بنزین از 4.30 دلار در هر گالن فراتر رفت. تداوم اختلال فشار بر هزینه‌های خانوار، هزینه‌های صنعتی و سیاست پولی را حفظ خواهد کرد.
قیمت‌های بالاتر به تولیدکنندگانی که قادر به حفظ صادرات هستند، از جمله برخی شرکت‌های انرژی آمریکایی، نفع خواهد رساند اما جبران اندکی برای کسانی ارائه می‌دهد که قادر به دسترسی به بازارهای بین‌المللی نیستند. وابستگی قطر به صادرات دریایی LNG آن را به‌ویژه در معرض آسیب قرار می‌دهد، در حالی که عراق، کویت و بحرین همچنان با محدودیت در درآمدهای انرژی مواجه خواهند ماند. سعودی و UAE انعطاف‌پذیری بیشتری حفظ خواهند کرد، اگرچه بی‌ثباتی طولانی‌مدت هزینه‌ها را افزایش داده و سرمایه‌گذاری در صنایعی که برای برنامه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی آنها مرکزی هستند را پیچیده خواهد کرد.
عواقب سیاسی در واشنگتن نیز دشوارتر خواهد شد. تداوم فشارهای تورمی و درخواست‌های بیشتر برای هزینه‌های نظامی بررسی کنگره را تقویت خواهد کرد، در حالی که جمهوری‌خواهان در حال آماده‌سازی برای 2028 دلیل فزاینده‌ای برای پرسش درباره هزینه‌های تداوم درگیری خواهند داشت. با این حال ترامپ ممکن است مصمم بماند تا شرایط مطلوب‌تری به دست آورد و توافقی را که آن را ناکافی بداند نپذیرد.
نگرانی‌های خلیج
دولت‌های خلیج منافع مهمی در پایداری هرگونه سازش خواهند داشت. عربستان سعودی و امارات بازسازی تجارت دریایی را خوش‌آمد خواهند گفت اما نگران توافقی هستند که ایران را از نظر اقتصادی تقویت کند بدون آنکه به اندازه کافی فعالیت‌های منطقه‌ای آن را محدود کند. قطر و عمان که نقش‌هایی در میانجی‌گری داشته‌اند، علاقه ویژه‌ای به ایجاد شرایط پیش‌بینی‌پذیر برای تجارت دریایی دارند.
موقعیت عمان به‌ویژه با توجه به جغرافیا و نقشش در امنیت تنگه هرمز اهمیت دارد. هر ترتیبی که مسئولیت‌های ایران در امنیت دریایی را به رسمیت بشناسد باید منافع عمان و دیگر کشورهای خلیج را مورد توجه قرار دهد، که مایل نخواهند بود مفادی را بپذیرند که توانایی تهران برای محدود کردن عبور و مرور در اختلافات آینده را مشروعیت ببخشد.
لذا انتخابات میاندورهای محدودیت‌های جدیدی را وارد کرده‌اند بدون آنکه لزوماً اهداف ترامپ را تغییر دهند. حزب او با محیط سیاسی دشوارتری روبرو است، اما رئیس‌جمهور همچنان آزادی قابل‌توجهی برای دنبال کردن عملیات نظامی دارد و ممکن است سازش مذاکره‌شده را فرصتی برای ساختن میراث خود بداند.
مشکل این است که توافقی که قادر به ارائه منافع اقتصادی پایدار برای ایران باشد ممکن است تعهداتی را طلب کند که ترامپ نتواند صرفاً از طریق اختیارات اجرایی فراهم کند. یک سازش محدود می‌تواند فشارهای فوری را کاهش دهد و به هر دو دولت چیزی برای ادعا کردن بدهد، اما پرسش‌های مهم درباره تحریم‌ها، امنیت دریایی و سرمایه‌گذاری‌های آینده را بی‌پاسخ خواهد گذاشت.
چالش ترامپ در نتیجه تا حدی داخلی و تا حدی دیپلماتیک است. او ممکن است بتواند با تهران دربارهٔ شرایط به توافق برسد، اما دوام آنها بستگی به این دارد که واشنگتن تا چه حد می‌تواند امتیازات اقتصادی مورد نیاز را فراهم و ثابت نگه دارد. پیروزی دموکرات‌ها هزینه‌های سیاسی ادامه جنگ را افزایش داده در حالی که ممکن است پایان دادن به آن را پیچیده‌تر کند. آن تنش سرانجام ممکن است پیامد بیشتری از فشار فوری برای کاهش تنش داشته باشد.