هر جنگ آمریکایی در منطقه وعدهٔ «خاورمیانهٔ نو» را داده و در عمل نظم پیشین را بازتولید کرده است. ایران، عراق، سوریه، لبنان، مصر و اردن پس از این جنگ هم بی‌تغییر به نظر خواهند رسید، در حالی که سه‌چهارم ناوهای هواپیمابر آمریکا از اقیانوس آرام غربی بدون پوشش باقی می‌مانند.
وعده‌های خاورمیانه جدید همچنان ناکام می‌مانند
یادداشت‌ها و گزارش‌های این سال حالت دژاوو ایجاد می‌کنند. تهاجم 2003 به عراق قرار بود راه را برای یک خاورمیانه جدید دموکراتیک هموار کند. جنگ 2006 لبنان به تعبیر وزیر خارجه وقت آمریکا، Condoleezza Rice، «دردهای زایمان» یک خاورمیانه جدید بود. بهار عربی در 2009 طلوع آن خوانده شد. حمله حماس به اسرائیل در 2023 هم گفته می‌شد که خاورمیانه جدیدی را رقم می‌زند.
حملات آمریکا به ایران و نبرد بر سر تنگه هرمز گفته می‌شود که باز هم یک خاورمیانه جدید را پدید می‌آورد. به گفته رئیس‌جمهور آمریکا Donald Trump، «خاورمیانه متحول خواهد شد، و آینده آن منطقه هرگز—من فکر نمی‌کنم که تاکنون—این‌قدر روشن به نظر آمده باشد.» Foreign Affairs مقاله‌ای با عنوان «ضرورت ایران: چگونه آمریکا و اسرائیل می‌توانند خاورمیانه جدیدی شکل دهند» منتشر کرد.
رویدادهای خونین و آشفته مانند جنگ با ایران توهمات تغییرات جامع را موجب می‌شوند، اما واقعیت همچنان ناامیدکننده است. همان‌طور که Sam Rayburn، رئیس مجلس نمایندگان در دوره‌ای پیشین، مشاهده کرد: «هر خرجهری می‌تواند یک انبار را پایین بکوبد، اما ساختن آن کار نجار است.» تغییر قاطع به سمت بهتر—در مفهوم ایالات‌متحده—نیازمند برتری واقعی قدرت نظامی آمریکا و توانایی تبدیل آن قدرت به ترتیبات سیاسی پایدار است. ایالات‌متحده خود را دارای هر دو ویژگی تصور کرده در حالی که هیچ‌کدام را در اختیار نداشته است.
استفاده از زور در نیم‌کره دیگر جهان مستلزم آن است که رهبران سیاسی نشان دهند منافع درخور، با هزینه و ریسک متناسب است. این بدین معناست که اهداف جنگ در عبارات اغراق‌آمیزی چارچوب‌بندی می‌شوند که در نهایت به‌عنوان جداافتاده از واقعیت روزمره آشکار می‌شوند.
در سوی دیگر، دشمنان کنش‌گرند. آن‌ها اشیاء منفعل پروژه‌سازی قدرت آمریکا یا بستری برای تحمیل خیال‌پردازی واشنگتن نیستند. و، به‌طرز طنزآمیز، ضعف و تشتت دولت‌های منطقه این کار را برای یک قدرت خارجی سخت‌تر، نه آسان‌تر، می‌کند تا اراده خود را تحمیل کند.
چه چیز پس از بمباران باقی می‌ماند؟
وقتی جنگ پایان یابد، همان‌طور که سرانجام چنین خواهد شد، ایران همچنان یک صادرکننده نفت فقیر و نظامی‌شده خواهد بود با دو دوست خوب—چین و روسیه—و رابطه‌ای قوی با عراق. کوتاه آنکه، چندان متفاوت از وضع قبل از جنگ نخواهد بود.
عراق تا حد زیادی همان خواهد ماند که اکنون هست، دولتی با ارتشی ترکیبی که می‌کوشد از فشار ایران، با که مرز طولانی‌ای دارد، و از ایالات متحده، که کنترل امور مالی آن را در اختیار دارد، دفاع کند.
سوریه همان‌گونه خواهد بود که روز پیش از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران بود. فقیر خواهد بود، در اثر ۱۳ سال جنگ داخلی و سال‌های بیشتر تحریم‌ها ویران شده، توسط یک حلقه فرقه‌ای اداره می‌شود، از سوی قدرت‌های خارجی از ترکیه تا اسرائیل و عربستان نفوذ شده، و همچنان از رقابت‌های قومی و مذهبی پراکنده خواهد بود.
لبنان همچنان با نتایج موافقت‌نامه طائف ۱۹۸۹ زندگی خواهد کرد، که جنگ داخلی لبنان را با بازتوازن قدرت میان طوائف آن پایان داد و خواستار خلع سلاح هر milita شد. تحت سرپرستی سوریه، هر militia جز حزب‌الله خلع سلاح شد، که اسلحه‌های خود را به‌عنوان «مقاومت» حفظ کرد. این امر به‌طور غیرمستقیم اما پیش‌بینی‌شدنی موقعیت حزب‌الله را به‌عنوان رقیب مسلح دولت و جستجوگر درگیری‌های بی‌معنی با همسایه بسیار قدرتمندترش در جنوب تثبیت کرد. همچنان در مأموریت سیسفی برای قانع کردن صندوق بین‌المللی پول (IMF) درگیر خواهد بود بدون اینکه مجلسی حاضر باشد تصمیم بگیرد چه کسی زیان‌های سیستم بانکی را جبران می‌کند.
مصر، که اقتصادش زمانی که حوثی‌ها دو سال پیش به کشتی‌ها در دریای سرخ شلیک می‌کردند به‌طور جدی لطمه دید، همچنان همان دولت اقتدارگرا خواهد بود که با سخاوت خلیج تقویت شده و در پروژه‌های عظیم زیرساختی مشارکت دارد—همان که روز پیش از جنگ بود.
اردن، که با توجه به آشفتگی در مرزهایش با اسرائیل، سوریه و عراق ناگزیر محتاط است، دقیقاً همان خواهد بود که پیش از جنگ بود. لیبی، مراکش، الجزایر و سودان نیز چنین خواهند بود—که همه همچنان همان‌هایی خواهند بود که سال گذشته و سال قبل از آن بودند.
درست است که برندگان عجیبی هم وجود دارند. کشور تا حد زیادی به‌رسمیت‌شناخته‌نشده سُومالی‌لَند از امارات، اسرائیل و ایالات متحده به‌عنوان وزنه جغرافیایی در برابر تسلط حوثی‌ها بر باب‌المندب اجاره استراتژیک جمع‌آوری کرده است. اما یک جداافتاده، خاورمیانه جدید نمی‌سازد.
اقتصادهای خلیج تنگ و پوشش ریسک می‌یابند
و جانب عربی خلیج چطور؟ هر کشور آن‌جا توسط موشک‌ها و پهپادهای ایرانی مورد ضربه قرار گرفته است. اقتصاد همه کشورهای خلیج جز عمان امسال کوچک خواهد شد. صندوق بین‌المللی پول کسری‌های 16.7 درصد برای کویت، 15.6 درصد برای قطر، 11.3 درصد برای بحرین و کسری‌های کمتری برای امارات و عربستان سعودی را پیش‌بینی می‌کند. صندوق بین‌المللی پول انتظار بازگشتی شدید در سال آینده را دارد، اما فقط بر این فرض سخاوتمندانه که ترافیک از طریق تنگه در سال 2027 به حالت عادی بازگردد. جریان نفت خام حتی اگر روند انتقال آن دشوار باشد، در حال حاضر در سطح‌های پیش از جنگ است.
بیشتر این کشورها درباره طرح‌های عظیم جدید خطوط لوله یا پروژه‌های حمل‌ونقل صحبت می‌کنند، چه از Abqaiq تا Yanbu، Habshan تا Fujairah، یا Basra تا Baniyas، تا مسیرهای صادراتی خود را افزون‌برهم کنند و در نتیجه در برابر حملات ایرانی یا حوثی مقاوم‌تر شوند.
طرح‌هایی برای چنین پروژه‌هایی برای آن‌ها چیز تازه‌ای نیست و احتمالاً بیشتر آن‌ها هرگز ساخته نخواهند شد. همه اکنون هجوم خواهند برد تا پدافند هوایی خود را بازسازی کنند پس از آنکه ایالات متحده ثابت کرده است در شرط‌بندی جنگ‌ها نسبتاً کم‌اثر است اما همچنان مشتاق به فروش تسلیحات، منبع اطلاعاتی و شریک صنعتی دفاعی است. این تأثیر قابل‌توجهی بر ارتش‌های آن‌ها نخواهد داشت که به غیر از UAE عملکرد اعزامی ندارند، اما تاب‌آوری آن‌ها را در برابر حملات آینده ایرانی و حوثی بهبود خواهد بخشید.
چگونه جنگ واشنگتن می‌تواند به پایان برسد
این جنگ چگونه به پایان می‌رسد؟ یکی از راه‌ها این است که دولت ترامپ یک آتش‌بس امتیازدهنده امضا کند که عبور و مرور معمول از تنگه را بازگرداند و نیروی دریایی ایالات متحده را آزاد کند تا بازاستقرار یابد. یک کنگره دموکرات آمریکایی می‌تواند آن انتخاب را تسریع کند. این به‌طور کامل جنگ را متوقف نخواهد کرد، زیرا ترامپ قطعنامه اختیارات جنگ را وتو خواهد کرد و احتمالاً دموکرات‌ها آراء لازم برای وتو را نخواهند داشت.
جدال بر سر تأمین مالی همچنان جنگ را دشوارتر نگه می‌دارد اما یک وضعیت برد-برد برای ترامپ ایجاد می‌کند. به‌جای اینکه به‌عنوان رئیس‌جمهوری که جنگی را که آغاز کرده بود باخته به یاد آورده شود، می‌تواند شکست را به دموکرات‌ها نسبت دهد. سپس کشورهای خلیج به استراتژی سنتی، محتاط و بیمه‌گذاری خود باز خواهند گشت. آن‌ها توافق‌های جانبی با ایران امضا خواهند کرد تا تنگه را کاملاً باز کنند در حالی که تا حد امکان از اطلاعات، فناوری، سلاح و تخصص ایالات متحده استفاده می‌برند، حتی اگر ناوگان پنجم دیگر در بحرین مستقر نباشد.
این شبیه موضع «فراتر از افق» خواهد بود—که در آن ایالات متحده نیروهای خود را کمی خارج از منطقه نگه می‌دارد، عمدتاً در دریا و در چند نقطه دسترسی، و به تجهیزاتی که از پیش مستقر شده و حقوق اعطای پایگاه تکیه می‌کند تا در بحران وارد عمل شود به‌جای استقرار نیروهای بزرگ زمینی. این موضع از استراتژی موازنه ساحلی حمایت می‌کرد، که ایالات متحده را از درگیری روزمره منطقه دور نگه می‌داشت و تنها زمانی مداخله می‌کرد که یک قدرت واحد تهدید به تسلط بر منطقه‌ای کند که برای آن حیاتی محسوب می‌شود.
چرا جنگ ممکن است به سادگی کشدار شود
راه دیگر این است که جنگ پایان نیابد، حداقل نه به‌زودی. این به‌نظر نتیجه‌ای است که وزیر خزانه‌داری ایالات متحده Scott Bessent و وزیر دفاع ایالات متحده Pete Hegseth ترجیح می‌دهند، و به‌صورت خودکار دارد موفق عمل می‌کند. تصاویر ماهواره‌ای Bessent نشان می‌دهد که تانکری در جزیره Kharg نیست، و نفت خام خلیج که زیر اسکورت ایالات متحده حرکت می‌کند، منطقه را با حجم برابر یا بالاتر از سطح پیش از جنگ ترک می‌کند.
چرا مصالحه؟ زیرا ایران یک رأی دارد. استراتژی فرسایش اقتصادی به تهران همه انگیزه‌ها را می‌دهد تا نشان دهد این فرسایش برای واشنگتن هزینه‌برتر از آن است که حاضر به پرداختش باشد. هدف حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی، حملات در ظهران و دمّام، و تهدیدها علیه پایگاه‌های آمریکا همین است. از زمان انتخابات میان‌دوره‌ای، رئیس‌جمهور سیگنال داده است که مایل به تشدید تنش‌ها نیست تا نتیجه مذاکرات با ایران روشن شود، در حالی که تأکید می‌کند محاصره ادامه خواهد یافت.
این به نوبه خود در را برای حملات ایرانی به کشتی‌رانی باز خواهد گذاشت که ممکن است موجب تشدیدی شود که ترامپ می‌کوشد از آن اجتناب کند. یک گروه هواپیمابر سوم در راه است، که تضمین می‌کند او توان رزمی مورد نیاز برای اجرای تهدیدها را در اختیار خواهد داشت.
اگر جنگ طول بکشد، چیزی تغییر خواهد کرد، هرچند نه به شکلی که بشارت‌دهندگان خاورمیانه جدید قصد دارند. وقتی Theodore Roosevelt به دریای عرب می‌رسد، سه چهارم ناوهای هواپیمابر مستقر نیروی دریایی به این جنگ اختصاص یافته‌اند. با رسیدن Roosevelt به دریای آندامان، اکنون هیچ ناو هواپیمابر آمریکایی در اقیانوس آرام غربی حضور ندارد. منطقه‌ای که این‌قدر از قدرت آمریکا را جذب می‌کند، موضع ایالات متحده در آسیا را تغییر می‌دهد. خاورمیانه در حال بازسازی استراتژی آمریکا است، نه برعکس.
شتاب‌گیری گرایش راست‌گرایانه اسرائیل
تنها بازیگر بزرگ دیگر اسرائیل است. سال‌هاست ناظران به گرایش راست‌گرایانه سیاست اسرائیل، فروپاشی احزاب چپ، موضع نظامی‌تر نسبت به منطقه، روابط متشنج با ایالات متحده، مخالفت رو به سخت شدن با راه‌حل دو کشوری، و توسعه توان شلیک دوربردی که هدفش از کار انداختن برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران و، چنان‌که مشخص شد، کشتن بسیاری از رهبران آن است، اشاره کرده‌اند. این روند دیر یا زود احتمالاً به جنگ می‌انجامید؛ اما این یحیی السنوار، رهبر دیرتر حماس، بود که دکمه را فشرد.
نتیجه برای مردم غزه و به طور کلی برای فلسطینی‌ها فاجعه‌بار بوده است. این وضعیت نیروهای اسرائیلی را از مرزهای سوریه و لبنان عبور داد و این تصور فراگیر را ایجاد کرد که نخست‌وزیر اسرائیل، Benjamin Netanyahu، دونالد ترامپ را به سوی جنگ کشانده است. این رویدادها تسریع‌کنندهٔ تند شدن نظر عمومی آمریکاییان دربارهٔ اسرائیل و رابطهٔ آمریکا و اسرائیل بوده‌اند به شکلی که ده سال پیش پیش‌بینی می‌شد — به‌ویژه تنگ شدن حمایت سیاسی از این رابطه و تبدیل آن به یک بازی حزبی — مدت‌ها پیش از شروع جنگ خلیج فعلی.
خاورمیانهٔ نوینی که کسی نمی‌سازد
این جنگ بی‌معنای اخیر هم تمایل پایدار آمریکا برای ایجاد یک خاورمیانهٔ نو را نشان داده و هم ناتوانی در محقق کردن آن را. انتخابات‌های آمریکا در 2016 و 2024 تا حدی همه‌پرسی‌ای دربارهٔ مداخلات ایالات متحده در منطقه بودند. ترامپ به نظر می‌رسید این را فهمیده و آن را بخشی از سخنرانی‌اش قرار داد: «من جنگی را آغاز نخواهم کرد»، او در 2024 اعلام کرد، «من می‌خواهم جنگ‌ها را متوقف کنم.»
اما خودداری هرگز در واقع قطب‌نمای اصلی او نبوده است، تا زمانی که دیگران هزینه‌ها را می‌پرداختند و او می‌توانست به‌عنوان یک ارباب جنگ ژست بگیرد. این برای دختران مدرسه‌ای ایرانی کشته‌شده، سربازان آمریکایی و خانواده‌هایی که با تورم ناشی از جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کنند، تأسف‌بار است.
اما دربارهٔ یک خاورمیانهٔ نو، چه رسد به یک خاورمیانهٔ بهتر، آزمایشی که باید اجرا شود دیگر آزمودن دوبارهٔ این نیست که آیا مداخلهٔ نظامی منطقه را بهتر می‌کند، چون پاسخ آن معلوم است، بلکه این است که آیا کمتر مداخله کردن چنین نتایجی دارد یا نه.
این آزمایش احتمالاً توسط دولت بعدی آمریکا برگزار خواهد شد که باید به مردمی پاسخ دهد که جنگ ایران را اشتباه می‌دانند، بازگشتی بی‌مورد به ماجراجویی نظامی که رأی‌دهندگان در 2008 آن را رد کرده بودند. بدهی کلان و تقاضا برای هزینه‌کرد در زندگی مردم عادی بودجه دفاعی را تحت فشار قرار خواهد داد. کنگره، به‌خوبی یا به‌بدی، ابتدا امنیت اقیانوس آرام غربی و اروپا را در نظر خواهد گرفت. خاورمیانه از کمک زیادی از جانب آمریکا جان سالم به در برده است. ممکن است هنوز کمتر از آن را تاب آورد.