قول ترامپ در روز انتخابات برای قطع ۴ میلیارد دلار کمک و پیروزی دموکراتها، رابطه استثنایی آمریکا و اسرائیل را برای همیشه خاتمه داد. التزام به قانون، عدم مداخله سیاسی و محدودیت در حمایت اکنون شروط تنظیم مجددی هستند که اسرائیل نمیتواند از آنها جلوگیری کند اما هنوز میتواند شکلدهی کند.
ترامپ رابطه استثنایی را حفظ کرد
سیاستمداران آمریکایی بیدار شدهاند به این واقعیت که افکار عمومی نسبت به اسرائیل دچار ناخرسندی شده است. در 3 نوامبر، هنگامی که آمریکاییها به پای صندوقهای رأی میرفتند، رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ اعلام شگفتآوری کرد که ایالات متحده کمکهای خود به اسرائیل را که سالانه حدود 4 میلیارد دلار ارزش دارد، تا پایان سال متوقف خواهد کرد. آن شب، دموکراتها، بسیاری از آنها که فزاینده در انتقاد از اقدامات اسرائیل صریحتر شدهاند، مجلس نمایندگان و سنا را تصاحب کردند.
همانطور که یک سال پیش در Foreign Affairs نوشتم، «رابطه استثنایی» میان ایالات متحده و اسرائیل، که در آن اسرائیل متفاوت از هر یک از متحدان یا شرکای دیگر آمریکا رفتار میشود، در شرف پایان است. هیچ کشور دیگری از آزادی عمل عظیم و پشتیبانی بیقید و شرطی که ایالات متحده به اسرائیل ارائه میدهد، برخوردار نیست.
علاوه بر آسیب مستقیم به فلسطینیها، حمایت ایالات متحده از اسرائیل رفتارهای بیپروا و تفکر استراتژیک مشکوک اسرائیل را تشویق میکند. پیامدهای چک بیقید و شرط واضح است.
در سه سال گذشته، دهها هزار ساکن غزه کشته شدهاند، پیشرفت در مسیر صلح و بازسازی در نوار غزه متوقف شده است، الحاق کرانه باختری با سرعتی بیسابقه ادامه دارد، و ایالات متحده درگیر جنگ نامحبوبی در خاورمیانه شده که به نظر میرسد پایانی ندارد. اسرائیل، از سوی خود، از روز 6 اکتبر 2023 امنتر نیست و بیتردید منزویتر شده است.
تنشهای آمریکا و اسرائیل اکنون به کنگره رسیده است
چیزها در شرف تغییرند. به خیر یا شر، ایالات متحده در سالهای آینده رابطه خود با اسرائیل را بازتنظیم خواهد کرد و الگوی جدیدی برای رابطه دوجانبه پدید خواهد آمد—الگویی که در آن انتظار میرود اسرائیل تابع قانون آمریکا و قوانین بینالمللی باشد، دو کشور از دخالت در سیاست داخلی یکدیگر خودداری کنند، و ایالات متحده حمایت خود را زمانی محدود کند که اهداف اسرائیل با منافع خودش تضاد پیدا کند.
این تغییر اجتنابناپذیر است و کار چندانی از سوی اسرائیل و حامیانش برای متوقف کردن آن قابل انجام نیست. اما اسرائیل میتواند با تبدیل شدن به شریکی قابلاعتماد به حفظ همسویی آمریکا کمک کند. چون احتمالا پس از انتخابات ماه گذشته وارد فرایند تشکیل دولتی طولانی خواهد شد، اسرائیل میتواند جهت خود را تغییر دهد و مسیری را ترسیم کند که بیش از پیش متحد نزدیکش را از خود دور نکند.
هر کسی که دولت بعدی اسرائیل را رهبری کند میتواند پیش از روی کار آمدن رئیسجمهور جدید ایالات متحده در سال 2029، بازسازی اعتماد با ایالات متحده را آغاز کند. این کار آسان نخواهد بود. همانطور که آمریکاییها طی سه سال گذشته نسبت به اسرائیل انتقادآمیزتر شدهاند، اسرائیلیها نیز به سوی راست حرکت کردهاند. رهبران بعدی اسرائیل نیاز به شجاعت خواهند داشت تا سیاستهای توسعهطلبانه کشور را محدود کنند و راهحل دو کشوری که بهشدت مورد نکوهش قرار گرفته است را احیا کنند. اما اگر آنها در بازنگری رویکرد خود نسبت به فلسطینیان و منطقه وسیعتر ناکام بمانند، اسرائیل خطر از دست دادن بزرگترین حامی و مدافع خود را دارد—شاید برای همیشه.

استثنای تنها
ترامپ، که به نظر میرسد از آزاردهی به متحدان و شرکای ایالات متحده لذت میبرد، رویکرد استثنایی دیرپای ایالات متحده نسبت به اسرائیل را حفظ کرده است. او در ژوئن 2025 به همراه اسرائیل حملاتی علیه ایران را آغاز کرد و در فوریه 2026 وارد جنگ بزرگتری شد، و برای نخستین بار عملیات نظامی واقعاً مشترکی با دولت یهودی انجام داد. مانند رؤسایجمهور قبلی، ترامپ به اسرائیل بمب، موشک و هواپیما داده است، عمدتاً بدون قید و شرط. او و نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، همچنین تا حد بیسابقهای در نظامهای سیاسی یکدیگر دخالت کردهاند و از کاندیداها حمایت کردهاند.
بارها و بارها، ترامپ حتی زمانی که چنین حمایتی برخلاف منافع آمریکا بوده است، به اسرائیل ترجیح داده است. جنگ 2026 علیه ایران آشکارترین نمونه است. نتانیاهو ترامپ را مجاب کرد که از مذاکرات هستهای با ایران صرفنظر کند و وارد جنگی شود که در اهداف خود ناکام مانده و بازارهای انرژی را دگرگون کرده است.
حتی در مواردی که دولت ترامپ اولویتهای ایالات متحده را تعیین کرده است، عمدتاً از تلاش برای وادار کردن اسرائیل به پیروی از آنها خودداری کرده است. برای مثال، اسرائیل مانع طرح صلح ترامپ برای غزه شده است، طرحی که قرار است حکومت را به فلسطینیان بازگرداند، حماس را خلع سلاح کند و به خروج دائمی اسرائیل از آن منطقه منجر شود.
اسرائیل این طرح را با گسترش حضور نظامی خود در غزه فراتر از خطوط مرزی توافقشده تضعیف کرده و ورود کمیته ملی برای اداره غزه (NCAG)، یک نهاد تکنوکرات موقت که قرار است تحت طرح ترامپ بر این قلمرو حکومت کند و در حال حاضر در مصر سرگردان است، را منع کرده است. اما دولت ترامپ تقریباً هیچ نکتهای از نارضایتی خود را اعلام نکرده است، و این دیدگاه دیرپای نتانیاهو را که میتواند با هزینه اندک از ایالات متحده سرپیچی کند تقویت کرده است.
علاوه بر این، باید دید آیا ترامپ به وعدهاش برای قطع کمکهای نظامی به اسرائیل عمل خواهد کرد یا نه. زمانبندی اظهارنظر او نشان میدهد ممکن است این اقدام یک نمایش انتخاباتی بوده باشد، و خودش گفته بود که این اعلامیه چالشی را از گفتوگوی جناح چپ خواهد گرفت. یک احتمال این است که ایالات متحده به هدیهدادن سلاح به اسرائیل به ارزش میلیاردها دلار ادامه دهد، فقط تحت پوشش متفاوتی. لایحه مجوز دفاع ملی برای سال مالی 2027، که تابستان امسال از مجلس نمایندگان گذشت و میتواند قبل از آنکه دمکراتها در ژانویه آینده کنترل هر دو مجلس کنگره را در دست بگیرند، سنا را نیز تصویب کند، شامل بندی است که کمکهای مالی و مادی پنتاگون به اسرائیل را گسترش میدهد.

نتانیاهو در سیاستهای آمریکا دخالت کرد
ترامپ هیچ تلاشی نکرده است تا کمکهای نظامی یا انتقالات نظامی آمریکا به اسرائیل را مطابق با آنچه به کشورهای دیگر میدهد تنظیم کند. دهههاست که ایالات متحده از قرار دادن فروش تسلیحات به اسرائیل تحت مقررات خود یا مشروطکردن آن به رفتار اسرائیل خودداری کرده است. برای مثال، همه رؤسای جمهور اخیر عملاً اسرائیل را از آنچه به «قوانین لاهی» معروف است معاف کردهاند؛ قوانینی که کمکهای آمریکا به واحدهای نظامی خارجی را که بهطور معتبر در نقض حقوق بشر دست داشتهاند ممنوع میکند. باوجود تروریسم گسترده شهرکنشینان در کرانه باختری، که در بسیاری از موارد توسط ارتش اسرائیل تسهیل شده است، دولت ترامپ اشارهای نکرده که قصد دارد هیچ واحد اسرائیلی را نامعتبر برای دریافت سلاحهای آمریکایی اعلام کند.
ترامپ همچنین بیش از هر رهبر آمریکایی دیگری در سیاست اسرائیل دخالت کرده است. او رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتسوگ، را تحت فشار قرار داده تا نتانیاهو را عفو کند تا نخستوزیر بتواند از پیامدهای دادگاه فساد در جریان فرار کند. پیش از انتخابات اکتبر در اسرائیل، ترامپ به نتانیاهو «تأیید کامل و تمام» در تلاشش برای یک دوره دیگر پیشنهاد داد.
چنین دخالت آشکار در سیاست داخلی اسرائیل نه تنها حکومت قانون و یکپارچگی انتخابات اسرائیل را تضعیف میکند، بلکه به عادیسازی مداخلات مکرر نتانیاهو در سیاست داخلی ایالات متحده نیز کمک میکند. همانطور که انتظار میرفت، نخستوزیر اسرائیل دو هفته پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا ترامپ را «بیتردید بزرگترین دوست اسرائیل که تا به حال یا در آینده در کاخ سفید داشته یا خواهد داشت» ستوده است، و عملاً از نامزدهای جمهوریخواه برای کنگره حمایت کرد. مانند دیگر حوزههای رابطه، ترامپ آنچه را که بالفعل یک دینامیک ناسالم است بدتر کرده است.
تعیین مرزها
حمایت بیقید و شرط از سوی ایالات متحده به شکل مهمی به اسرائیل زیان زده است: این حمایت بدترین غریزههای رهبران اسرائیل را تقویت میکند و هیچ تلاشی برای منصرف کردن آنها از در آغوش گرفتن وضعیت تقریباً دائمی جنگ انجام نمیدهد. پس از حمله حماس سه سال پیش، اسرائیل غزه را بمباران کرده، و همچنین به ایران، لبنان، سوریه، یمن و حتی قطر حمله کرده است.
اگرچه اسرائیل به دشمنانش ضرباتی وارد کرده است، شواهدی دال بر اینکه این جنگها اسرائیل را امنتر ساخته باشند وجود ندارد. ایران و همپیمانانش تضعیف شدهاند، اما در جریان درگیریها تهران پی برده است که تا چه حد بر تنگه هرمز و اقتصاد جهانی نفوذ دارد و به نظر میرسد علاقهمندتر به توسعه سلاح هستهای شده است. در لبنان، حزبالله همچنان تهدیدی است و در حال ابداع راههای جدیدی برای هدف قرار دادن قلمرو اسرائیل است.
گرچه محدود به بخش کوچکتری از غزه شده است، حماس در حال بازسازی تواناییهای خود است و هر چالش داخلی فلسطینی نسبت به حکومت خود را سرکوب میکند. و در کرانه باختری، خشونت سرکش شهرکنشینان، گسترش پستهای غیرقانونی اسرائیلی و تهدید رو به رشد تروریسم یا حتی شورش فلسطینی، این قلمرو را به نقطه شکست کشانده است.
اسرائیل همچنین بیش از پیش به سوی وضعیت طردشده پیش رفته و بهخاطر تاکتیکهای تهاجمیاش بهصورت بینالمللی منزوی شده است. حتی نزدیکترین متحدان تاریخی این کشور نیز اقدامات تنبیهی اتخاذ کردهاند که پنج سال پیش غیرقابلتصور بود. برای مثال کانادا، فرانسه و بریتانیا در سپتامبر تحریمهای گستردهای علیه شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری اعلام کردند. چنین سیاستهایی دیگر تنها حوزه عمل منتقدان سنتی اسرائیل، مانند اندونزی و ایرلند، نیستند.
شهرت اسرائیل در داخل ایالات متحده نیز سقوط کرده است. بنا بر نظرسنجی پیو، 60 percent of Americans دیدگاه نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند که از 42 percent در سال 2022 افزایش یافته است. تاکنون، ترامپ با تهدید به وتو و اعمال فشار بر جمهوریخواهان کنگره مانع از محدود کردن حمایت از اسرائیل شده است، اما او نمیتواند موج American public opinion را تا ابد مهار کند. زمانی که این موج بشکند، اسرائیلیها باید با چیزی فراتر از انتقاد از نزدیکترین متحد و ضامن امنیتی خود روبهرو شوند. با ورود دموکراتها به کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا، به احتمال زیاد کنگره قوانینی را تصویب خواهد کرد که ساختوساز در شهرکها را تحریم کند و کمکهای نظامی را مشروط به رعایت قوانین آمریکا و قوانین بینالمللی سازد.
آیا تنشهای آمریکا-اسرائیل قابل ترمیم است
بدون تغییر در سیاستهای آمریکا و اسرائیل، این دو کشور ممکن است شاهد گسست روابط خود باشند زیرا ادامه حمایت از اسرائیل در داخل ایالات متحده از نظر سیاسی غیرقابلتحمل میشود. برای بازسازی وجهه خود در چشم آمریکاییها—و در نتیجه تضمین همکاری بلندمدت با ایالات متحده—اسرائیل نیاز دارد جهتگیری خود را تغییر دهد. این کشور باید از رویکرد سختگیرانه نتانیاهو در قبال فلسطینیان و منطقه وسیعتر دست بکشد.

خداحافظ بیبی؟
اغراق نیست اگر گفته شود آینده روابط آمریکا و اسرائیل بستگی به نوع دولتی دارد که اسرائیل در چند ماه آینده تشکیل میدهد. کنار گذاشتن نتانیاهو از دولت بعدی بهترین امید برای حفظ روابط دوجانبه با ایالات متحده است. نتانیاهو نشان داده حاضر نیست از سیاست داخلی آمریکا دور بماند یا سیاستهای امنیتی سرسختانهای را که با افکار عمومی آمریکا در تناقضاند، تغییر دهد. متأسفانه، اکثر رقبای نتانیاهو برای مقام نخستوزیری موضعی تهاجمی شبیه او نسبت به فلسطینیان و خاورمیانه دارند. اگر آنها به قدرت برسند، به نظر میرسد در برابر بازنگریهای بنیادی در سیاست اسرائیل که میتواند رابطه دوجانبه را تضمین کند مقاومت خواهند کرد.
رهبران بعدی اسرائیل باید از منطقه راحتی خود بیرون بیایند. آنها باید با واقعیتهای جدید کنار بیایند: اینکه تنشها بین ایالات متحده و اسرائیل اکنون ریشهدار شده و دیگر نمیتوانند برای حمایت قاطع حزب جمهوریخواه حساب کنند.
برای بازگرداندن حمایت آمریکاییها، دولت اسرائیل باید به طور دقیق به تعهدات خود تحت برنامه ترامپ برای غزه عمل کند و جرات کند که حماس نیز همین کار را انجام دهد.
علاوه بر ارسال گسترده کمکهای بشردوستانه به غزه، اسرائیل باید اجازه دهد NCAG وارد این قلمرو شود تا جایگزینی برای حکومت و برنامه نیستانگارانه حماس ارائه کند. فراهم کردن امکان استقرار نیروهای امنیتی فلسطینی تازه آموزشدیده و تشکیل International Stabilization Force، یک مأموریت صلحبانی، نیز کمک خواهد کرد نشان داده شود که هرچه در غزه پیش آید، اسرائیل با حسن نیت عمل میکند.
نیروهای اسرائیل باید فوراً به خطوط تعیینشده در طرح صلح ترامپ برای غزه بازگردند و مطابق پیشرفت حماس در اجرای مفاد طرح، حتی بیشتر عقبنشینی کنند تا زمانی که اسرائیل کاملاً از غزه خارج شده باشد.
اسرائیل همچنین باید شهرکنشینان خشن در کرانه باختری را مهار کند و از طریق دادگاهها آنها را مسئول بداند. سرویسهای امنیتی اسرائیل میتوانند رهبران و تحریککنندگان اصلی پشت این خشونتها را شناسایی کنند و باید آنها را بازداشت و محاکمه نمایند. با توجه به اینکه شهرکنشینان در این حملات شهروندان آمریکایی را کشته و مجروح کردهاند، ادامه بیعملی مقامهای اسرائیلی موجب تنش بیشتر با ایالات متحده خواهد شد، بهویژه اگر یک دولت دموکرات در واشینگتن به قدرت برسد.
اسرائیل همچنین باید الحاق تدریجی کرانه باختری را متوقف کند. در سه سال گذشته، دولت نتانیاهو حضور نظامی خود را در کرانه باختری افزایش داده، از منابع مالی سازمان آزادیبخش فلسطین کاسته، کنترل دولت اسرائیل بر بخشهای وسیعتری از زمینهای فلسطینی را اعمال کرده، تعداد زیادی شهرک جدید اسرائیلی را تصویب کرده و اردوگاههای غیرقانونی را به صورت پساجرا قانونی کرده است. خلاصه اینکه این اقدامات با هدف غیرممکن ساختن تشکیل یک دولت فلسطینی انجام شدهاند. اگرچه بازگرداندن این اقدامات مانع توسعه شهرکهای موجود و زیرساختهای اسرائیلی در سراسر کرانه باختری نخواهد شد، اما در ایالات متحده واکنش مثبتی خواهد داشت.
رهبریهای اسرائیل همچنین باید تابو دربارهٔ دولت فلسطینی را بشکنند. تنها چند دهه پیش، ایدهٔ دولت فلسطینی برای اکثر اسرائیلیها قابل تصور بود. امروز، سیاستمداران اسرائیلی، به استثنای معدودی، نمیتوانند خود را متقاعد کنند که از راهحل دو دولتی حمایت کنند. این امر زمان و درجهای از ارادهٔ سیاسی را میطلبد، اما رهبران اسرائیل باید افکار عمومی را قانع کنند که پذیرش ضرورت و فضایل وجود یک دولت فلسطینی در کنار اسرائیل ضروری است. اسرائیلی که بتواند فلسطینیان را بهعنوان همسایگانی واجد حقوق برابر ببیند تصویری بهمراتب متفاوت به جهان ارائه خواهد داد تا دولتی منجیگر که در پی اخراج جمعیتهای کامل است.

قلبها و اذهان
این گامها همهٔ منتقدان آمریکایی اسرائیل را راضی نخواهد کرد. نگرشهای ضداسرائیلی را نمیتوان ظرف چند ماه پاک کرد. جایی که نظر ضداسرائیلی با یهودستیزی همپوشانی دارد—مشهود در حوادثی مانند تحریم اخیر رستورانهای متعلق به یهودیان در فیلادلفیا که توسط گروه Philly Bike on Your Left سازماندهی شد—کار دشوارتر است و به مجموعهای متفاوت از سیاستها نیاز دارد که فراتر از اسرائیل باشد، از جمله شکلگیری ائتلافهای داخلی و بینالمللی متنوع برای شناسایی و محکومیت اعمال یهودستیزانه. با این حال، اسرائیلی که بسیار کمتر جنگطلب باشد و به حل پرسش بیپاسخ خودمختاری فلسطینیان متعهد شود، آغاز به تغییر افکار عمومی آمریکا به نفع این کشور خواهد کرد.
اگر اسرائیل نتواند مسیر خود را تغییر دهد، خود را در وضعیتی امنتر و منزویتر در سطح بینالمللی خواهد یافت. بدون دسترسی به بازارها و سرمایههای بینالمللی، اقتصاد آن که در سالهای اخیر بهطور قابلتوجهی در برابر بحران مقاومت کرده است، آسیب خواهد دید و سطح زندگی کاهش خواهد یافت. در این شرایط، شهروندان یهودی اسرائیلی دارای گذرنامههای دوم ممکن است تصمیم به ترک کشور بگیرند و کشور را از raison d’être خود—فراهم کردن سرزمینی امن و مرفه برای مردم یهود—محروم سازند. بهسادگی، اسرائیل بدون حمایت آمریکا در تلاش برای بقا خواهد بود.

