حزب کمونیست چین بیش از بقای رژیم دنبال اهدافی است. با مواجهه با تهدید داخلی کم، حزب به‌سمت مدرنیتهٔ فراگیر، یکپارچگی ملی و دستیابی به رهبری در توان ملی جامع پیش می‌رود؛ پشتیبانی‌شده توسط هفت راهبرد ملی و موضعی تقابلی نسبت به غرب.
چرا حزب کمونیست چین تفکر جهانی دارد
حزب کمونیست چین (CCP) همواره در عرصه جهانی عمل کرده و جاه‌طلبی‌های جهانی داشته است. در مرکز اختلاف مائو زدونگ با جوزف استالین در اواخر دهه ۱۹۴۰ و اوایل دهه ۱۹۵۰ این سؤال بود که کدام کشور، چین یا اتحاد جماهیر شوروی، باید رهبری جنبش بین‌المللی کمونیستی را بر عهده گیرد.
به هر حال، مائو به این دلیل دستور جهش بزرگ به جلو را صادر نکرد و در نهایت میلیون‌ها نفر از مردمش را گرسنگی نکشاند تا چین فقط بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد آسیا شود. او می‌خواست چین بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان شود—هدفی که حزب در دهه ۱۹۹۰ به آن دست یافت. این حزب همچنین در کنوانسیون وین ۱۹۹۴ برای گنجاندن نسبی‌گرایی و منطقه‌گرایی در اعلامیه جهانی حقوق بشر تلاش کرد و از این طریق حق به رسمیت‌شناخته‌شده همه انسان‌ها برای آزادی‌های پایه را نقض کرد.
حتی در دوران رهبری نسبتاً سست هو جینتائو، پکن هنوز نقشی جهانی برای خود تحت عنوان «ماموریت‌های تاریخی جدید» برای ارتش آزادی‌بخش خلق ترسیم کرد، با وجود اینکه توانایی‌های آن هنوز در سطح منطقه‌ای محدود بود. هو همچنین در سال ۲۰۰۸ با تزریق ۶.۵ میلیارد دلار در گسترش نفوذ تبلیغاتی چین سرمایه‌گذاری کرد.
در واقع، همه رهبران حزب ردپای خود را بر گستره بین‌المللی پکن گذاشته‌اند. رهبر کنونی حزب، شی جین‌پینگ، تنها این جاه‌طلبی‌ها را واضح‌تر کرده و در به‌کارگیری قدرت و جایگاه تازه‌یافته جمهوری خلق چین صراحت بیشتری نشان داده است.
او این کار را با تأثیر بزرگ انجام داده است. امروز، حزب کمونیست چین چالشی قدرتمند برای ایالات متحده، هم‌پیمانان و شرکایش و همه کشورهای دیگری که می‌خواهند درباره آینده خود تصمیم بگیرند، ایجاد می‌کند، زیرا هیچ مرز یا محدودیت روشنی برای اهداف حزب یا اشتهای آن وجود ندارد.
آیا واقعاً قدرت تنها هدف حزب است؟
گفتن اینکه اولویت اصلی حزب ماندن در قدرت است خیلی ساده‌انگارانه است. اگر CCP فقط به قدرت اهمیت می‌داد، هرگز دوران پرتلاطم حکومت مائو را پشت سر نمی‌گذاشت یا قادر نمی‌شد پس از سال‌ها اصلاح و گشایش مجدداً خود را بازسازی کند. حکومت بر یک کشور از دو بخش تشکیل شده است. اول سیاست است، که مانور دادن برای ماندن در قدرت است. دوم سیاست‌گذاری است، یعنی تدابیری که برای اداره اتخاذ می‌شود. از منظر تحلیلی، تمرکز بیش از حد بر بخش اول از برنامه سیاستی موجود حزب و پیشرفت آن پرت می‌اندازد.
تمام احزاب سیاسی باید سیاست‌ورزی کنند و قدرت را پرورش دهند، فارغ از اینکه آیا یک دولت تک‌حزبی تمامیت‌خواه را اداره می‌کنند یا به‌عنوان یکی از چندین جناح در یک نظام پارلمانی وجود دارند. حزب کمونیست چین و رهبران منفرد آن این کار را از طریق کنترل دستگاه امنیتی، تبلیغات و بوروکراسی مرکزی انجام می‌دهند و با تضمین وفاداری ارگان‌های مرتبط به حزب-دولت. حزب همچنین همچنان سیستم‌های امنیتی و تبلیغاتی خود را تطبیق می‌دهد تا وفاداری عمومی را پرورش دهد، مخالفان را پیش از آنکه به‌شکل آبشاری گسترش یابند هدف قرار دهد و روایت‌های عمومی را هدایت کند.
حتی اگر هدف اصلی حزب قدرت باشد، این چیزی نیست که شی و دیگر رهبران دائماً به آن بیندیشند. حزب هر روز با تهدید وجودی از سوی مردم چین روبه‌رو نیست. بیشتر رویدادهای ناآرامی نسبتا کوچک‌اند و به‌ندرت در نواحی جغرافیایی گسترده گسترش می‌یابند.
در واقع، China Dissent Monitorِ Freedom House تنها چند صد اعتراض در چین را طی سال گذشته شناسایی کرد، و معدود اعتراض‌هایی که به مشروعیت سیاسی خود حزب کمونیست چین مربوط می‌شدند. در عوض، بیشتر آنها مربوط به مشکلات مالکیت خانه، سوءرفتار با حیوانات و دیگر مسائل اجتماعی عمومی بودند.
آخرین فوران بزرگ احساسات سیاسی تهدیدآمیز اعتراضات «کاغذ سفید» بود که در نوامبر 2022 در واکنش به قرنطینه سخت‌گیرانه کوویدِ جمهوری خلق چین رخ داد. آن اعتراض‌ها از یک دانشگاه در نانجینگ آغاز شد پس از آنکه آتش‌سوزی در یک ساختمان آپارتمانی گرفتار در قرنطینه در اورومچی 10 نفر را کشت.
این تظاهرات به کمک کمپین شبکه‌های اجتماعی که پلتفرم‌های داخلی و بین‌المللی را به هم پیوند داد، در 39 شهر در 21 استان گسترش یافت. دیگر اعتراض‌ها یا تظاهرات منفرد ممکن است مشارکت‌کنندگان بیشتری جذب کرده باشند، اما هیچ‌یک به اندازهٔ آن به تعداد زیادی از افراد در نواحی جغرافیایی متعدد نرسید.
اعتراضات «کاغذ سفید» از نظر حمایت از رژیم—یا دست‌کم فقدان تمایل به مخالفت با آن—یک استثنا را نشان می‌دهد. نظرسنجی‌ها نشان داده‌اند که حزب کمونیست چین حدود 80 درصد میزان تایید دارد، و برخی نتایج مدعی شده‌اند که شی خود 95 درصد میزان تایید دارد. با این حال، چنین نظرسنجی‌هایی نباید به‌عنوان بازتاب حمایت واقعی تلقی شوند.
مردم چین خوب خطراتی را که این نوع نظرسنجی‌ها حتی هنگام تضمین ناشناسی فراهم می‌کنند درک می‌کنند و به‌ندرت به فرایند اعتماد نشان می‌دهند. با این حال، شمار بالای حامیان حزب نشان می‌دهد که اکثر مردم نمی‌خواهند به‌طور فعال با آن مخالفت کنند و حتی موضع خنثی‌ای که ممکن است نارضایتی یا بی‌وفایی را نشان دهد اتخاذ نخواهند کرد. نکتهٔ کلی ساده است: امروز نشانه‌ای دیده نمی‌شود که حزب با تهدید فوری از سوی جامعهٔ چین مواجه باشد که دستگاه کنترل حزب نتواند آن را به‌صورت روتین مدیریت کند.
طرح‌های پنج‌ساله دیدگاه واقعی را آشکار می‌کنند
اما حزب کمونیست چین برنامه سیاستی مثبتی دارد که هدف آن فراتر از صرفاً حفاظت از منافع رهبری‌اش است. در پروفایل‌های‌شان از رهبران چین از اصلاح‌طلبان دورهٔ دودمان چینگ به‌این‌سو، تاریخ‌نگاران John Delury و Orville Schell نشان دادند که چگونه هم مائو زِدانگ و هم دِنگ ژیائوپینگ به‌وضوح در سنتی چینی قرار می‌گیرند که تلاش می‌کرد کشور را تقویت کرده و چین را به جایگاه ادراک‌شده‌اش در جهان بازگرداند. منتقدان می‌توانند بر سر اینکه آیا مائو و دِنگ باید رهبرانی عادی تلقی شوند یا نه اختلاف‌نظر داشته باشند، اما نباید این واقعیت را نادیده بگیرند که هر دو رهبر دارای دیدگاهی روشن بودند.
نشانه‌های چنین چشم‌اندازی همچنین در برنامه‌های پنج‌ساله حزب کمونیست چین و حرکت سریع جمهوری خلق چین به سمت فناوری‌های نوظهور دیده می‌شود. برنامه‌ریزان حزبی کوشیده‌اند کشور را به‌طور پیوسته در زنجیره ارزش ارتقا دهند، ظرفیت تولیدی بسازند و سپس در صنایع کلیدی که احتمالاً رشد اقتصادی آینده را تعریف خواهند کرد سرمایه‌گذاری کنند: هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، تولید پیشرفته و رباتیک، و هوافضا.
پکن همچنین در دو دهه گذشته سرمایه‌گذاری‌های پایداری در تولید برق انجام داده است تا رشد صنعتی مداوم را تقویت کند. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، جمهوری خلق چین مدت‌هاست بزرگ‌ترین تولیدکننده برق در جهان بوده و بیش از دو برابر خروجی ایالات متحده تولید می‌کند. در سال 2023، این کشور 9.55 میلیون گیگاوات‌ساعت برق تولید کرد و ظرفیت بلااستفاده‌ای برای تولید حتی بیشتر در صورت لزوم وجود دارد.
این اقدامات عینی پیشرفت باید ناظران را تشویق کند تا وقتی رهبران حزب درباره پروژه بزرگ بازسازی ملی سخن می‌گویند، به گفته‌های آنها اعتماد کنند. رهبری حزب هر روز نگران تهدید وجودی از سوی جامعه چینی نیست. از این رو، آنها زمان دارند تا در دانش و فرآیندهای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری کنند که می‌تواند از توسعه کشور حمایت کند.
سه جاه‌طلبی که جهان را به چالش می‌کشد
جاه‌طلبی‌های حزب، دست‌کم آنچه برای خارجی‌ها مرتبط‌تر است، را می‌توان از طریق سه خط عمده تلاش توضیح داد. اولی مدرنیته فراگیر است. عبارت رسمی برای این اکنون «یک کشور بزرگ اجتماعی-اقتصادی مدرن» است که «ثروتمند، قدرتمند، دموکراتیک، پیشرفته از نظر فرهنگی، هماهنگ و زیبا» باشد. دومی اتحاد ملی است. آشکارترین مصداق این به‌دست‌گرفتن کنترل تایوان است—دقیقاً همان‌طور که پکن توانست هنگ‌کنگ و ماکائو را به‌ترتیب در 1997 و 1999 بازپس گیرد. اما به‌طور گسترده‌تر، این به معنای بازادغام هر سرزمینی است که پکن آن را از دست‌رفته می‌داند و ادعا می‌کند متعلق به خود است. سومی شدن رهبر جهانی در قدرت ملی جامع و به‌دست‌آوردن وزن بین‌المللی کافی برای بازسازی حکمرانی جهانی است.
مهم‌ترین ویژگی این بلندپروازی‌ها این است که جمهوری خلق چین را در مقابل جهان قرار می‌دهد. صفات «شکوفا» و «قوی» تنها در مقایسه با کشورهای دیگر معنا دارند. بازپس‌گیری قلمرو از دست‌رفته، شفاف‌سازی مرزها و اعمال کنترل سیاسی لزوماً کشورهای حاضر در کنترل آن قلمرو را درگیر می‌کند، خواه آن کشورها تایوان باشد یا بخش‌هایی از شرق دور روسیه. قدرت ملی همه‌جانبه سامانه‌ای برای اندازه‌گیری است که نخستین‌بار در دهه 1980 توسط حزب کمونیست چین به‌عنوان راهی برای درک قدرت نسبی جمهوری خلق چین مورد بررسی قرار گرفت. این بلندپروازی‌ها نشان می‌دهند که رهبران حزب کمونیست چین خود را در صحنه جهانی می‌بینند و جاه‌طلبی‌های متناسب با آن را دارند.
تحقق مدرنیته همه‌جانبه باید به‌عنوان ثروتمند شدن اقتصادی و قوی شدن نظامی بدون فدا کردن ارزش‌ها یا کنترل حزب درک شود. هر یک از واژه‌های عبارت بلند «شکوفا، قوی، دموکراتیک، فرهنگی پیشرفته، هماهنگ و زیبا» مخفف مجموعه‌ای بزرگ‌تر از اهداف سیاستی است. دلیل اینکه چنین عباراتی در میان خوانندگان خارجی طنین‌انداز نمی‌شود این است که آن ناظران آنها را آغاز بحث‌های سیاستی عمیق‌تر در مورد معنای شکوفا یا قوی بودن در زمینه امروز نمی‌بینند.
یکپارچگی ملی یا «پیوند مجدد» دومین ویژگی مرکزی تجدید حیات ملی است. به دست گرفتن کنترل بر تایوان آشکارترین مصداق آن جاه‌طلبی است. در سخنرانی سال 2019 که به مناسبت «نامه به هموطنان تایوان» ایراد شد، شی گفت که «حقیقت تاریخی و حقوقی که تایوان بخشی از چین است و دو طرف متعلق به یک و همان چین‌اند … هیچ نیرویی و هیچ کسی نمی‌تواند آن را تغییر دهد.»
در آن سخنرانی و سخنرانی‌های دیگر، او همچنین پیوند بین تجدید حیات ملی و پیوستگی مجدد را تقویت کرد و آن را فرصتی توصیف کرد که هموطنان تایوانی نباید مایل به از دست دادن آن باشند. چنین زبانی در گزارش‌های کاری کنگره حزب که توسط دبیران کل مختلف حزب کمونیست چین از زمان ژائو زی‌یانگ (که پس از مخالفت با کشتار میدان تیان‌آن‌من در 1989 تحت حصر خانگی قرار گرفت) ایراد شده است، تکرار می‌شود.
یکپارچگی ملی به همان اندازه به بازپس‌گیری کنترل سیاسی اشاره دارد که به یکپارچگی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مناطقی که جمهوری خلق چین هم‌اکنون کنترل می‌کند. حزب کمونیست چین از همان واژه برای یکپارچگی ملی و یکپارچگی فکر و ایدئولوژی استفاده می‌کند. اما این یک بازی لفظی نیست. پادشاهی متحد هنگ کنگ را در سال 1997 به کنترل جمهوری خلق چین واگذار کرد و یک گذار سیاسی را تکمیل نمود. با این حال، حزب کمونیست چین در نشریات حزبی از ارجاع به اجرای «یک کشور،
دو سیستم” و نیاز مداوم به کار جبهه متحد برای تحمیل دیدگاه حزب در هنگ کنگ. پکن همچنین در 2017 ابتکار منطقه خلیج بزرگ را برای ادغام هنگ کنگ و ماکائو در نظام اقتصادی شهرهای گوانگدونگ مجاور این دو منطقه ویژه اداری راه‌اندازی کرد. این ابتکار همچنین شامل عنصری است که جوانان هنگ کنگی را به کار در شهرهای اطراف جمهوری خلق چین تشویق کند تا دنبال کردن مشاغل در هنگ کنگ. این نرم‌تر از سیاست‌های تهاجمی همگون‌سازی دنبال‌شده در مناطق اقلیمی، مانند تبت و شرق ترکستان (رسماً منطقه خودگردان اویغور شین‌جیانگ، یا XUAR)، است، اما قصد نهایی همان است.
برنامه اتحاد ملی باید به عنوان فراگیر کل کشور و قلمروهایی که هنوز باید بازپس گرفته شوند دیده شود. این برنامه در مناطق اقلیمی بارزتر است، زیرا آن مناطق بیشترین تفاوت را با تعریف حزب از شهروند نمونه چینی دارند. همان‌طور که حزب آموزش به زبان‌های اقلیت را از برنامه درسی و زندگی عمومی حذف کرده است، لهجه‌های چینی نیز از کاربرد روزمره در محیط‌های رسمی حذف شده‌اند. مردم در گوانگدونگ در 2010 علیه چنین سیاست‌های زبانی اعتراض کردند و هزاران نفر به خیابان‌ها آمدند، درست همان‌طور که والدین مغولی در مغولستان داخلی در 2020 به تغییرات برنامه درسی که آموزش زبان بومی را مرحله‌به‌مرحله حذف می‌کرد اعتراض کردند.
اوایل امسال، اتحاد ملی چارچوب صریح‌تری یافت: قانون ترویج وحدت و پیشرفت قومی. این قانون به‌صراحت هدف خود را «پرورش احساس جامعه ملی چینی» اعلام می‌کند. این قانون همچنین شامل مفادی است که به‌نظر مبتنی بر سرکوب سیستماتیک هویت اویغوری در XUAR است، برای آموزش فقط به زبان ماندارین، پرورش آگاهی چینی، و جرم‌انگاری ابراز هویت قومی غیرمجاز که سازمان‌ها، مقامات و دیگران در حاشیه‌های اجتماعی چنین ابرازاتی می‌توانند بابت آن تحت پیگرد قرار گیرند.
چگونه پکن قدرت را به یک کارنامه تبدیل کرد
عنصر سوم احیای ملی تبدیل شدن به رهبر جهانی در قدرت ملی جامع است. نخستین بار در دهه 1980 تصور شد، قدرت ملی جامع طی دو دهه تکامل یافت تا به ابزار چارچوب‌بندی مرکزی در سخنرانی‌ها، اسناد سیاستی و راهبردهای ملی برای نحوه درک حزب از نقاط قوت و موقعیت رقابتی جمهوری خلق چین در برابر دیگر کشورها تبدیل شود. در 1991، ژیانگ زمین، دبیرکل وقت حزب کمونیست چین، رقابت بین‌المللی را «رقابتی برای قدرت ملی جامع» توصیف کرد و چنین چارچوب‌بندی‌ای تا کنون ادامه یافته است. در واقع، اینکه آیا یک سیاست قدرت ملی جامع جمهوری خلق چین را افزایش می‌دهد، برای سه دهه به‌عنوان یکی از سوالات اصلی در ارزیابی درستی یک مسیر احتمالی عمل مورد استفاده قرار گرفته است.
توان ملی جامع شامل عناصر زیر است: قدرت اقتصادی، قدرت علم و فناوری، قدرت دفاع ملی، قدرت منابع طبیعی، قدرت سیاسی، قدرت فرهنگی و آموزشی، و قدرت سیاست خارجی. در زیرساخت این حوزه‌ها دست‌کم سی متغیر وجود دارد که محققان چینی آنها را شناسایی کرده‌اند و امتیاز مرکب را تشکیل می‌دهند. این مدل‌سازی ظاهراً رسمی از توان ملی ممکن است آکادمیک به‌نظر برسد، اما تقریباً یک دهه پیش امتیازدهی رسمی به زیرمجموعه اداره ملی آمار منتقل شد. علاوه بر این، حتی پیش از پذیرش توان ملی جامع به‌عنوان یک اندازه‌گیری آماری ملی، حزب قبلاً شروع به انجام اقداماتی بر اساس بینش‌هایی که فکر می‌کرد به‌دست آورده بود، کرده بود.
از اوایل دهه 1990، حزب سه مورد اول از هفت راهبرد ملی را برای بسیج جامعه و پرداختن به جنبه‌های مختلف توان ملی جمهوری خلق چین ایجاد کرد. پکن ابتدا در سال 1995 «راهبرد احیای از طریق توسعه علم و آموزش» را معرفی کرد تا به ضعف‌های قدرت علمی و منابع انسانی جمهوری خلق چین بپردازد، زیرا حزب پیش‌بینی کرده بود که پیشرفت علمی و فناورانه تعیین‌کننده اصلی پیشرفت اقتصادی است.
سال بعد «راهبرد توسعه پایدار» معرفی شد تا توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی (منابع انسانی)، منابع طبیعی و ثبات زیست‌محیطی را متعادل کند. بحث‌های پیرامون این راهبرد به‌صراحت اشاره به نیاز به متعادل‌سازی هزینه‌ها و نابرابری‌های رشد اقتصادی سریع دارند. در سال 2003، حزب با معرفی «راهبرد توسعه کشور قدرتمند از طریق استعدادها» بر مشکل منابع انسانی تأکید بیشتری کرد.
پس از بحران مالی 2008، تحلیلگران جمهوری خلق چین دریافته‌اند که پکن و کشورهای به رهبری واشنگتن بسیار قدرتمندتر از بقیه جهان هستند. اما برای رسیدن به ایالات متحده، حزب کمونیست چین نیاز داشت توانایی خود را در بهره‌برداری از علم و فناوری و تسهیل انتشار آن فناوری در حوزه‌های مختلف توان ملی جامع بهبود بخشد. در پاسخ، چهار راهبرد ملی اضافی معرفی شد: «راهبرد توسعه مبتنی بر نوآوری» (2012)، «راهبرد توسعه هماهنگ منطقه‌ای» (2014)، «راهبرد توسعه همگرایی نظامی–مدنی» (2015)، و «راهبرد احیای روستایی» (2017). هر هفت راهبرد به منشور حزب (که گاه قانون اساسی آن خوانده می‌شود) افزوده شد و بدین‌ترتیب رویکردها برای ساخت توان ملی جامع رسمی شد.
حزب کمونیست چین قدرت ملی فراگير را عاملی تعیین‌کننده در ساختار نظام بین‌الملل می‌داند. با رشد قدرت جمهوری خلق چین، پکن شروع به دیدن خود به‌عنوان «حرکت به سوی مرکز» امور بین‌الملل کرد و ایده‌ها و ساختارهای جدیدی را برای تضعیف ظریف نظم موجود معرفی نمود. «نوع جدیدی از روابط بین‌الملل» و «جامعه سرنوشت مشترک برای بشریت» که حزب ارائه داد، چشم‌اندازی از جبهه متحد پکن برای اداره روابط بین‌الملل را متصور می‌شد که در آن کشورها منافع خود را از طریق پکن حل‌وفصل می‌کنند. ابتکار جهانی توسعه، ابتکار جهانی امنیت و ابتکار تمدن جهانی همگی جنبه‌هایی از نظام ائتلافی ایالات متحده و ارزش‌های جهان‌شمول و حقوق بشر را هدف قرار دادند. این ابتکارات همچنین ایده‌ای را تقویت کردند که حاکمیت شامل فرهنگ و ایده‌ها نیز می‌شود و به توجیه مقابله با هژمونی غربی کمک می‌کرد.
در مجموع، ایده احیای ملی نمایانگر تمایلی قوی است نه فقط برای توسعه چین به خاطر خودِ آن، بلکه برای آنکه حزب نفوذ خود را در سطح جهانی اعمال کند.
سوسیالیسم محرک تقابل با غرب
نظریه مارکسیستی سوسیالیسم را تا حدی اجتناب‌ناپذیر می‌داند زیرا «سوسیالیسم علمی» نتایج اجتماعی و سیاسی را تا حدی معلول ورودی‌های قابل اندازه‌گیری می‌پندارد. حزب کمونیست چین نیز دیدگاه مشابهی دارد: اینکه احیای ملی در صورتی که پیش‌شرط‌های آن محقق شود، اجتناب‌ناپذیر است. این اهداف، که برخی از آنها با منافع ایالات متحده تضاد دارند، منطق زیربنایی سوسیالیسم را به شکلی که روی رویکرد جمهوری خلق چین نسبت به رقابت با ایالات متحده و غرب تأثیر می‌گذارد، تعیین می‌کنند. باور حزب به ایدئولوژی سوسیالیستی و اجتناب‌ناپذیری تاریخی جسارت اهداف آن را تقویت کرده و نحوه تلاش برای دستیابی به این اهداف را تعیین می‌کند.
از این رو، ارزش‌های غربی چالشی برای جاه‌طلبی‌های حزب محسوب می‌شوند و حزب متناسب با آن هم در داخل و هم در خارج کشور واکنش نشان داده است. در داخل، این واکنش به سرکوب دیدگاه‌های «برانداز» منجر شده است، تلاشی که آشکارترین مرز آن در بیانیه‌ای در سال 2013 شناخته شده به عنوان «سند 9» ترسیم شد. آن فرمان که توسط رهبری مرکزی حزب تصویب شده بود، دموکراسی غربی، ارزش‌های جهان‌شمول و دیگر ایده‌های مرتبط را به عنوان تهدیدی برای رهبری حزب و نظام ایدئولوژیک سوسیالیسم چین به‌طور کلی نام برد. از آنجا که سوسیالیسم چینی به عنوان تنها نیرویی که قادر به تحقق آنچه به عنوان اهداف ملی ارائه می‌شود تلقی می‌شود، تهدیدها علیه نظام ایدئولوژیک به عنوان موانعی در برابر توسعه ملی دیده می‌شوند.
تقابل ایدئولوژیک همچنین بر رابطه جمهوری خلق چین با جهان تأثیر می‌گذارد. ترویج «نوآوری بومی» توسط جمهوری خلق چین، به‌ویژه در علم و فناوری، پیش از چهاردهمین و پانزدهمین برنامه پنج‌ساله ظهور کرد و به‌صورت رسمی از سال 2006 معرفی شده بود.
دنبال‌کننده سیاست صنعتی دوران شی که «زنجیره‌های تامین خودران و قابل کنترل» را ترویج می‌کند، رهبری حزب کمونیست چین شرایط اقتصادی لازم برای برتری جهانی در فناوری و تجارت را ایجاد کرده است. سیاست گردش دوگانه این گام را فراتر برد و خوداتکایی داخلی را ترویج داد در حالی که وابستگی فزاینده جهان به جمهوری خلق چین را تسهیل می‌کرد و عملاً آن را در اقتصاد جهانی متمرکز ساخت. در واقع، سیاست اقتصادی دنبال‌شده توسط جمهوری خلق چین از سال 2006 بازتاب‌دهنده تصمیم روشنی از سوی حزب برای ورود به تقابل سیستمی با ایالات متحده و غرب است.
تقابل با غرب همچنین شامل ارائه شکل مستقلی از رهبری جهانی از سوی حزب است. یک کتاب سفید درباره حاکمیت جهانی در ژوئن 2026 این موضوع را روشن ساخت و ابتکار «حاکمیت جهانی» شی (GGI) را ترویج کرد و ادعا نمود که جمهوری خلق چین در بسیاری جهات قبلاً یک رهبر جهانی است. همان‌طور که دانشمندان چینی اشاره کرده‌اند، GGI که جنبه مرکزی شیوه رهبری پیشنهادی جمهوری خلق چین است، با هدف «فراتر رفتن از الگوی حاکمیت غرب‌محور» طراحی شده است.
فراتر از پیشنهادهای سطح بالا برای رهبری چینی مانند GGI، دیپلمات‌های جمهوری خلق چین همچنین جنبه‌هایی از تقابل سیستمی را در مجامع بین‌المللی موجود و روابط دوطرفه می‌گنجانند. برای مثال، در شورای حقوق بشر سازمان ملل، حزب کمونیست چین مفاهیمی مانند «جامعه با سرنوشت مشترک برای بشریت»، «همکاری برد–برد» و «رویکردهای مردم‌محور» را ترویج می‌کند. قطعنامه‌هایی که این اصطلاحات حزبی را تصویب می‌کنند، رویکرد حزب به حاکمیت را عادی‌سازی کرده و دیدگاه‌های آن را در نهادهای تاثیرگذار حقوق بشری مستقر می‌سازند.
همزمان، حزب به مفهوم «ارزش‌های آسیایی» بازگشته است تا جذابیت رهبری چین در آسیا را تقویت کند. این مفهوم ذاتاً جمهوری خلق چین را به عنوان رهبر همتایان آسیایی‌اش قرار می‌دهد و آسیای تحت رهبری چین را در تقابل با غرب می‌گذارد. مانند فعالیت‌های جمهوری خلق چین در سازمان ملل، این تلاش فراتر از پیشبرد امنیت رژیم است. با تشدید رقابت با ایالات متحده در کشورهای ASEAN، جمهوری خلق چین میدان نبرد دیگری را در تقابل ایدئولوژیک خود با غرب ایجاد کرده است.
همراستایی جمهوری خلق چین با روسیه از منطق مشابهی پیروی می‌کند. این رابطه به طور گسترده رابطه‌ای عمل‌گرایانه تلقی می‌شود، به طوری که دو کشور به رقابت در آسیای مرکزی ادامه می‌دهند و سابقه‌ای از بی‌اعتمادی متقابل دارند. با این حال، این رابطه زمینه‌ای دیگر برای چالش‌کردن رهبری آمریکا و ارزش‌های غربی فراهم می‌آورد. پیوندهای جمهوری خلق چین و روسیه به عنوان «سوسیالیسم ژئوپلیتیک» توصیف شده‌اند، ائتلاف غیررسمی‌ای که توانایی آنان برای رقابت با غرب را تقویت می‌کند، قدرت رژیم را مستحکم می‌سازد و در این دوره تنش‌های فزاینده، امنیت دولت را تضمین می‌کند.
جدی گرفتن راهبرد حزب کمونیست چین
اسناد محوری مانند گزارش دبیرکل حزب کمونیست چین به کنگره حزب و برنامه‌های پنج‌ساله نمایانگر نتایج فرآیندهای سیاسی طولانی‌ای هستند که عناصر متعددی از حزب-دولت را دربرمی‌گیرند. آماده‌سازی برای کنگره حزب هر پنج سال ماه‌ها تلاش در آستانه این رویداد را مصرف می‌کند. در حالی که ناظران خارجی از معامله‌های سیاسی برای انتصابات پرسنلی آگاهند، بوروکراسی‌ها نیز به شدت در شکل‌گیری توافق نهایی دخیل‌اند.
آمریکایی‌ها و دیگر ناظران خارجی اغلب سخنرانی‌ها و اسناد حزب کمونیست چین را نادیده می‌گیرند، زیرا درک درستی از ماهیت آنها ندارند. تصویر آینه‌ای در غرب، مانند استراتژی امنیت ملی ایالات متحده یا اسناد سیاست خارجی شورای اروپا، معمولاً آرمان‌گرا یا تحلیلی هستند. آنها جهت‌گیری‌ها، اولویت‌ها و گزینه‌های سیاست آینده را چارچوب‌بندی می‌کنند. علاوه بر این، محصول تیم‌های کوچک نگارشی‌اند که سپس اسناد را در سراسر نظام هماهنگ می‌کنند. مشارکت بوروکراتیک در چین به‌صورت موردی نیست بلکه فرآیندی مستمر، هدایت‌شده و روزانه است.
از این‌رو، اسناد و سخنرانی‌های حزب کمونیست چین نیز باید جدی گرفته شوند، زیرا بخشی از کانن بزرگ، در حال رشد و پیوسته‌ای هستند که با وضعیت داخلی و بین‌المللی جمهوری خلق چین تکامل می‌یابد. هر رهبر از مائو تا شی در شکل‌دهی ایده‌ها و ویژگی‌های توسعه PRC و معنای آن سهم داشته است. در تاریخ حزب، قطعۀ روشنی درباره اهداف کلی وجود ندارد یا بسیار کم است. اختلاف‌ها عمدتاً حول این است که چه کسی قدرت را در دست دارد و چگونه درآمدهای توسعه اقتصادی تقسیم شود، نه درباره اینکه چه باید تحقق یابد.
در نهایت، همه این جاه‌طلبی‌ها اقدامات پشتیبان برای پیشبرد آنها دارند. تحلیل قدرت ملی جامع ابعاد جدیدی به نحوه فهم رقابت جهانی توسط حزب اضافه کرد. آن تحلیل به نوبه خود به راهبردهای جدید انجامید. از آنها، اقدامات، برنامه‌ها و سیاست‌های جدید را می‌بینیم. جهت‌گیری و اجرا همیشه کامل نیست، اما حزب آماده بازبینی، تعدیل و تطبیق است. به عبارت دیگر، حزب-دولت چین یک تک‌بدن مطلق نیست. اما آن‌قدر هم تکه‌تکه نیست که فاقد جهت‌گیری راهبردی باشد.
آینده چین هنوز نامشخص است و بی‌شک فرصت‌هایی برای تأثیرگذاری بر چگونگی شکل‌گیری آن وجود خواهد داشت. با این حال، حزب کمونیست چین مسیری را برای کشور انتخاب کرده است که بدون ابهام در یک جهت پیش رفته است: به سوی رویارویی. از پایان دوران اصلاحات، رهبران حزب کمونیست جایگاه رقابتی خود را تثبیت کرده‌اند و تمرکز خود را بر تولید آنچه جهان نیاز دارد گذاشته‌اند تا مرکزیت کشورشان را افزایش دهند. هر سند جدید برنامه‌ریزی سیاستی گام‌های بیشتری برداشته است تا وابستگی به جمهوری خلق چین را ایجاد کند—پویايي که موضع رویارویانه حزب را در قبال غرب تقویت می‌کند.
نادیده گرفتن و احترام نگذاردن به انتخاب‌هایی که رهبران حزب کمونیست درباره آینده کشورشان کرده‌اند تنها می‌تواند به ناامیدی و شگفتی منجر شود. از نظر مفهومی، پس از خروج شی جین‌پینگ از صحنه سیاسی، ممکن است حزب مجموعه‌ای دیگر از انتخاب‌ها را انجام دهد، و حتی ممکن است چنگ خود بر قدرت و سازوکارهای کنترلی التي آن را که آن را حفظ می‌کنند، شل کند. با این حال، چین تحت رهبری شی باید به عنوان تجسم اخیر آرزوها، انتخاب‌ها و آینده‌ای که حزب کمونیست می‌خواهد ایجاد کند، فهمیده شود. این، به نوبه خود، باید نقطه شروع هر تحلیل جدی درباره نحوه رقابت یا تعامل مؤثر برای حفاظت از منافع ایالات متحده باشد.