توقف ۴ میلیارد دلار کمک سالانه ترامپ به اسرائیل تامین مالی مصر یا اردن را پایان نمی‌دهد، اما استدلال سیاسی برای برخوردن به کمک‌های آنها به‌عنوان بخشی از یک راهبرد منطقه‌ای را تضعیف می‌کند. حمایت مستقیم بودجه اردن تقریباً ۶ درصد درآمد دولت را تشکیل می‌دهد؛ مصر ۸۴ درصد بدهی به تولید ناخالص داخلی دارد.
چرا مصر و اردن واشنگتن را رصد می‌کنند
در 3 نوامبر 2026، یکی از ستون‌های دهه‌هاه سیاست خارجی آمریکا به صورت زنده در تلویزیون لرزید. رئیس‌جمهور Donald Trump گفت واشنگتن پس از امسال پرداخت حدود 4 میلیارد دلار سالانه به Israel را متوقف خواهد کرد، رقمی که به طور کلی با بسته نظامی 3.8 میلیارد دلاری تحت memorandum of understanding موجود مطابقت دارد. Trump گفت او و Prime Minister Benjamin Netanyahu ماه‌ها پیش توافق کرده‌اند پرداخت‌ها را متوقف کنند. Netanyahu به طور جداگانه پیشنهاد داده بود که American military aid را طی یک دهه کاهش دهند، نه فوراً. memorandum تا سپتامبر 2028 اعتبار دارد و Trump هیچ جزئیاتی درباره نحوه قطع زودهنگام بودجه ارائه نداد.
Trump گفت واشنگتن به فروش تجهیزات نظامی به Israel ادامه خواهد داد و پرسش را به این منتقل کرد که چه کسی خریدهای از پیش برنامه‌ریزی‌شده را تأمین مالی خواهد کرد. یک سند وزارت خارجه که توسط The Wall Street Journal بررسی شده نشان داد که Israel پس از 2028 برای پوشش سفارش‌های تسلیحاتی آمریکایی که تا 1 آوریل 2026 معوق مانده‌اند، به تقریباً 10 میلیارد دلار نیاز خواهد داشت. ممکن است این رقم از آوریل تاکنون تغییر کرده باشد. پایان دادن به کمک‌های سالانه فوراً تعهدات مالی و صنعتی پیونددهنده دو کشور را قطع نخواهد کرد.
memorandum کنونی سالانه 3.3 میلیارد دلار در قالب Foreign Military Financing و 500 میلیون دلار برای برنامه‌های مشترک دفاع موشکی فراهم می‌کند. بیشتر FMF خریدها از پیمانکاران دفاعی آمریکایی را تأمین مالی می‌کند. یک اجازه خرید دریافتی خارجی در حال کاهش برای تجهیزات منشاء اسرائیلی قرار است در FY2028 به صفر برسد. این ترتیبات از تولیدکنندگان آمریکایی حمایت می‌کند و به واشنگتن نفوذ بر زنجیره‌های تأمین و تدارکات می‌دهد.
Camp David Accords 1978 و معاهده صلح Egyptian-Israeli 1979 بنیان‌های نظم امنیتی منطقه‌ای مورد حمایت آمریکا را برقرار کردند. معاهده صلح Israel-Jordan 1994 بعد استراتژیک دیگری را به رابطه واشنگتن با همسایه شرقی Israel افزود. این شراکت‌ها چارچوب‌های قانونی و بودجه‌ای جداگانه‌ای دارند اما همچنان بخش‌های درهم‌تنیده‌ای از استراتژی منطقه‌ای واشنگتن باقی می‌مانند.
ساختار امنیتی منطقه‌ای در مرزهای Israel
این سه رابطه کمک‌رسانی از نظر قانونی جداگانه‌اند. قطع کمک‌های نظامی اسرائیل به طور خودکار تأمین مالی قاهره یا امان را پایان نخواهد داد، اما روابط از لحاظ سیاسی به هم پیوسته‌اند. دفتر تحقیقاتی کنگره اشاره کرده است که کمک‌های آمریکا به این سه کشور همکاری نظامی را تسهیل کرده است، و دولت‌های عربی که با اسرائیل در صلح هستند ممکن است برای دفاع از ادامه کمک‌های آمریکایی دشوارتر بیابند اگر واشینگتن کمک به اسرائیل را به تدریج متوقف کند. پیامد آن یک دومینوی مالی خودکار نخواهد بود، بلکه استدلال سیاسی ضعیف‌تری برای برخورد با این تعهدات به‌عنوان یک استراتژی منطقه‌ای واحد خواهد بود.
اسرائیل تحت یادداشت تفاهم کنونی سالانه 3.3 میلیارد دلار کمک نظامی خارجی (FMF) و 500 میلیون دلار برای دفاع موشکی دریافت می‌کند. مصر در چارچوب تخصیص‌های مالی FY2026 سالانه 1.375 میلیارد دلار FMF دریافت می‌کند. قانون‌گذاری 320 میلیون دلار را به حال تعلیق نگه داشته مگر اینکه وزیر امور خارجه تعیینات مشخص مرتبط با حقوق بشر را انجام دهد، اگرچه معافیت امنیت ملی در دسترس است. یادداشت تفاهم آمریکا-اردن واشینگتن را متعهد می‌کند که برای سال‌های مالی 2023 تا 2029 به دنبال 1.45 میلیارد دلار کمک اقتصادی و نظامی سالانه باشد، مشروط بر تخصیص‌های کنگره. کنگره می‌تواند بیش از این یا کمتر تخصیص دهد.
حمایت کنگره از اردن قوی باقی مانده، اما خودکار نیست. قانون تخصیص FY2026 رکوردی معادل 2.1 میلیارد دلار کمک دوجانبه به این پادشاهی فراهم کرد، 44 درصد بالاتر از معیار سالانه یادداشت تفاهم. در ژوئیه 2026، مجلس نمایندگان با 421 رأی در برابر 6 رأی یک اصلاحیه را که حذف پیشنهاد 2.1 میلیارد دلار کمک برای FY2027 را در پی داشت رد کرد. این رأی نشان‌دهنده حمایت دوحزبی است، اما نبردهای بودجه‌ای آینده نامشخص باقی می‌ماند.
حایل‌های شکننده در طولانی‌ترین مرزهای اسرائیل
اسرائیل ظرفیت اقتصادی بیشتری برای جذب تغییر در تأمین مالی آمریکایی نسبت به مصر یا اردن دارد. تولید ناخالص داخلی اسمی آن در 2025 تقریباً 610.8 میلیارد دلار بود، که بسته سالانه 3.8 میلیارد دلاری معادل 0.6 درصد از تولید اقتصادی را تشکیل می‌دهد. این مقایسه اهمیت عملی کمک‌ها را دست‌کم می‌گیرد، زیرا این کمک‌ها عمدتاً متمرکز بر تامین تجهیزات نظامی و همکاری در دفاع موشکی هستند. جایگزینی آنها مستلزم اتخاذ تصمیمات دشوار درباره خرید تجهیزات، آمادگی رزمی، تولید داخلی و دیگر اولویت‌های ملی خواهد بود. هزینه‌های دوران جنگ نیز فضای مالی اسرائیل را تنگ‌تر کرده است.
قابلیت مالی اردن باریک‌تر است. ایالات متحده در FY2026 مبلغ 2.1 میلیارد دلار کمک دوجانبه به اردن اختصاص داد. حمایت مستقیم از بودجه به مبلغ سالانه 845.1 میلیون دلار به تامین مالی بودجه ملی پادشاهی کمک کرد و طبق گزارش Congressional Research Service تقریباً 6 درصد از درآمد دولت در 2025 را تشکیل می‌داد. اردن همچنین متکی به آموزش، تجهیزات و همکاری در امنیت مرزی آمریکاست. کاهش قابل توجه می‌تواند فشار ناشی از بدهی، بیکاری، کم‌آبی و بی‌ثباتی منطقه‌ای را تشدید کند.
برای اسرائیل نگرانی پایان فوری همکاری امنیتی اردن نیست. یک پادشاهی از نظر مالی ضعیف‌تر ممکن است منابع کمتری برای حفاظت از مرزها، هماهنگی اطلاعاتی و تلاش‌ها برای برهم زدن شبکه‌های قاچاق سلاح داشته باشد. شبکه‌های مرتبط با ایران به دنبال مسیرهایی از طریق اردن به سوی کرانه باختری بوده‌اند. هرگونه تضعیف در توانایی اردن برای نظارت بر قلمرو خود می‌تواند مشکل امنیتی اضافی در طول مرز شرقی طولانی اسرائیل ایجاد کند.
آیا قاهره می‌تواند تامین‌کنندگان خود را تنوع‌بخشی کند؟
مصر با فشارهای متفاوتی مواجه است. جمعیت آن تقریباً 110 میلیون نفر است و صندوق بین‌المللی پول بدهی ناخالص دولت عمومی را برای سال 2026 معادل 84 درصد تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی می‌کند. واشنگتن به‌طور سنتی کمک‌های نظامی به قاهره را به‌عنوان سرمایه‌گذاری در ثبات منطقه‌ای، همکاری با ارتش مصر و حفظ معاهده صلح 1979 با اسرائیل توجیه کرده است. این کمک‌ها همچنین تهیه تجهیزات نظامی مصر را به سمت تسلیحات و خدمات آمریکایی هدایت می‌کند و از شرکت‌های دفاعی آمریکا حمایت می‌نماید.
تعهد ضعیف‌تر آمریکا می‌تواند قاهره را تشویق کند تا تامین‌کنندگان و شرکای تامین مالی خود را متنوع سازد. چین و روسیه ممکن است در جاهایی که شرایط آمریکایی، تاخیرهای کنگره یا جدول‌های تحویل، خریدهای مصر را دچار ناکامی می‌کند، به دنبال گشایش باشند. اما جایگزین کردن دهه‌ها تجهیزات آمریکایی، نگهداری، آموزش و قابلیت تعامل‌پذیری سال‌ها طول می‌کشد. ریسک فوری جدایی مصر از واشنگتن نیست، بلکه از دست رفتن تدریجی اهرم برای تامین‌کننده اصلی نظامی قاهره است.
قانون حذف اعتبارات 2025 نشان داد که چگونه کمک خارجی می‌تواند بخشی از مناقشات داخلی واشنگتن شود. پیشنهاد اولیه کاخ سفید خواستار حذف 9.4 میلیارد دلار از وجوه بدون تعهد بود، اما قانون تصویب‌شده مانده‌های بدون تعهد صندوق حمایت اقتصادی برای مصر و اردن را محافظت کرد.
مصر و اردن با پرونده‌ای ضعیف‌تر مواجه‌اند
برای عربستان سعودی، امارات متحده عربی و بحرین، اعلام ترامپ پرسش‌هایی درباره تعهدات آمریکا هنگام تغییرات در سیاست داخلی مطرح می‌کند. دولت‌های خلیج مدتهاست که تأمین تجهیزات دفاعی خود را متنوع کرده‌اند. در دسامبر 2021، امارات قرارداد خرید 80 فروند جنگنده فرانسوی رافال را برای جایگزینی ناوگان میراژ خود امضا کرد. یازده روز بعد، مذاکرات درباره F-35 را به حالت تعلیق درآورد و به نیازمندی‌های فنی، محدودیت‌های حاکمیتی در بهره‌برداری و نگرانی‌های هزینه-فایده اشاره کرد. مقامات اماراتی تأکید کردند که رافال مکمل مذاکرات F-35 است، نه جایگزین آن.
در داخل اسرائیل، پایان اعطای کمک‌ها روند انتقال به تأمین ملی خریدها را تسریع می‌کند. جدا از این، یادداشت فعلی معافیت خریدهای خارج از کشور را که اجازه می‌داد اسرائیل بخشی از FMF خود را روی تجهیزات منشأ اسرائیلی خرج کند، تا FY2028 تدریجی حذف می‌کند. اما تأمین مالی خریدهای بیشتر به‌صورت ملی اسرائیل را از فناوری آمریکایی مستقل نخواهد ساخت. نیروهای نظامی آن همچنان به هواپیماها، قطعات، نگهداری و سامانه‌های پیشرفته ساخت آمریکا، از جمله F-35، وابسته‌اند. واشینگتن از طریق تائیدیه‌های فروش، کنترل‌های صادراتی، قطعات یدکی و زنجیره‌های تأمین لازم برای نگهداری سامانه‌های آمریکایی عملیاتی، اهرم نفوذ خود را حفظ خواهد کرد.
توقف دولت بایدن در مه 2024 بر یک محموله شامل 1,800 بمب 2,000 پوندی و 1,700 بمب 500 پوندی در ارتباط با رفح، نوع دیگری از اهرم را نشان داد. این اقدام تعلیق کمک‌های نظامی نبود. حتی اگر اسرائیل هزینه تجهیزات بیشتری را خود تأمین کند، فروش سلاح و انتقال فناوری همچنان تابع قوانین و سیاست‌های آمریکاست.
هزینه ترک کردن
واشینگتن ممکن است محاسبه کند که خاتمه کمک‌های نظامی میلیاردها دلار برای مالیات‌دهندگان صرفه‌جویی می‌کند در حالی که از یک متحد ثروتمند می‌خواهد مسئولیت بیشتری برای دفاع خود بپذیرد. این محاسبه صرفه‌جویی بودجه‌ای را در بر می‌گیرد، اما هزینه راهبردی کامل را در بر ندارد. کمک‌ها پیوندهای دفاعی-صنعتی، همکاری فناورانه، قابلیت تعامل‌پذیری و نفوذ سیاسی را حمایت کرده‌اند و در عین حال خریدهای دفاعی اسرائیل را به تأمین‌کنندگان آمریکایی مرتبط ساخته‌اند.
اسرائیل می‌تواند بخش بیشتری از نیازهای دفاعی خود را تأمین مالی کند، اما گذار سال‌ها طول خواهد کشید و با اولویت‌های دیگر رقابت خواهد کرد. مصر و اردن فوراً کمک‌های خود را از دست نخواهند داد و شراکت‌های آمریکایی خود را رها نخواهند کرد. خطر بیشتر به‌صورت تدریجی است: هرچه منطق سیاسی پیونددهنده این روابط ضعیف‌تر شود، برای واشینگتن حفظ معماری منطقه‌ای که به تأمین امنیت دو مرز اسرائیل کمک کرده دشوارتر خواهد شد.
3.8 میلیارد دلار رقم قابل مشاهده است. هزینه کمتر قابل مشاهده ممکن است فرسایش نفوذ آمریکایی باشد که از طریق دهه‌ها همکاری امنیتی ساخته شده است. پایان دادن به کمک‌ها ممکن است آسان‌تر از بازسازی روابط راهبردی همراه با آن باشد.