واشینگتن با سه گزینهٔ جنگ با ایران روبه‌رو است: تشدید، ترک، یا حفظ محاصره. فشار اقتصادی ریال را فروپاشیده و تورم را به نزدیک ۹۰ درصد رسانده است، با این حال موفقیت نیازمند صبوری است و هم تشدید و هم عقب‌نشینی خطرات استراتژیک جدی‌تری نسبت به ادامهٔ مسیر کنونی دارند.
هزینه‌های فزایندهٔ جنگ
تا کنون، جنگ با ایران برای ایالات متحده 800 تلفات، ده‌ها میلیارد دلار هزینه، صدها ساختمان آسیب‌دیده یا تخریب‌شده در پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، و کاهش ذخایر مهمات که تأمین را تحت فشار قرار داده است به همراه داشته است. از آغاز جنگ، قیمت سوخت به‌شدت افزایش یافته است و تورم در ایالات متحده را به سطحی رسانده که آخرین‌‌بار در 2023 مشاهده شده بود.
بر اساس نظرسنجی‌ها، اکثر آمریکاییان معتقد نیستند که «دلیل کافی» برای حملهٔ ایالات متحده به ایران وجود داشته است، و مخالفت عمومی با جنگ در طول زمان افزایش یافته است. و نشانهٔ کمی وجود دارد که درگیری‌ها به پایان نزدیک شوند. تا کنون، به نظر می‌رسد رژیم ایران مایل به توقف حملات خود به کشتیرانی در تنگهٔ هرمز، بازداشتن نیابتی‌های منطقه‌ای‌اش از حمله در نقاط دیگر، یا محدود کردن برنامهٔ هسته‌ای خود نیست.
اکنون ایالات متحده چه باید بکند؟
به‌طور کلی، سه گزینه وجود دارد. نخست، تشدید مجدد جنگ. برخی—از جمله U.S. President Donald Trump—ایدهٔ بازگشت به کمپین بمباران تمام‌عیار مشابه مرحلهٔ آغازین درگیری را مطرح کرده‌اند. دیگران پیشنهاد افزایش دامنهٔ جنگ را داده‌اند، برای مثال با استفاده از نیروهای زمینی برای تصرف خاک ایران.
در انتهای دیگر طیف، گزینهٔ دوم قرار دارد: ایالات متحده می‌تواند از این درگیری کناره‌گیری کند. حتی حامیان جمهوری‌خواه دولت ترامپ نیز فزاینده خواستار پایان جنگ شده‌اند.
گزینهٔ سوم ادامهٔ مسیر کنونی است: حفظ محاصره و کمپین فشار اقتصادی، پاسخ با نیروی نظامی زمانی که ایران یا نیابتی‌های آن به اهداف آمریکایی یا شرکایی حمله می‌کنند، و فشار برای مذاکراتی که منجر به بازگشایی تنگهٔ هرمز و پایان برنامهٔ هسته‌ای ایران شود. از میان این سه گزینه، این ممکن است کمترین رضایت را به همراه داشته باشد؛ به‌احتمال زیاد نتایج سریعی به‌دنبال نخواهد داشت. اما از منظر راهبردی محتاطانه است.
اقتصاد ایران در حال فروپاشی است
با وجود بی‌نظمی‌های درگیری، محاصره آمریکا علیه ایران و Operation Economic Outcast عموماً در مسیری قرار دارند که ایالات متحده می‌خواهد. اقتصاد ایران در حال فروپاشی است. ارز آن اخیراً با نرخ ۲.۵ میلیون ریال به ازای هر دلار معامله شده است، افتی چشمگیر نسبت به حدود ۶۳۰,۰۰۰ به ازای هر دلار در ۲۰۲۴. نرخ تورم اخیراً تقریباً به ۹۰ درصد رسیده است و تورم مواد غذایی تقریباً ۱۳۰ درصد است. علاوه بر این، ذخایر نفتی شناور ایران—یک ناوگان سایه از نفت‌کش‌ها که در خارج از تنگه هرمز لنگر انداخته‌اند و محموله‌شان برخی از آثار محاصره را کاهش داده بود—اکنون تخلیه شده است. این امر فشار بر اقتصاد ایران را بیشتر می‌کند.
اگرچه قیمت نقدی نفت آمریکا گاه به بالای 100 دلار در هر بشکه رسیده است، اما پس از تعدیل برای تورم، نفت همچنان به‌طور قابل توجهی کمتر از اوج‌های قبلی قیمت‌گذاری شده است. نفت خام خاورمیانه نیز دوباره تقریباً در سطح پیش از جنگ از منطقه خارج می‌شود، هرچند دیگر کالاهای حیاتی—گاز طبیعی مایع، سوخت‌های پالایش‌شده، کود—همچنان با گلوگاه مواجه هستند.
آیا فشار اقتصادی در عمل مؤثر است؟
عادلانه بگوییم، اجبار اقتصادی—حتی زمانی که موجب یک بحران اقتصادی کامل می‌شود—در ایجاد تغییر رژیم سابقه‌ای متناقض دارد. اختلالات اقتصادی بزرگ گاهی به تغییرات چشمگیر در حکومت منجر شده‌اند، مانند یوگسلاوی پس از سال‌ها مشکلات اقتصادی در دهه 1980. بحران‌های تورمی می‌توانند دموکراتیزه شدن را تسهیل کنند، همان‌طور که در بخش‌های زیادی از آمریکای لاتین در دهه 1980 رخ داد. اما در موارد دیگر، مانند کمپین‌های فشار ایالات متحده علیه کوبا و کره شمالی، رژیم‌ها هنوز توانستند از منابع موجود خود برای حفظ حکومت استفاده کنند.
تاریخچه آخرین توافق هسته‌ای ایران نشان می‌دهد کمپین‌های فشار اقتصادی وقتی هدف‌های متواضع‌تری دارند، سابقه بهتری دارند. در آن مورد، تشدید فشارهای اقتصادی حتی سخت‌گیران رژیم ایران را نیز به میز مذاکره کشاند. این بار اما، رژیم به‌نظر کمتر مایل به امتیازدهی است، حداقل براساس اظهارات عمومی‌اش، و هم‌زمان کمپین فشار نیز تهاجمی‌تر است.
زمان به نفع واشینگتن است
عیب اصلی ادامه رویکرد کنونی این است که احتمالاً به حل سریع مناقشه منجر نخواهد شد. استراتژی‌هایی که حول فشار اقتصادی طراحی شده‌اند عموماً ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول می‌کشند تا مؤثر شوند. اما زمان به نفع واشینگتن است. محاصره همچنان در شرایط اقتصادی‌ای که برخی آن را «نَاپذیرفتنی» می‌دانند تأثیرگذار است، با افزایش بیکاری و پیش‌بینی کاهش 7.6 درصدی تولید ناخالص داخلی امسال. اگر ایران بتواند اقتصاد خود را تثبیت کند، ایالات متحده باید رویکرد خود را تغییر دهد. اما اگر نتواند، رژیم ایران—هرچند تکه‌تکه و سرسخت باشد—زود یا دیر باید برای جلوگیری از فروپاشی مصالحه کند.
تشدید اوضاع را بدتر می‌کند
علاوه بر این، جایگزین‌های ادامه مسیر بدتر است. از سرگیری یک جنگ تمام‌عیار برای «نابود کردن کامل کشور» بعید است قابل تحقق باشد. حتی اگر نگرانی‌ها دربارهٔ ذخایر تسلیحات آمریکا را کناربگذاریم، عملیات‌های هوایی به‌تنهایی به ندرت در سرنگون کردن یک دولت موفق شده‌اند. علاوه بر این، با توجه به شدت بمباران در هفته‌های آغازین جنگ، دشوار است تصور کنیم ایالات متحده از هوا چه کار بیشتری می‌توانست انجام دهد که معادله را تغییر دهد. سرنگونی نظام ایران با نیروی زمینی کاری هراکلیایی خواهد بود: در مقایسه با عراق، محل آخرین جنگ بزرگ آمریکا در منطقه، جمعیت ایران تقریباً دو برابر و قلمرو آن تقریباً چهار برابر است.
بازگشت به درگیری بزرگ‌مقیاس همچنین هزینه‌هایی در پی خواهد داشت. با وجود اثربخشی بمباران از فوریه تا آوریل، ایران هنوز توانایی تولید موشک و پهپاد را دارد. تلفات نظامی ایالات متحده 15 کشته و بیش از 800 زخمی است، رقمی که تقریباً مطمئناً در صورت تشدید درگیری افزایش خواهد یافت. به‌طور مشابه، جنگ تاکنون به تجهیزات نظامی و پایگاه‌ها در منطقه آسیب زده است و در صورت شعله‌ور شدن مجدد درگیری، خسارت بیشتری وارد خواهد شد. سپس هزینه‌های کمتر ملموس وجود دارد، مانند تضعیف اعتبار جهانی واشینگتن، به‌ویژه اگر حملات نظامی به زیرساخت‌های غیرنظامی برخورد کند.
سپس هزینه اقتصادی جهانی یک درگیری بزرگ‌مقیاس تجدیدشده قرار دارد. تحلیل‌گران برآورد می‌کنند که ممکن است سال‌ها طول بکشد تا خسارت وارده به زیرساخت‌های انرژی خاورمیانه که تاکنون رخ داده به‌طور کامل جبران شود. بازگشت به خصومت‌ها ریسک آسیب بیشتر به این تأسیسات که پیش‌تر آسیب‌دیده‌اند را در پی خواهد داشت، چه برسد به چشم‌انداز افزایش بیشتر قیمت انرژی.
گزینه‌های نظامی کم‌دامنه‌تر نیز با ریسک‌های قابل‌توجهی همراه‌اند. پربحث‌ترین گزینه تصرف جزیره خارگ است، جزیره‌ای در حدود 20 مایل از ساحل ایران که به‌عنوان مرکز کشور برای 90 درصد صادرات نفت آن عمل می‌کند. هدف از این اقدام یا بی‌ثبات‌سازی رژیم است یا استفاده از جزیره به‌عنوان اهرم چانه‌زنی در مذاکرات آینده.
اگرچه ایالات متحده قطعاً ظرفیت تصرف جزیره را دارد، چالش نگه داشتن قلمرو پس از آن خواهد بود. جزیره در برد موشک‌ها و پهپادهای ایرانی قرار دارد و هر نیرویی که در آن مستقر شود و تلاش‌های تدارکاتی را در معرض حمله قرار می‌دهد. دفاع هوایی تنها راه‌حل جزئی فراهم می‌کند، بنابراین احتمالاً ایالات متحده تلفات خواهد داشت. این همچنین فشار سیاسی بر ایالات متحده ایجاد می‌کند تا جزیره را پیش از موعد ترک کند—پیش از آنکه بتواند ایران را به یک حل‌وفصل پایدار مجبور کند.
گزینه‌های جنگ با ایران و هزینه بازگشت
کنار کشیدن از جنگ، در مقابل، هزینه‌های خاص خود را دارد. ایران تاکنون پیشنهادهای اجازه عبور آزاد صادرات جهانی از تنگه هرمز را در ازای پایان محاصره رد کرده است. برداشتن یک‌جانبه محاصره عملاً تنگه هرمز را در اختیار ایران باقی می‌گذاشت و به رژیم امکان می‌داد که کشتی‌های عبوری را مطابق میل خود مالیات‌گذاری کند.
گزارش شده است ایران اعلام کرده می‌خواهد برای عبور ایمن نفت‌کش‌ها تقریباً به ازای هر بشکه 1 دلار — یا حدود 2 میلیون دلار برای هر کشتی — هزینه دریافت کند. ایران می‌تواند از این درآمد برای تقویت کنترل قهری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بر دولت و تأمین مالی گروههای نیابتی‌اش در سراسر منطقه استفاده کند. این همچنین به ایران سلاح اقتصادی قدرتمندی در آینده می‌دهد و آمریکا را در مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای ایران در موقعیت ضعفتری قرار می‌دهد.
علاوه بر این، خروج یک‌جانبهٔ آمریکا پیامدهایی در سراسر منطقه خواهد داشت. جنگ با ایران تنها درگیری خشونت‌آمیز در خاورمیانه امروز نیست. دیگر درگیری‌ها شامل درگیری اسرائیل و ایران، درگیری اسرائیل و فلسطین، جنگ داخلی یمن، جنگ عربستان سعودی و حوثی‌ها، حملات مداوم ایران به کردستان عراق، و تروریسم جهادی سنی است. هیچ‌کدام از این‌ها با پایان جنگ آمریکا و ایران از بین نمی‌روند و برخی ممکن است حتی تشدید شوند.
به هر حال، ایران خروج آمریکا را پیروزی در برابر رقیب ابرقدرت خود تلقی خواهد کرد و این امر آن را جسورتر می‌کند تا با آزادی عمل بیشتری در سراسر منطقه عمل کند. با رفع محاصره، تهران می‌تواند تأمین مالی گروههای نیابتی مختلف خود را که به‌واسطهٔ آثار جنگ تضعیف شده‌اند، از سر گیرد. این خبر بدی برای ثبات منطقه‌ای، قیمت جهانی انرژی و تورم در آمریکا خواهد بود.
پیامدها در آنجا متوقف نخواهد شد. فعالیت‌های بدخواهانهٔ ایران در سراسر جهان گسترده است. حزب‌الله، گروه نیابتی ایران، در آمریکای لاتین فعال است. مقامات ایرانی تلاش کردند مقام‌های ارشد آمریکایی را در داخل ایالات متحده ترور کنند. اخیراً ایران متهم به تلاش برای حمله به یک پایگاه نیروی هوایی سلطنتی در بریتانیا و چندین توطئهٔ دیگر علیه غیرنظامیان در اروپا شده است. رها و عاصی و در پی انتقام، احتمالاً مهار ایران به یک گوشهٔ جهان محدود نخواهد ماند.
کناره‌گیری از ایران می‌تواند سایر مشکلات راهبردی ایالات متحده را نیز تشدید کند. هرچه چین، روسیه و کره‌شمالی بیشتر با ایران و با یکدیگر همسو شوند، پیروزی تهران به نفع همهٔ آن‌ها خواهد بود. ایران پهپادهایی را برای جنگ روسیه در اوکراین در اختیار روسیه قرار داده و اخیراً همکاری نظامی خود با کرملین را تعمیق بخشیده است. ایران همچنین روابط نزدیکی با چین دارد، که برای آن انرژی فراهم می‌کند و فناوری‌های دو‌منظورهٔ چینی را خریداری می‌کند. پس از یک پیروزیِ تصور‌شده علیه ایالات متحده، همکاری ایران با هر دوی این کشورها تنها قوی‌تر خواهد شد. مخالفان همچنین به این موضوع به‌عنوان مدرکی دال بر رها کردن متحدان ایالات متحده در خاورمیانه اشاره خواهند کرد، که قطعاً به احیای اعتبار بین‌المللی واشینگتن کمک نخواهد کرد.
پایبندی به رویکرد فعلی احتمالاً به پایانِ پاک و سریعِ جنگ منجر نخواهد شد. اما گاهی یک گزینهٔ ناقص در واقع گزینهٔ درست است—اگر فقط به این دلیل که گزینه‌های دیگر بسیار بدترند.